کتاب حکومت · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4738

روایت‌شده توسط Abu Humayd al-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حکومت
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Humayd al-Sa'idi

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ اسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنَ الأَسْدِ يُقَالُ لَهُ ابْنُ اللُّتْبِيَّةِ - قَالَ عَمْرٌو وَابْنُ أَبِي عُمَرَ عَلَى الصَّدَقَةِ - فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ هَذَا لَكُمْ وَهَذَا لِي أُهْدِيَ لِي قَالَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ عَامِلٍ أَبْعَثُهُ فَيَقُولُ هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِيَ لِي ‏.‏ أَفَلاَ قَعَدَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ أَوْ فِي بَيْتِ أُمِّهِ حَتَّى يَنْظُرَ أَيُهْدَى إِلَيْهِ أَمْ لاَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لاَ يَنَالُ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى عُنُقِهِ بَعِيرٌ لَهُ رُغَاءٌ أَوْ بَقَرَةٌ لَهَا خُوَارٌ أَوْ شَاةٌ تَيْعِرُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَتَىْ إِبْطَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه، عمرو ناقِد و ابن ابی‌عمر برای ما حدیث کردند — و این لفظ از ابوبکر است — گفتند: سفیان بن عُیَینه از زُهری، از عُروه، از ابوحُمید ساعدی برای ما حدیث کرد. او گفت: رسول الله ﷺ مردی از قبیله اسد را که به او ابن لُتَبیه می‌گفتند، مأمور جمع‌آوری صدقات کرد. وقتی بازگشت، گفت:

«این‌ها برای شماست و این‌ها برای من؛ این‌ها را به من هدیه داده‌اند.» آنگاه رسول الله ﷺ بر فراز منبر رفتند، خداوند را حمد و ثنا گفتند و فرمودند: «چه شده است کارگزاری را که من به کاری می‌فرستم و او باز می‌گردد و می‌گوید: این‌ها برای شماست و این‌ها را به من هدیه داده‌اند؟ آیا نمی‌توانست در خانه پدرش یا خانه مادرش بنشیند تا ببیند آیا به او هدیه داده می‌شود یا خیر؟ قسم به آنکه جان محمد در دست اوست، هیچ‌یک از شما چیزی از آن را نگیرد مگر اینکه روز قیامت آن را بیاورد و بر گردن خود حمل کند: شتری که بانگ می‌زند، یا گاوی که فریاد می‌کشد، یا گوسفندی که مع‌مع می‌کند.» سپس دستان مبارکشان را بالا بردند تا جایی که سفیدی زیر بغلشان را دیدیم. آنگاه دو بار فرمودند: «بار خدایا، آیا رساندم؟»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کارگزار نمی‌تواند هدیه‌ای را که به‌سبب سمت خود دریافت کرده، ملک شخصی‌اش بداند.

پیشینه و سبب بیان

سبب این موضوع در خود روایت آمده است: ابن‌اللُّتَبیّه از مأموریتش برای جمع‌آوری زکات بازگشت و میان آنچه به جامعه تحویل داد و آنچه هدیهٔ شخصی می‌دانست، تفاوت گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

نوعی صدقهٔ واجب است که طبق احکام اسلامی جمع‌آوری و توزیع می‌شود.

ابن‌اللُّتَبیّه

مردی که پیامبر ﷺ او را برای جمع‌آوری زکات منصوب کرد.

منبر

جایگاه بلندی در مسجد که امام از آن سخنرانی می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که کارگزار نمی‌تواند هدیه‌ای را برای خود نگه دارد، اگر دلیل دریافت آن انتصاب او به این سمت باشد. مقایسه با حالتی که در خانه می‌ماند، نشان می‌دهد که هدیه را نمی‌توان از وظیفهٔ عمومی او جدا دانست. روایت همچنین می‌آموزد که منابع عمومی باید با دقت حسابرسی شوند و سوءاستفاده از آن‌ها در روز قیامت موجب پاسخ‌گویی است. مذاهب فقهی بر اهمیت بازگرداندن یا تحویل‌دادن چنین هدایای وابسته به سمت تأکید دارند؛ کاربرد دقیق این حکم به شرایط و مقررات منصب عمومی بستگی دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هدیه‌ای را که به‌سبب کار یا سمت عمومی خود دریافت می‌کنید، اعلام کنید و از مقررات ثبت و تحویل آن پیروی کنید.
  2. یک منفعت را تنها بر اساس نامی که هدیه‌دهنده بر آن می‌گذارد نسنجید؛ سمتی را هم در نظر بگیرید که به‌واسطهٔ آن آن را دریافت کرده‌اید.
  3. تصمیم‌های مربوط به منابع عمومی را شفاف ثبت کنید تا دیگران بتوانند آن‌ها را بررسی کنند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.