Sahih al-Bukhari, hadis 5358
Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Przekaz
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ حَدِيثِهِ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مَالِكٌ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ، إِذْ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ قَالَ نَعَمْ. فَأَذِنَ لَهُمْ ـ قَالَ ـ فَدَخَلُوا وَسَلَّمُوا فَجَلَسُوا، ثُمَّ لَبِثَ يَرْفَا قَلِيلاً فَقَالَ لِعُمَرَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ. فَأَذِنَ لَهُمَا، فَلَمَّا دَخَلاَ سَلَّمَا وَجَلَسَا، فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا. فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا، وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ. قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، قَالَ اللَّهُ {مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ}. فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ، فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ، هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ. قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ يَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَذَا وَكَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ، فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَى هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا، فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ بِهِ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ، وَبِمَا عَمِلْتُ بِهِ فِيهَا، مُنْذُ وُلِّيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ فَقَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ. قَالَ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا.
Opowiadał nam Sa’id ibn Ufajr, który rzekł: Opowiadał mi Al-Lajs, który rzekł: Opowiadał mi Ukajl, od Ibn Szihaba, który rzekł: Poinformował mnie Malik ibn Aws ibn Al-Hadasan – a Muhammad ibn Dżubajr ibn Mut’im wspomniał mi o fragmencie jego relacji – więc udałem się do Malika ibn Aws i zapytałem go. Malik powiedział:
„Udałem się do Umara, gdy nadszedł jego odźwierny Jarfa i rzekł: «Czy przyjmiesz Usmana, Abd ar-Rahmana, Az-Zubajra i Sa’da, którzy proszą o pozwolenie na wejście?» Umar odpowiedział: «Tak». Wpuścił ich więc; weszli, pozdrowili go i usiedli. Po chwili Jarfa ponownie przyszedł i zapytał Umara: «Czy przyjmiesz Alego i Abbasa?» Umar odrzekł: «Tak». Gdy ich wpuścił, weszli, pozdrowili i usiedli. Wówczas Abbas rzekł: «O Wodzu Wiernych! Rozstrzygnij spór między mną a tym oto [Alim]». Obecni tam ludzie – Usman i jego towarzysze – powiedzieli: «O Wodzu Wiernych! Rozstrzygnij między nimi i uwolnij jednego od drugiego». Umar rzekł: «Zaczekajcie! Zaklinam was na Allaha, dzięki któremu trwają niebiosa i ziemia: czy wiecie, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Nie dziedziczymy; to, co po nas zostaje, jest jałmużną”, mając na myśli samego siebie?» Grupa odpowiedziała: «Powiedział tak». Wtedy Umar zwrócił się do Alego i Abbasa, mówiąc: «Zaklinam was na Allaha, czy wiecie, że Wysłannik Allaha ﷺ to powiedział?» Odpowiedzieli: «Powiedział tak». Umar kontynuował: «Opowiem wam o tej sprawie. Allah wyróżnił Swego Wysłannika ﷺ w kwestii tego majątku czymś, czego nie dał nikomu innemu. Allah rzekł: „To, co Allah przyznał Swemu Wysłannikowi jako łup wojenny od nich – nie pędziliście ku temu koni ani wielbłądów...” aż do słów: „...Allah jest nad każdą rzeczą wszechmocny”. Ten majątek był zatem wyłączną własnością Wysłannika Allaha ﷺ. Lecz na Allaha, nie zatrzymał go dla siebie z pominięciem was, ani nie zawłaszczył go kosztem waszych praw. Dał go wam i rozdzielił wśród was, aż pozostała tylko ta część. Z tego majątku Wysłannik Allaha ﷺ pokrywał roczne utrzymanie swojej rodziny, a resztę przeznaczał tam, gdzie wydaje się majątek Allaha. Tak postępował