ارث · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6749

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ارث
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عَائِشَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2مَالِكٌ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ
  5. 5عَائِشَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي، فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ ابْنُ أَخِي عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد، مالک به ما خبر داد، از ابن شهاب، از عروه، از عایشه رضی الله عنها که گفت: عُتبه به برادرش سعد وصیت کرد که پسر کنیزِ زَمعه از من است، پس او را تحت سرپرستی خود بگیر. هنگامی که سال فتح مکه فرا رسید، سعد آن کودک را گرفت و گفت: این برادرزاده‌ی من است و برادرم درباره‌ی او به من وصیت کرده است. سپس عبدُ بن زَمعه برخاست و گفت: او برادر من و پسر کنیز پدرم است که بر بستر پدرم متولد شده است. آنگاه هر دو نزد پیامبر ﷺ رفتند. سعد عرض کرد: ای رسول خدا ﷺ! این برادرزاده‌ی من است و برادرم درباره‌ی او به من وصیت کرده است. عبد بن زمعه گفت: او برادر من و پسر کنیز پدرم است که بر بستر او متولد شده است. پیامبر ﷺ فرمودند:

«ای عبد بن زمعه! او مال توست. فرزند از آنِ صاحب بستر است و برای زناکار سنگ است.» سپس به سوده بنت زمعه فرمودند: «از او حجاب کن (پوشیده باش)،» زیرا شباهت او را به عُتبه مشاهده کردند. پس از آن، سوده تا زمانی که خداوند را ملاقات کرد (فوت نمود)، دیگر هرگز او را ندید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کودک از نظر شرعی به بستر زناشویی منسوب می‌شود، نه به ادعایی که اثبات نشده است.

پیشینه و سبب بیان

در جریان فتح مکه، دربارهٔ نسب پسری اختلافی پدید آمد. سعد به دستور برادرش عتبه استناد کرد؛ اما عبدالله بن زمعه گفت پسر بر بستر پدرش به دنیا آمده است. پیامبر ﷺ از نظر شرعی او را به عبدالله بن زمعه نسبت داد، ولی به سبب شباهت بسیار زیاد پسر به عتبه، به سوده دستور داد از او فاصله بگیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
فرزند از آنِ بستر زناشویی است

اصل این است که نسب شرعی کودک به ازدواجی نسبت داده شود که کودک در آن متولد شده است.

برای زناکار چیزی جز سنگ نیست

ادعای شخصی خارج از ازدواج، به‌تنهایی نسب یا حق ارث ایجاد نمی‌کند.

در برابر او حجاب را رعایت کن

سوده باید در برابر آن پسر، احکام پوشش و معاشرت با نامحرم را رعایت می‌کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این سخن چنین برداشت کرده‌اند که بستر زناشویی مبنای شرعی نسب است و ادعای بی‌پشتوانهٔ مردی دیگر این مبنا را تغییر نمی‌دهد. هر چهار مذهب فقهی اهل سنت این قاعده را می‌پذیرند، هرچند دربارهٔ شرایطی از جمله صحت ازدواج و امکان انتساب زیستی، جزئیات بیشتری مطرح می‌کنند. دستور مربوط به سوده نشان می‌دهد که انتساب شرعی و احتیاط در معاشرت همیشه بر هم منطبق نیستند: پیامبر ﷺ شباهت چشمگیر پسر به عتبه را در نظر گرفت، بی‌آنکه حکم شرعی را تغییر دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بر پایهٔ شایعات یا شباهت ظاهری دربارهٔ نسب کسی نتیجه‌گیری نکنید.
  2. در اختلاف بر سر نسب، رسیدگی به قواعد شرعی و قانونی را به قاضی صلاحیت‌دار بسپارید.
  3. هم خویشاوندی شرعی و هم احکام معاشرت شایسته و پوشش را در نظر بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.