Prawo spadkowe · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadis 6728

Przekazany przez Umar ibn al-Khattab. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.

Sahih (wiarygodny)Księga: Prawo spadkowe
صحيح البخاري
Kto go przekazał?

Przekazał Umar ibn al-Khattab

Sahih (wiarygodny)

Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.

Przekaz

Tekst arabski

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ،، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ فَأَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَأُ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ، ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَقَالَ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهُ وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْ هَذَا الْمَالِ نَفَقَةَ سَنَتِهِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ فَتَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا فَعَمِلَ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ وَلِيِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا مَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ، وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Tłumaczenie

Opowiedział nam Jahja ibn Bukajr, opowiedział nam al-Lajs, od Ukajla, od Ibn Szihaba, który powiedział: Poinformował mnie Malik ibn Aws ibn al-Hadasan – a Muhammad ibn Dżubajr ibn Mutim wspomniał mi o tym fragmencie jego narracji – więc udałem się do niego i zapytałem go. Opowiedział: Udałem się do Umara, gdy przyszedł do niego jego odźwierny Jarfa i zapytał:

„Czy przyjmiesz Usmana, Abd ar-Rahmana, az-Zubajra i Sada?”. Odpowiedział: „Tak”. Wpuścił ich więc, a potem wrócił i zapytał: „Czy przyjmiesz Alego i Abbasa?”. Odpowiedział: „Tak”. Abbas rzekł: „O Wodzu Wiernych! Rozstrzygnij spór między mną a tym człowiekiem”. Umar powiedział: „Zaklinam was na Allaha, za którego przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia: czy wiecie, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: »Nie dziedziczymy; to, co po nas pozostaje, jest jałmużną«? A Wysłannik Allaha ﷺ miał na myśli samego siebie”. Obecni odpowiedzieli: „Zaprawdę, tak powiedział”. Wtedy zwrócił się do Alego i Abbasa i zapytał: „Czy wiecie, że Wysłannik Allaha ﷺ to powiedział?”. Odpowiedzieli: „Zaprawdę, tak powiedział”. Umar rzekł: „Opowiem wam o tej sprawie. Allah wyróżnił Swego Wysłannika ﷺ w kwestii tego łupu wojennego (faj’) czymś, czego nie dał nikomu innemu. Wszechmocny i Wyniosły powiedział: »To, co Allah podarował Swemu Wysłannikowi...« aż do słów: »...jest wszechmocny«. Było to zatem przeznaczone wyłącznie dla Wysłannika Allaha ﷺ. Lecz na Allaha, nie zatrzymał tego dla siebie z pominięciem was ani nie zagarnął tego kosztem was. Dał to wam i rozdzielił wśród was, aż pozostał ten majątek. Prorok ﷺ wydawał z niego na utrzymanie swojej rodziny przez rok, a resztę przeznaczał tam, gdzie wydaje się majątek Allaha. Tak postępował Wysłannik Allaha ﷺ przez całe swoje życie. Zaklinam was na Allaha: czy wiecie o tym?”. Odpowiedzieli: „Tak”. Następnie zwrócił się do Alego i Abbasa: „Zaklinam was na Allaha: czy wiecie o tym?”. Odpowiedzieli: „Tak”. Umar dodał: „Gdy Allah powołał do siebie Swego Proroka ﷺ, Abu Bakr rzekł: »Jestem następcą Wysłannika Allaha ﷺ«, objął ten majątek i zarządzał nim tak samo jak Wysłannik Allaha ﷺ. Potem Allah powołał do siebie Abu Bakra, a ja rzekłem: »Jestem następcą następcy Wysłannika Allaha ﷺ« i zarządzałem tym przez dwa lata, postępując tak jak Wysłannik Allaha ﷺ i Abu Bakr. Wówczas przyszliście do mnie obaj, mając to samo stanowisko i wspólną sprawę. Ty przyszedłeś, prosząc o swój udział z majątku bratanka, a ten człowiek przyszedł, prosząc o udział swojej żony z majątku jej ojca. Powiedziałem: »Jeśli chcecie, oddam wam to pod warunkiem, że będziecie zarządzać tym zgodnie z zasadami Proroka ﷺ, Abu Bakra i moimi«. Czy teraz domagacie się ode mnie innego orzeczenia? Na Allaha, za którego przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia, nie wydam w tej sprawie innego wyroku aż do nadejścia Godziny. Jeśli nie jesteście w stanie temu sprostać, oddajcie to mnie, a ja wystarczy wam za zarządcę”.

Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.

Główne przesłanie

Majątek pozostawiony przez Proroka ﷺ był zarządzany jako dobro przeznaczone na cele dobroczynne.

Kontekst i przyczyna

ʿAbbās i ʿAlī przedstawili ʿUmarowi spór dotyczący zarządzania majątkiem związanym z Prorokiem ﷺ. ʿUmar poprosił świadków o potwierdzenie tego, co wiedzieli, a następnie wyjaśnił, jak wcześniej zarządzano tym majątkiem.

Objaśnienie trudnych słów
fayʾ

Majątek, który przypadał społeczności muzułmańskiej bez bitwy.

ṣadaqah

Jałmużna; tutaj oznacza majątek, który nie jest dzielony jak zwykły spadek.

zarządca

Osoba, która przechowuje majątek i wydatkuje go zgodnie z jego przeznaczeniem, nie czyniąc go własnością prywatną.

Wnioski uczonych

Klasyczni uczeni wywodzą z tego przekazania, że prorocy nie pozostawiają zwykłego spadku: to, co po sobie zostawiają, przeznacza się na jałmużnę i dobro wspólnoty. Przekazanie rozróżnia także majątek prywatny od majątku stanowiącego fayʾ, który podlega odpowiedzialnemu zarządzaniu. Cztery sunnickie szkoły prawa uznają zasadę, że spadek po prorokach nie jest dzielony według zwykłych udziałów spadkowych; szczegółowe skutki prawne dotyczące zarządzania i wydatkowania omawia się w ramach fiqhu.

Lekcje na dziś
  1. Zarządzaj majątkiem wspólnym zgodnie z jasno określonym przeznaczeniem i rozliczaj się z jego wydatkowania.
  2. W razie sporu najpierw poszukaj wiarygodnych świadectw i wspólnych ustaleń, zanim wydasz osąd.
  3. Rozróżniaj spadek osobisty od majątku przeznaczonego na dobro wspólne lub cele dobroczynne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Codziennie hadis w Twoim języku

Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.