غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4303

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2مَالِكٍ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5عَائِشَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدٍ أَنْ يَقْبِضَ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، وَقَالَ عُتْبَةُ إِنَّهُ ابْنِي‏.‏ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ فِي الْفَتْحِ أَخَذَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَأَقْبَلَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَقْبَلَ مَعَهُ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ، فَقَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ هَذَا ابْنُ أَخِي، عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ‏.‏ قَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا أَخِي، هَذَا ابْنُ زَمْعَةَ، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ابْنِ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَإِذَا أَشْبَهُ النَّاسِ بِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ، هُوَ أَخُوكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ، وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَصِيحُ بِذَلِكَ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن مسلمه از مالک، او از ابن شهاب، او از عروه بن زبیر، و او از عایشه رضی الله عنها روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمودند. و لیث گفت: یونس از ابن شهاب برایم حدیث کرد که عروه بن زبیر به من خبر داد که عایشه گفت: عتبه بن ابی وقاص به برادرش سعد وصیت کرد که پسر کنیز زمعه را تحت سرپرستی خود بگیرد و عتبه گفت:

«او پسر من است.» پس هنگامی که رسول خدا ﷺ در فتح مکه وارد مکه شدند، سعد بن ابی وقاص پسر کنیز زمعه را گرفت و نزد رسول خدا ﷺ آورد و عبد بن زمعه نیز همراه او آمد. سعد بن ابی وقاص گفت: «این پسر برادر من است و او به من وصیت کرده که این پسر اوست.» عبد بن زمعه عرض کرد: «ای رسول خدا! این برادر من است، این پسر زمعه است که بر بستر او متولد شده است.» سپس رسول خدا ﷺ به پسر کنیز زمعه نگریستند و دیدند که او شبیه‌ترین مردم به عتبه بن ابی وقاص است. آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: «او مال توست، او برادر توست ای عبد بن زمعه،» زیرا بر بستر پدرت متولد شده است. و رسول خدا ﷺ فرمودند: «ای سوده! از او حجاب کن،» به دلیل شباهتی که در او با عتبه بن ابی وقاص مشاهده کردند. ابن شهاب گفت: عایشه فرمود که رسول خدا ﷺ گفتند: «فرزند از آنِ بستر است و برای زناکار سنگ است.» و ابن شهاب افزود: ابوهُریره این سخن را آشکارا فریاد می‌زد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نسب از بستر زناشویی پیروی می‌کند، در حالی که شباهت ظاهری ایجاب‌کننده احتیاط است.

پیشینه و سبب بیان

در جریان فتح مکه، درباره نسب پسر کنیز زَمْعه اختلافی پدید آمد: سعد ادعای عتبه را مطرح کرد، در حالی که عبد بن زمعه به بستر زناشویی پدرش استناد کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
بستر زناشویی

رابطه زناشویی معتبر که کودک در چارچوب آن به دنیا آمده است؛ در اینجا مبنای شرعی نسب به شمار می‌رود.

برای زناکار جز سنگسار نیست

تعبیری عربی است به این معنا که زناکار حق ادعای نسب به دست نمی‌آورد. اجرای مجازات کیفری مستلزم شرایط شرعی جداگانه و مرجع صلاحیت‌دار است.

حجاب را رعایت کن

سوده باید در برابر آن مرد حجاب می‌کرد، زیرا حکم نسب به‌خودی‌خود او را محرمش نمی‌کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از سخن «فرزند از آنِ بستر زناشویی است» چنین برداشت کرده‌اند که کودکی که در بستر زناشویی معتبر به دنیا می‌آید، در اصل به شوهر نسبت داده می‌شود. ادعای پدری یا شباهت ظاهری این قاعده شرعی را از میان نمی‌برد. در عین حال، پیامبر ﷺ به سبب شباهت آشکار، به سوده فرمود حجاب را رعایت کند؛ بنابراین نسب شرعی و احتیاط در زمینه خویشاوندی جسمانی دو موضوع جداگانه‌اند. مذاهب فقهی قاعده بستر زناشویی را می‌پذیرند، اما درباره شرایط اثبات نسب و پیامدهای انکار رسمی آن اختلافاتی جزئی دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. درباره نسب، تنها بر ظاهر یا ادعایی اثبات‌نشده تکیه نکنید؛ قواعد شرعی شناخته‌شده را ملاک قرار دهید.
  2. پیوندهای خانوادگی شرعی را از احتیاط شخصی جدا نگه دارید؛ یک حکم لزوماً همه احکام مربوط به محرمیت را تعیین نمی‌کند.
  3. با اختلافات حساس خانوادگی با دقت برخورد کنید و بررسی واقعیت‌ها و احکام مربوط را به عالمان یا قاضی صلاحیت‌دار بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.