Sahih al-Bukhari، حدیث 3092
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
- 2إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3صَالِحٍ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا، مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ. فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ، فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ. قَالَتْ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكٍ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ، فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ، وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْمَلُ بِهِ إِلاَّ عَمِلْتُ بِهِ، فَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ. فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ، فَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكٌ فَأَمْسَكَهَا عُمَرُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ، وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الأَمْرَ. قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ إِلَى الْيَوْمِ. قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ اعْتَرَاكَ افْتَعَلْتَ مِنْ عَرَوْتُهُ فَأَصَبْتُهُ وَمِنْهُ يَعْرُوهُ وَاعْتَرَانِي
عبدالعزيز بن عبدالله به ما حدیث نقل کرد، ابراهیم بن سعد از صالح، و او از ابن شهاب روایت نمود که گفت: عروة بن زبیر به من خبر داد که عایشه امالمؤمنین رضی الله عنها به او اطلاع داده است که فاطمه علیها السلام — دختر رسول خدا ﷺ — پس از وفات رسول خدا ﷺ از ابوبکر صدیق رضی الله عنه درخواست کرد تا سهمالارث او را از آنچه خداوند به رسول خدا ﷺ بخشیده بود (فایی)، تقسیم کند. ابوبکر رضی الله عنه به او فرمود:
«رسول خدا ﷺ فرمودهاند: ما ارث نمیگذاریم؛ آنچه از ما باقی بماند صدقه است.» بدین سبب فاطمه دختر رسول خدا ﷺ خشمگین شد و با ابوبکر قهر کرد و تا زمان وفاتش این قهر را ادامه داد. او پس از وفات رسول خدا ﷺ شش ماه زنده ماند. عایشه رضی الله عنها گفت: فاطمه از ابوبکر سهم خود را از اموالی که رسول خدا ﷺ در خیبر، فدک و صدقات مدینه بر جای گذاشته بود مطالبه میکرد، اما ابوبکر از دادن آن امتناع ورزید و گفت: «من هیچ کاری را که رسول خدا ﷺ انجام میدادند ترک نخواهم کرد، زیرا بیم دارم اگر چیزی از دستور ایشان را رها کنم، گمراه شوم.» اما صدقات مدینه را عمر رضی الله عنه به علی و عباس رضی الله عنهما واگذار کرد. و اما خیبر و فدک را عمر نزد خود نگه داشت و گفت: «این دو صدقه رسول خدا ﷺ هستند که برای نیازها و حوادث روزگار ایشان مورد استفاده قرار میگرفتند و اکنون مدیریت آنها بر عهده حاکم وقت است.» راوی گفت: «و این دو ملک تا امروز بر همین منوال اداره میشوند.» ابوعبدالله بخاری گفت: «واژه "اعتراک" از باب "افتعال" و از ریشه "عروته
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
میراث پیامبر ﷺ صدقه باقی میماند و بهعنوان ارث تقسیم نمیشود.
پس از درگذشت پیامبر ﷺ، فاطمه از ابوبکر سهم خود را از اموالی خواست که پیامبر ﷺ بر جای گذاشته بود. ابوبکر به این سخن استناد کرد که پیامبران ارثی بر جای نمیگذارند و آنچه بر جای میگذارند صدقه است.
اموالی که بدون جنگ به جامعهٔ مسلمانان میرسید.
بخشش یا مالی که برای کارهای نیک و نیازهای عمومی اختصاص داده میشود.
ملکی که در دوران پیامبر ﷺ تحت اختیار او بود.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که پیامبران میراث شخصی بر جای نمیگذارند؛ اموال باقیمانده از آنان برای صدقه و نیازهای عمومی اختصاص مییابد. ابوبکر وظیفهٔ خود میدانست که روش پیامبر ﷺ را ادامه دهد. عالمان همچنین دربارهٔ چگونگی اداره و مصرف این اموال بحث کردهاند؛ روایت بیان میکند که حکومت ادارهٔ آن را بر عهده گرفت. آنان نیز میپذیرند که فاطمه و ابوبکر در برداشت از این حکم اختلاف نظر داشتند، بیآنکه این اختلاف از شأن و منزلت آنان بکاهد.
- اموال عمومی یا خیریه را با دقت اداره کنید و آنها را در همان راهی مصرف کنید که برایش در نظر گرفته شدهاند.
- تصمیمهای دینی را بر دانش معتبر استوار کنید و در کنار گذاشتن روش پیامبر ﷺ احتیاط به خرج دهید.
- اختلاف نظرها را با احترام مطرح کنید، حتی اگر اعضای خانواده یا افراد صاحبمنصب درگیر باشند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.