Sunan Abi Dawud, hadis 3055
Przekazany przez Bilal ibn Rabah. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Przekazał Bilal ibn Rabah
Przekaz
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - عَنْ زَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْهَوْزَنِيُّ، قَالَ لَقِيتُ بِلاَلاً مُؤَذِّنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحَلَبَ فَقُلْتُ يَا بِلاَلُ حَدِّثْنِي كَيْفَ كَانَتْ نَفَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا كَانَ لَهُ شَىْءٌ كُنْتُ أَنَا الَّذِي أَلِي ذَلِكَ مِنْهُ مُنْذُ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَنْ تُوُفِّيَ وَكَانَ إِذَا أَتَاهُ الإِنْسَانُ مُسْلِمًا فَرَآهُ عَارِيًا يَأْمُرُنِي فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَقْرِضُ فَأَشْتَرِي لَهُ الْبُرْدَةَ فَأَكْسُوهُ وَأُطْعِمُهُ حَتَّى اعْتَرَضَنِي رَجُلٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ يَا بِلاَلُ إِنَّ عِنْدِي سَعَةً فَلاَ تَسْتَقْرِضْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ مِنِّي فَفَعَلْتُ فَلَمَّا أَنْ كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ تَوَضَّأْتُ ثُمَّ قُمْتُ لأُؤَذِّنَ بِالصَّلاَةِ فَإِذَا الْمُشْرِكُ قَدْ أَقْبَلَ فِي عِصَابَةٍ مِنَ التُّجَّارِ فَلَمَّا أَنْ رَآنِي قَالَ يَا حَبَشِيُّ . قُلْتُ يَا لَبَّاهُ . فَتَجَهَّمَنِي وَقَالَ لِي قَوْلاً غَلِيظًا وَقَالَ لِي أَتَدْرِي كَمْ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الشَّهْرِ قَالَ قُلْتُ قَرِيبٌ . قَالَ إِنَّمَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ أَرْبَعٌ فَآخُذُكَ بِالَّذِي عَلَيْكَ فَأَرُدُّكَ تَرْعَى الْغَنَمَ كَمَا كُنْتَ قَبْلَ ذَلِكَ فَأَخَذَ فِي نَفْسِي مَا يَأْخُذُ فِي أَنْفُسِ النَّاسِ حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الْعَتَمَةَ رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَهْلِهِ فَاسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَأَذِنَ لِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي إِنَّ الْمُشْرِكَ الَّذِي كُنْتُ أَتَدَيَّنُ مِنْهُ قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا وَلَيْسَ عِنْدَكَ مَا تَقْضِي عَنِّي وَلاَ عِنْدِي وَهُوَ فَاضِحِي فَأْذَنْ لِي أَنْ آبِقَ إِلَى بَعْضِ هَؤُلاَءِ الأَحْيَاءِ الَّذِينَ قَدْ أَسْلَمُوا حَتَّى يَرْزُقَ اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم مَا يَقْضِي عَنِّي فَخَرَجْتُ حَتَّى إِذَا أَتَيْتُ مَنْزِلِي فَجَعَلْتُ سَيْفِي وَجِرَابِي وَنَعْلِي وَمِجَنِّي عِنْدَ رَأْسِي حَتَّى إِذَا انْشَقَّ عَمُودُ الصُّبْحِ الأَوَّلِ أَرَدْتُ أَنْ أَنْطَلِقَ فَإِذَا إِنْسَانٌ يَسْعَى يَدْعُو يَا بِلاَلُ أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُهُ فَإِذَا أَرْبَعُ رَكَائِبَ مُنَاخَاتٍ عَلَيْهِنَّ أَحْمَالُهُنَّ فَاسْتَأْذَنْتُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرْ فَقَدْ جَاءَكَ اللَّهُ بِقَضَائِكَ " . ثُمَّ قَالَ " أَلَمْ تَرَ الرَّكَائِبَ الْمُنَاخَاتِ الأَرْبَعَ " . فَقُلْتُ بَلَى . فَقَالَ " إِنَّ لَكَ رِقَابَهُنَّ وَمَا عَلَيْهِنَّ فَإِنَّ عَلَيْهِنَّ كِسْوَةً وَطَعَامًا أَهْدَاهُنَّ إِلَىَّ عَظِيمُ فَدَكَ فَاقْبِضْهُنَّ وَاقْضِ دَيْنَكَ " . فَفَعَلْتُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ " مَا فَعَلَ مَا قِبَلَكَ " . قُلْتُ قَدْ قَضَى اللَّهُ كُلَّ شَىْءٍ كَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَبْقَ شَىْءٌ . قَالَ " أَفَضَلَ شَىْءٌ " . قُلْتُ نَعَمْ قَالَ " انْظُرْ أَنْ تُرِيحَنِي مِنْهُ فَإِنِّي لَسْتُ بِدَاخِلٍ عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَهْلِي حَتَّى تُرِيحَنِي مِنْهُ " . فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَتَمَةَ دَعَانِي فَقَالَ " مَا فَعَلَ الَّذِي قِبَلَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ مَعِي لَمْ يَأْتِنَا أَحَدٌ . فَبَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ وَقَصَّ الْحَدِيثَ حَتَّى إِذَا صَلَّى الْعَتَمَةَ - يَعْنِي مِنَ الْغَدِ - دَعَانِي قَالَ " مَا فَعَلَ الَّذِي قِبَلَكَ " . قَالَ قُلْتُ قَدْ أَرَاحَكَ اللَّهُ مِنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَكَبَّرَ وَحَمِدَ اللَّهَ شَفَقًا مِنْ أَنْ يُدْرِكَهُ الْمَوْتُ وَعِنْدَهُ ذَلِكَ ثُمَّ اتَّبَعْتُهُ حَتَّى إِذَا جَاءَ أَزْوَاجَهُ فَسَلَّمَ عَلَى امْرَأَةٍ امْرَأَةٍ حَتَّى أَتَى مَبِيتَهُ فَهَذَا الَّذِي سَأَلْتَنِي عَنْهُ .
Opowiedział nam Abu Tauba, Ar-Rabi ibn Nafi: Opowiedział nam Muawija – to znaczy Ibn Sallam – od Zajda, który słyszał, jak Abu Sallam powiedział: Opowiedział mi Abd Allah al-Hauzani: Spotkałem Bilala, muezina Wysłannika Allaha ﷺ, w Aleppo i rzekłem:
„O Bilalu, opowiedz mi, jaka była sytuacja majątkowa Wysłannika Allaha ﷺ?”. Odpowiedział: „Nie posiadał niczego. To ja zarządzałem jego sprawami od dnia, gdy Allah posłał go jako Proroka, aż do jego śmierci. Gdy przychodził do niego muzułmanin, a on widział, że jest nagi, rozkazywał mi, abym poszedł pożyczyć pieniądze, kupił mu płaszcz, ubrał go i nakarmił. Aż pewien bałwochwalca zaczepił mnie i powiedział: »O Bilalu, mam pod dostatkiem, nie pożyczaj od nikogo poza mną«. I tak czyniłem. Pewnego dnia, gdy dokonałem ablucji i wstałem, by wezwać do modlitwy, ów bałwochwalca nadszedł z grupą kupców. Na mój widok rzekł: »O Abisyńczyku!«. Odpowiedziałem: »Na twoje rozkazy«. Spojrzał na mnie gniewnie i powiedział ostre słowa: »Wiesz, ile zostało do końca miesiąca?«. Odparłem: »Niewiele«. Rzekł: »Zostały tylko cztery dni. Wtedy zażądam tego, co jesteś mi winien, i sprawię, że wrócisz do pasienia owiec, tak jak robiłeś wcześniej«. Poczułem w duszy to, co każdy człowiek poczułby w takiej sytuacji. Po odprawieniu modlitwy nocnej Wysłannik Allaha ﷺ wrócił do swojej rodziny. Poprosiłem o pozwolenie na wejście, a on mi zezwolił. Powiedziałem: »O Wysłanniku Allaha, niech moi rodzice będą poświęceni za ciebie. Bałwochwalca, od którego zwykłem pożyczać, powiedział mi to i tamto. Ani ty, ani ja nie mamy czym mu spłacić długu, a on mnie zhańbi. Pozwól mi więc uciec do niektórych plemion, które przyjęły Islam, aż Allah obdarzy Swego Wysłannika ﷺ czymś, czym będzie mógł spłacić mój dług«. Wyszedłem i dotarłem do swojego domu. Położyłem miecz, bukłak, sandały i tarczę przy głowie. Gdy zaświtał pierwszy brzask świtu, zamierzałem wyruszyć, lecz nagle zobaczyłem człowieka biegnącego w moją stronę i wołającego: »O Bilalu! Odpowiedz Wysłannikowi Allaha ﷺ«. Poszedłem do niego i zastałem cztery wielbłądy klęczące z ładunkami. Poprosiłem o pozwolenie, a Wysłannik Allaha ﷺ rzekł do mnie: »Raduj się, Allah przyniósł ci środki na spłatę długu«. Następnie zapytał: »Czy nie widziałeś czterech klęczących wielbłądów?