Jami at-Tirmidhi, 2384. hadis
Abu Hurairah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Hurairah tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا أَبُو سِنَانٍ الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يَعْمَلُ الْعَمَلَ فَيُسِرُّهُ فَإِذَا اطُّلِعَ عَلَيْهِ أَعْجَبَهُ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَهُ أَجْرَانِ أَجْرُ السِّرِّ وَأَجْرُ الْعَلاَنِيَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رَوَاهُ الأَعْمَشُ وَغَيْرُهُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَأَصْحَابُ الأَعْمَشِ لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ إِذَا اطُّلِعَ عَلَيْهِ فَأَعْجَبَهُ فَإِنَّمَا مَعْنَاهُ أَنْ يُعْجِبَهُ ثَنَاءُ النَّاسِ عَلَيْهِ بِالْخَيْرِ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ " . فَيُعْجِبُهُ ثَنَاءُ النَّاسِ عَلَيْهِ لِهَذَا لِمَا يَرْجُو بِثَنَاءِ النَّاسِ عَلَيْهِ فَأَمَّا إِذَا أَعْجَبَهُ لِيَعْلَمَ النَّاسُ مِنْهُ الْخَيْرَ لِيُكْرَمَ عَلَى ذَلِكَ وَيُعَظَّمَ عَلَيْهِ فَهَذَا رِيَاءٌ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا اطُّلِعَ عَلَيْهِ فَأَعْجَبَهُ رَجَاءَ أَنْ يُعْمَلَ بِعَمَلِهِ فَيَكُونَ لَهُ مِثْلُ أُجُورِهِمْ فَهَذَا لَهُ مَذْهَبٌ أَيْضًا .
Muhammed b. el-Müsennâ bize rivayet etti, Ebû Dâvûd bize rivayet etti, Ebû Sinân eş-Şeybânî bize rivayet etti; Habîb b. Ebî Sâbit'ten, o da Ebî Sâlih'ten, o da Ebû Hüreyre'den nakletti. Ebû Hüreyre şöyle dedi: Bir adam:
"Ey Allah'ın Resûlü! Bir kul bir amel işler ve onu gizler, fakat ameli ortaya çıkınca buna sevinir, ne dersiniz?" diye sordu. Allah'ın Resûlü ﷺ buyurdu ki: "Ona iki ecir vardır: Gizlediği için bir ecir ve açığa çıktığı için bir ecir." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen-garîbtir. A'meş ve başkaları da bu hadisi Habîb b. Ebî Sâbit'ten, o da Ebî Sâlih'ten, o da Nebî ﷺ'den mürsel olarak rivayet etmişlerdir; ancak A'meş'in talebeleri senette Ebû Hüreyre'yi zikretmemişlerdir. Ebû Îsâ şöyle demiştir: Bazı ilim ehli bu hadisi açıklamış ve 'Ameli ortaya çıkınca sevinmesi, insanların ona hayırla şahitlik etmesinden hoşnut olmasıdır' demiştir. Zira Nebî ﷺ: 'Siz yeryüzünde Allah'ın şahitlerisiniz' buyurmuştur. Dolayısıyla insanların övgüsünden, onların şahitliği vesilesiyle umduğu hayır sebebiyle memnun olur. Ancak insanların kendisindeki hayrı bilip onu yüceltmesi ve saygı göstermesi için seviniyorsa, bu riya olur. Yine bazı âlimler ise: 'Ameli ortaya çıkınca, başkalarının da aynı ameli işlemesi ve kendisine onların ecri gibi ecir verilmesi ümidiyle seviniyorsa, bu da geçerli bir görüştür' demişlerdir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Gizli yapılan iyi bir amel, övgü amaç hâline gelmediği sürece samimi kalır.
İnsanların görmesi ve övmesi için bir amel yapmak veya onu sergilemek.
Dünyaya bağlı olmama tavrı: dünya nimetlerini Allah'ın ve ahiretin önüne koymamak.
Bir tâbiînin, senedinde sahabiyi zikretmeden Peygamber ﷺ'i andığı rivayet.
At-Tirmidhi çeşitli açıklamalar aktarır: Sevinç, samimi övgüyü iyiliğe tanıklık olarak takdir etmeye veya başkalarının da ameli örnek alıp böylece sevap kazanmasını ummaya işaret edebilir. Buna karşılık makam, şeref ya da hayranlık duyulması için sevinmek riya sayılır. Âlimler niyeti dikkate alır; bu özel rivayetin zayıf isnadı onu bağımsız bir hukukî delil hâline getirmez. Dört fıkıh mezhebi de ibadette niyetin önemini vurgular.
- İyi bir amel yapmadan önce niyetini gözden geçir ve Allah'tan ihlas dile.
- İnsanlar amelini öğrenirse sevincini kendi itibarına değil, onların fark ettiği veya örnek alabileceği iyiliğe yönelt.
- Uygun olduğunda iyi amellerini gizli tut; ancak açıkça yapmak başkalarını iyiliğe teşvik ediyorsa onları gizleme.
Bu rivayet, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini öğretir ve böylece ihlası gösterişten ayırmak için güçlü bir dayanak sunar.
40 Hadith van an-Nawawi · #7 (Sahih)Dinin samimiyet olduğu yönündeki ifade, iyi amellerin insanlar nezdinde itibar kazanmak için değil, Allah için yapılması gerektiğini vurgular.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.