Sahih al-Bukhari, hadis 122
Przekazany przez Ubayy ibn Kab. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Przekazał Ubayy ibn Kab
Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.
Przekaz
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ. فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ. فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ. قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهْوَ ثَمَّ، فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، وَحَمَلاَ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ، حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنَ الْمِكْتَلِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمِهِمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا، لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا، وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنَ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ. فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ ـ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ ـ فَسَلَّمَ مُوسَى. فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى. فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ. قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ، وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لاَ أَعْلَمُهُ. قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ، فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ، فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا، فَعُرِفَ الْخَضِرُ، فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ. فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى، مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ. فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ. فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ. فَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا. فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلاَهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ. فَقَالَ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا ـ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ ـ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا، فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ. قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ".
Opowiedział nam Abdullah ibn Muhammad, który rzekł: Opowiedział nam Sufjan, który rzekł: Opowiedział nam Amr, który rzekł: Poinformował mnie Sa’id ibn Dżubajr, który rzekł: Powiedziałem do Ibn Abbasa:
„Nauf al-Bikali twierdzi, że Musa, który towarzyszył Al-Chidrowi, nie był Musą z Bani Izrael, lecz innym Musą”. Ibn Abbas odpowiedział: „Skłamał wróg Allaha”. Opowiedział nam Ubajj ibn Ka’b od Proroka ﷺ, który rzekł: „Prorok Musa wygłosił kazanie do Bani Izrael i został zapytany: »Kto jest najbardziej uczonym spośród ludzi?«. Odpowiedział: »Ja jestem najbardziej uczony«. Allah zganił go za to, że nie przypisał wiedzy Jemu Samemu. Wtedy Allah objawił mu: »Oto sługa Mój na styku dwóch mórz jest bardziej uczony od ciebie«. Musa zapytał: »Panie mój, jak mogę go odnaleźć?«. Rzekł Mu: »Weź rybę w koszyku, a gdy ją zgubisz, tam właśnie go znajdziesz«. Ruszył więc Musa wraz ze swoim młodzieńcem Jusza ibn Nunem, niosąc rybę w koszyku. Gdy dotarli do skały, położyli swe głowy i zasnęli. Ryba wysunęła się z koszyka i obrała sobie drogę w morzu niczym tunel, co było wielkim znakiem dla Musy i jego młodzieńca. Podróżowali przez resztę nocy i cały następny dzień. Gdy nastał świt, Musa rzekł do swego młodzieńca: »Przynieś nam nasze śniadanie, gdyż ta podróż bardzo nas utrudziła«. Musa nie odczuwał zmęczenia, dopóki nie minął miejsca, które zostało mu wskazane. Wtedy młodzieniec rzekł: »Czy pamiętasz, gdy schroniliśmy się przy skale? Zapomniałem o rybie«. Musa odpowiedział: »To właśnie tego szukaliśmy«. Zawrócili więc, idąc po własnych śladach, aż dotarli do skały. Tam ujrzeli mężczyznę okrytego szatą. Musa pozdrowił go, a Al-Chidr odpowiedział: »Skądże pokój na twojej ziemi?«. Musa rzekł: »Jestem Musa«. Zapytał: »Musa z Bani Izrael?«. Ten potwierdził i dodał: »Czy mogę podążać za tobą, abyś nauczył mnie tej wiedzy, której ciebie nauczono?«. Al-Chidr odpowiedział: »Zaprawdę, nie zdołasz być cierpliwy ze mną, o Muso! Posiadam wiedzę od Allaha, której On mnie nauczył, a ty jej nie znasz; ty zaś posiadasz wiedzę, której Allah nauczył ciebie, a ja jej nie znam«. Musa rzekł: »Jeśli Allah zechce, znajdziesz mnie cierpliwym i nie sprzeciwię się żadnemu twemu rozkazowi«. Ruszyli więc razem, idąc brzegiem morza, nie mając statku. Przepłynął obok nich statek, więc poprosili załogę, by ich zabrała. Rozpoznano Al-Chidra i zabrano ich bez opłaty. Wtedy przyleciał wróbel, usiadł na krawędzi statku i zanurzył dziób raz lub dwa razy w morzu. Al-Chidr rzekł: »O Muso, moja i twoja wiedza w porównaniu do wiedzy Allaha są niczym więcej niż to, co ten wróbel ubytkował z morza swoim dziobem«. Następnie Al-Chidr podszedł do jednej z desek statku i ją wyrwał. Musa rzekł: »Ludzie ci zabrali nas za darmo, a ty uszkodziłeś ich statek, by utopić jego pasażerów?«. Al-Chidr odpowiedział: »Czyż nie mówiłem ci, że nie zdołasz być cierpliwy ze mną?«. Musa rzekł: »Nie karć mnie za to, co zapomniałem«. Było to pierwsze uchybienie Musy wynikłe z zapomnienia. Szli dalej, aż ujrzeli chłopca bawiącego się z innymi chłopcami. Al-Chidr chwycił go za głowę i ją urwał. Musa rzekł: »Czy zabiłeś niewinną duszę, która nikogo nie zabiła?«. Al-Chidr odpowiedział: »Czyż nie mówiłem ci, że nie zdołasz być cierpliwy ze mną?«. Szli dalej, aż dotarli do mieszkańców pewnej osady i poprosili ich o jedzenie, lecz ci odmówili im gościny. Znaleźli tam mur, który miał się zawalić, więc Al-Chidr go naprawił własnymi rękami. Musa rzekł: »Gdybyś chciał, mógłbyś wziąć za to zapłatę«. Al-Chidr odpowiedział: »To jest rozstanie między mną a tobą«”. Prorok ﷺ dodał: „Niech Allah będzie miłosierny dla Musy! Życzylibyśmy sobie, aby był cierpliwy, by opowiedziano nam więcej o ich wspólnej historii”.
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
Musa uczy, że wiedza ma swoje granice, a cierpliwość otwiera drogę do mądrości.
Sługa, któremu Allah udzielił szczególnej wiedzy; Musa ﷺ wyruszył z nim w drogę, aby się od niego uczyć.
Miejsce wskazane przez Allaha jako cel podróży Musy ﷺ, gdzie miał spotkać Al-Chidra.
Uznanie, że ludzka wiedza jest ograniczona, a Allah jest ostatecznym źródłem wiedzy.
Klasyczni uczeni wyciągają stąd wniosek, że uczony powinien zachować pokorę i przypisywać swoją wiedzę Allahowi. Spotkanie pokazuje też, że wiedza obejmuje różne dziedziny: Musa ﷺ posiadał wiedzę, której nie miał Al-Chidr, i odwrotnie. Uczeni podkreślają, że Musa ﷺ postępował zgodnie z tym, co widział, oraz z zasadami, które znał; opowieść ta nie daje nikomu prawa do krzywdzenia innych w oparciu o wiedzę tajemną. Uczeń powinien również okazywać cierpliwość i szacunek, a nauczyciel jasno określać granice tego, czego naucza.
- Gdy nie masz pewności co do odpowiedzi, powiedz: „Allah wie najlepiej” i starannie ją sprawdź.
- Ucząc się od kogoś, słuchaj cierpliwie i zadawaj pytania, nie wyciągając pochopnych wniosków z tego, czego jeszcze nie rozumiesz.
- W obliczu trudności pamiętaj, że nie zawsze znasz całą ukrytą mądrość, lecz przestrzegaj sprawiedliwości i jasnych zasad.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.