Jami at-Tirmidhi، حدیث 651
متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
روایت
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ . فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ صَاحِبُ شُعْبَةَ لَوْ غَيْرُ حَكِيمٍ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ . فَقَالَ لَهُ سُفْيَانُ وَمَا لِحَكِيمٍ لاَ يُحَدِّثُ عَنْهُ شُعْبَةُ قَالَ نَعَمْ . قَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُ زُبَيْدًا يُحَدِّثُ بِهَذَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَصْحَابِنَا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . قَالُوا إِذَا كَانَ عِنْدَ الرَّجُلِ خَمْسُونَ دِرْهَمًا لَمْ تَحِلَّ لَهُ الصَّدَقَةُ . قَالَ وَلَمْ يَذْهَبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى حَدِيثِ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ وَوَسَّعُوا فِي هَذَا وَقَالُوا إِذَا كَانَ عِنْدَهُ خَمْسُونَ دِرْهَمًا أَوْ أَكْثَرُ وَهُوَ مُحْتَاجٌ فَلَهُ أَنْ يَأْخُذَ مِنَ الزَّكَاةِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَغَيْرِهِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ وَالْعِلْمِ .
محمود بن غیلان به ما حدیث کرد، یحیی بن آدم به ما حدیث کرد، سفیان از حکیم بن جبیر این حدیث را برای ما روایت نمود. سپس عبدالله بن عثمان، همراه شعبه، به او (سفیان) گفت:
«ای کاش کسی غیر از حکیم این حدیث را روایت میکرد!» سفیان به او گفت: «حکیم چه ایرادی دارد؟ مگر شعبه از او روایت نمیکرد؟» گفت: «بله.» سفیان گفت: «من زبید را شنیدم که این حدیث را از محمد بن عبدالرحمن بن یزید روایت میکرد.» و عمل بر همین اساس نزد برخی از یاران ماست و ثوری، عبدالله بن مبارک، احمد و اسحاق نیز به آن قائلاند. آنان گفتهاند: «هرگاه مردی پنجاه درهم داشته باشد، دریافت صدقه برای او حلال نیست.» ایشان فرمودند: برخی از اهل علم به حدیث حکیم بن جبیر عمل نکرده و در این باره گشایش دادهاند و گفتهاند: «اگر کسی پنجاه درهم یا بیشتر داشته باشد اما نیازمند باشد، میتواند زکات بگیرد.» و این قول شافعی و دیگر فقها و علماست.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
دانشمندان دربارهٔ زکاتگرفتنِ کسی که پنجاه درهم دارد اختلاف نظر داشتند.
پرداختی واجب که طبق احکام اسلامی به دریافتکنندگان تعیینشده داده میشود.
واحد پول نقرهای که در فقه کلاسیک اسلامی بهعنوان معیار به کار میرفت.
در اینجا به معنای کمک مالی است؛ در این بافت منظور زکات است.
ترمذی اختلاف نظر را نقل میکند: ثوری، ابن مبارک، احمد و اسحاق حد نصاب پنجاه درهم را پذیرفتند، درحالیکه شافعی و شماری دیگر از دانشمندان معتقد بودند کسی که این مقدار یا بیشتر دارد نیز، اگر نیازمند باشد، میتواند زکات بگیرد. از آنجا که زنجیرهٔ روایتِ مورد استناد ضعیف است، حد پنجاه درهم بهتنهایی بهعنوان حکمی الزامآور ثابت نمیشود. در این ارزیابی، نیاز واقعی و روایتهای قویتر نیز در نظر گرفته میشوند.
- در بررسی درخواست زکات، نیاز مالی واقعی را بسنجید، نه فقط مبلغی را که ذکر شده است.
- اگر ارزیابی دارایی، بدهیها و هزینههای ضروری پیچیده شد، از عالمی آگاه راهنمایی بخواهید.
- زکات را با دقت به کسانی بدهید که بر پایهٔ دانش معتبر، از مستحقان آن بهشمار میروند.
این روایت صحیح میگوید زکات برای فرد ثروتمند روا نیست؛ بنابراین برای سنجش شایستگی دریافت، از حد ثابت پنجاه درهم مبنای قویتری فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #1395 (Sahih)این روایت تأکید میکند که زکات از ثروتمندان گرفته و به نیازمندان داده میشود و بدینترتیب اهمیت نیازمندی را در تعیین دریافتکنندگان آن نشان میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.