Sahih al-Bukhari، حدیث 371
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ
- 3عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ
- 4أَنَسٍ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ، فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاَةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ، فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ، وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ، فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ، وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ حَسَرَ الإِزَارَ عَنْ فَخِذِهِ حَتَّى إِنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ، خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ". قَالَهَا ثَلاَثًا. قَالَ وَخَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ ـ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا ـ وَالْخَمِيسُ. يَعْنِي الْجَيْشَ، قَالَ فَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً، فَجُمِعَ السَّبْىُ، فَجَاءَ دِحْيَةُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ. قَالَ " اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً ". فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ، فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ سَيِّدَةَ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ، لاَ تَصْلُحُ إِلاَّ لَكَ. قَالَ " ادْعُوهُ بِهَا ". فَجَاءَ بِهَا، فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ غَيْرَهَا ". قَالَ فَأَعْتَقَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَتَزَوَّجَهَا. فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ، مَا أَصْدَقَهَا قَالَ نَفْسَهَا، أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنَ اللَّيْلِ، فَأَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا فَقَالَ " مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ فَلْيَجِئْ بِهِ ". وَبَسَطَ نِطَعًا، فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ، وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ ـ قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَدْ ذَكَرَ السَّوِيقَ ـ قَالَ فَحَاسُوا حَيْسًا، فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
یعقوب بن ابراهیم به ما حدیث نقل کرد، گفت: اسماعیل بن عُلیّه به ما حدیث نقل کرد، گفت: عبدالعزیز بن صُهیب از انس رضیاللهعنهُ روایت کرد که رسول خدا ﷺ برای غزوه خیبر حرکت کردند. ما در آنجا نماز صبح را در تاریکی و پیش از طلوع فجر خواندیم. سپس پیامبر خدا ﷺ سوار شدند و ابوطَلحه نیز سوار شد، در حالی که من ترکنشینِ ابوطَلحه بودم. پیامبر خدا ﷺ در کوچههای خیبر با سرعت تاختند، چنانکه زانوی من به رانِ پیامبر خدا ﷺ برخورد میکرد. سپس ایشان ازار خود را از روی رانشان کنار زدند تا جایی که من سفیدی رانِ پیامبر خدا ﷺ را میدیدم. هنگامی که وارد آبادی شدند، فرمودند:
«اللهُ أَکْبَر، خَرِبَتْ خَیْبَر، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِینَ» (خدا بزرگتر است، خیبر ویران شد؛ همانا هرگاه در محوطه قومی فرود آییم، صبحِ بیمدادگان بسیار بد خواهد بود). این جمله را سه بار تکرار فرمودند. راوی گوید: مردم برای کارهایشان بیرون آمدند و گفتند: «محمد (آمده است)!» عبدالعزیز گوید: برخی از یارانمان افزودند: «و لشکر نیز.» راوی گوید: ما خیبر را به زور گشودیم و اسیران گردآوری شدند. سپس دِحیه آمد و عرض کرد: «ای پیامبر خدا! دختری از اسیران به من ببخش.» حضرت فرمودند: «برو و دختری بردار.» او صفیه دختر حُیَیّ را انتخاب کرد. مردی نزد پیامبر ﷺ آمد و عرض کرد: «ای پیامبر خدا! صفیه دختر حُیَی، بانوی بنیقریظه و بنینضیر را به دحیه بخشیدید، حال آنکه او شایسته کسی جز شما نیست.» حضرت فرمودند: «او را همراهش بیاورید.» پس او را آوردند. چون پیامبر ﷺ به او نگریستند، فرمودند: «غیر از او دختر دیگری از اسیران بردار.» انس رضیاللهعنهُ افزود: پیامبر ﷺ او را آزاد کردند و به همسری گرفتند. ثابت از او پرسید: «ای ابوحَمزه! مهریهاش چه بود؟» پاسخ داد: «خودش مهریهاش بود، زیرا حضرت او را آزاد کردند و سپس به عقد خویش درآوردند.» هنگامی که در راه بودند، اُمُّ سُلَیم او را آراست و شبانه همچون عروس نزد پیامبر ﷺ فرستاد. بامدادان پیامبر ﷺ داماد شدند و فرمودند: «هر کس چیزی دارد، بیاورد.» سپس سفرهای چرمین پهن کردند؛ یکی خرما آورد و دیگری روغن — (راوی گوید: گمان کنم سَتوق را نیز ذکر کرد) — و حَیس درست کردند و این ولیمهٔ رسول خدا ﷺ بود.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ پس از آزاد کردن صفیه با او ازدواج کرد و ولیمهای ساده برگزار نمود.
این روایت رویدادها را در جریان لشکرکشی به خیبر قرار میدهد: پس از نماز صبح، سپاه وارد آبادی شد و سپس اسیران گردآوری شدند؛ صفیه نیز بعدتر با پیامبر ﷺ ازدواج کرد.
تاریکیِ پایان شب، پیش از دمیدن سپیدهدم.
خوراکی ساده که از جمله با خرما و چربی یا کره، و گاهی آرد، تهیه میشود.
مراسم غذا دادن به مناسبت ازدواج.
عالمان این روایت را، از جمله، در بحث نماز فجر در سپیدهدم و استحباب برگزاری ولیمهٔ ازدواج، حتی بهصورت ساده، بررسی میکنند. آنان یادآور میشوند که پیامبر ﷺ ابتدا صفیه را آزاد کرد و سپس با او ازدواج نمود؛ عالمان عبارت مربوط به مهریهٔ او را در پیوند با احکام آزادی و ازدواج بررسی کردهاند. گزارش مربوط به آشکار شدن ران نیز در بحث کلاسیک حدود عورت و زمینهٔ حرکت و نزدیکی بررسی میشود.
- ازدواج را فرصتی برای سهیم شدن با دیگران قرار دهید، حتی اگر فقط بتوانید خوراکیهای ساده فراهم کنید.
- برای نماز فجر چنان برنامهریزی کنید که آن را بهموقع و با توجه و حضور قلب بهجا آورید.
- تصمیمهای مهم دربارهٔ ازدواج و حقوق را با دقت و مطابق احکام اسلامی و با حفظ کرامت همهٔ افراد درگیر بگیرید.
این روایت از همان بخش مربوط به نماز، دربارهٔ بهجا آوردن نماز صبح زمینهٔ بیشتری فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #370 (Sahih)این روایت صحیح درست پیش از این گزارش در کتاب نماز آمده و به قرار دادن بحث فجر در بافت فصل کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #372 (Sahih)این روایت بلافاصله پس از این گزارش آمده و با بحث دربارهٔ زمان و چگونگی انجام نماز ارتباط دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.