«. Odpowiedziałem: »Tak«. Rzekł: »Należą do ciebie wraz z tym, co niosą, gdyż znajduje się na nich odzież i żywność, podarowane mi przez władcę Fadaku. Weź je i spłać swój dług«. Uczyniłem to. Następnie wspomniał resztę opowieści. Potem udałem się do meczetu i zastałem Wysłannika Allaha ﷺ siedzącego tam. Przywitałem go, a on zapytał: »Co uczyniłeś z tym, co miałeś?«. Odpowiedziałem: »Allah spłacił wszystko, co było należne Wysłannikowi Allaha ﷺ, i nic nie zostało«. Zapytał: »Czy coś zostało?«. Odpowiedziałem: »Tak«. Rzekł: »Postaraj się uwolnić mnie od tego, gdyż nie wejdę do żadnej ze swoich żon, dopóki mnie od tego nie uwolnisz«. Gdy Wysłannik Allaha ﷺ odprawił modlitwę nocną, wezwał mnie i zapytał: »Co stało się z tym, co miałeś?«. Odpowiedziałem: »Wciąż jest przy mnie, nikt nie przyszedł«. Wysłannik Allaha ﷺ spędził noc w meczecie. Kontynuował opowieść, aż następnego dnia po modlitwie nocnej wezwał mnie i zapytał: »Co stało się z tym, co miałeś?«. Odpowiedziałem: »Allah uwolnił cię od tego, o Wysłanniku Allaha!«. Wykrzyknął »Allahu Akbar« i chwalił Allaha, z obawy, że śmierć dosięgnie go, podczas gdy wciąż miał to przy sobie. Następnie podążałem za nim, aż dotarł do swoich żon, pozdrawiając każdą z nich, aż przybył na swoje miejsce spoczynku. Oto to, o co pytałeś”.
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
Prorok ﷺ szybko rozdawał majątek i ufał Allahowi w sprawach długów.
Bilal ibn Rabah zarządzał wydatkami Wysłannika Allaha ﷺ. Gdy wierzyciel wywierał na niego presję, Bilal chciał odejść, aż Allah zapewnił środki na spłatę poprzez dar od władcy Fadaku.
Miejscowość, której władca podarował Wysłannikowi Allaha ﷺ odzież i żywność.
Zwierzęta przewożące towary i żywność.
Oddać cały zaciągnięty dług.
Uczeni wnioskują stąd, że hojność i niezwłoczne wydawanie majątku na potrzebujących są godne pochwały, o ile nie zaniedbuje się cudzych praw. Spłacie długów należy poświęcać wielką uwagę, a dłużnik może szukać dozwolonego rozwiązania, gdy zapłata staje się trudna. Widać również, że osoba odpowiedzialna może zarządzać środkami przeznaczonymi na pomoc publiczną i społeczną. Zaufanie Allahowi idzie w parze z wysiłkiem, uczciwością i wypełnianiem zobowiązań finansowych. Cztery sunnickie szkoły prawa również podkreślają, że długi należy spłacać, a zwlekanie bez ważnego powodu jest niesprawiedliwością.
- Pomagaj osobie w potrzebie z poszanowaniem jej godności, dając pierwszeństwo odzieży, żywności i innym niezbędnym potrzebom.
- Uporządkuj swoje długi, ustal jasne terminy i nie odkładaj spłaty bez potrzeby.
- Ufaj Allahowi, podejmując jednocześnie konkretne kroki, by rozwiązać problemy.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.