Wysłannik Allaha ﷺ przez całe swoje życie. Zaklinam was na Allaha, czy wiecie o tym?» Odpowiedzieli: «Tak». Następnie zwrócił się do Alego i Abbasa: «Zaklinam was na Allaha, czy wiecie o tym?» Odpowiedzieli: «Tak». Umar dodał: «Gdy Allah powołał do Siebie Swego Proroka ﷺ, Abu Bakr rzekł: „Jestem następcą Wysłannika Allaha ﷺ” i objął ten majątek, postępując z nim tak samo jak Wysłannik Allaha ﷺ. A wy obaj wiedzieliście o tym wówczas». Następnie zwrócił się do Alego i Abbasa: «Twierdzicie, że Abu Bakr był taki a taki! Lecz Allah wie, że był w tym szczery, prawy, bogobojny i podążający za prawdą. Gdy Allah powołał Abu Bakra, powiedziałem: „Jestem następcą Wysłannika Allaha ﷺ i Abu Bakra” i zarządzałem tym majątkiem przez dwa lata, postępując tak jak Wysłannik Allaha ﷺ i Abu Bakr. Potem przyszliście do mnie obaj z tą samą sprawą i zgodnym stanowiskiem. Ty [Abbasie] przyszedłeś domagać się udziału z majątku syna twojego brata, a on [Ali] przyszedł domagać się udziału swojej żony z majątku jej ojca. Powiedziałem wam: «Jeśli chcecie, oddam to wam pod warunkiem, że złożycie przymierze i zobowiązanie wobec Allaha, iż będziecie zarządzać tym tak, jak czynił to Wysłannik Allaha ﷺ, jak czynił Abu Bakr i jak ja czynię od momentu objęcia zarządu. W przeciwnym razie nie rozmawiajcie ze mną o tym». Odrzekliście: «Oddaj nam to na tych warunkach». Oddałem wam to na tych warunkach. Zaklinam was na Allaha, czy oddałem im to na tych warunkach?» Grupa odpowiedziała: «Tak». Wtedy zwrócił się do Alego i Abbasa: «Zaklinam was na Allaha, czy oddałem wam to na tych warunkach?» Odpowiedzieli: «Tak». Umar rzekł: «Czy teraz oczekujecie ode mnie innego orzeczenia? Na Tego, za którego przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia, nie wydam w tej sprawie innego wyroku aż do nastania Godziny! Jeśli zaś nie jesteście w stanie temu sprostać, zwróćcie to, a ja zajmę się tym za was».
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
Prorok ﷺ przeznaczał środki na roczne utrzymanie swojej rodziny, a resztą zarządzał jako dobrem wspólnym.
ʿAli i ʿAbbas poprosili ʿUmara o rozstrzygnięcie w sprawie zarządzania dobrami związanymi z Prorokiem ﷺ. ʿUmar przypomniał obecnym wypowiedź, że prorocy nie pozostawiają spadku, oraz porozumienie, na mocy którego przekazano im zarządzanie tymi dobrami.
Dobra, które przypadają muzułmanom bez bitwy i są zarządzane zgodnie z zasadami islamu.
Jałmużna; tutaj określenie to odnosi się do dóbr, które nie są dzielone jako prywatny spadek.
Środki potrzebne do zapewnienia rodzinie utrzymania przez rok.
Klasyczni uczeni wnioskują z tego, że dobra, o których mówił ʿUmar, nie były dzielone między spadkobierców jak zwykły majątek spadkowy, lecz zarządzano nimi zgodnie z praktyką prorocką. Relacja pokazuje również, że rodzina Proroka ﷺ otrzymywała z tych środków odpowiednie utrzymanie, a pozostałą kwotę przeznaczano na pożytek wspólnoty. Prawnicy omawiają szczegółowe zasady dotyczące fayʾ i zarządzania nim w ramach nauki o własności publicznej; sam ten fragment nie ustanawia ogólnej zasady dotyczącej prywatnego spadku każdego człowieka.
- Ustal z wyprzedzeniem jasne zasady zarządzania wspólnymi środkami i starannie ich przestrzegaj.
- W odpowiedzialnym budżecie najpierw uwzględnij niezbędne utrzymanie rodziny.
- Zarządzaj środkami wspólnoty w sposób przejrzysty, a pozostałą kwotę przeznaczaj zgodnie z ustalonym celem.
Ta sahih relacja również omawia wypowiedź, że Prorok ﷺ nie pozostawił spadku, i pomaga umieścić temat w kontekście dziedziczenia oraz jałmużny.
Sahih al-Bukhari · #5356 (Sahih)Ta sahih relacja wiąże się z tematem utrzymania rodziny i uzupełnia refleksję nad odpowiedzialnym wydawaniem środków na bliskich.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.