Księga Wiary · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hadis 479

Przekazany przez Anas ibn Malik. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.

Sahih (wiarygodny)Księga: Księga Wiary
صحيح مسلم
Kto go przekazał?

Przekazał Anas ibn Malik

Sahih (wiarygodny)

Zbiór Sahih Muslim jest w całości uznawany za wiarygodny.

Przekaz

Tekst arabski

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ ‏.‏ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ ‏.‏ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ ‏.‏ فَيُؤْتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ الآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ - قَالَ - فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيهِ ‏.‏ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ ‏.‏ فَقَالَ هِيهِ ‏.‏ قُلْنَا مَا زَادَنَا ‏.‏ قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا ‏.‏ قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا ‏.‏ فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ‏"‏ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ - أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ - وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ ‏.‏

Tłumaczenie

Opowiedział nam Abu ar-Rabi al-Ataki, opowiedział nam Hammad ibn Zajd, opowiedział nam Ma'bad ibn Hilal al-Anazi. (Inna ścieżka przekazu): Opowiedział nam to również Sa'id ibn Mansur – a brzmienie należy do niego – opowiedział nam Hammad ibn Zajd, opowiedział nam Ma'bad ibn Hilal al-Anazi, który rzekł: Udaliśmy się do Anasa ibn Malika, prosząc Sabita o wstawiennictwo, by nas przyjął. Gdy do niego dotarliśmy, odmawiał właśnie modlitwę ad-Duha. Sabit poprosił dla nas o pozwolenie i weszliśmy. Posadził on Sabita obok siebie na swoim posłaniu. Sabit rzekł do niego:

„O Abu Hamza, twoi bracia z Basry proszą cię, abyś opowiedział im hadis o szafa'a (wstawiennictwie)”. Anas odpowiedział: „Opowiedział nam Muhammad ﷺ: »Gdy nadejdzie Dzień Zmartwychwstania, ludzie będą miotać się w panice, jedni wpadając na drugich. Przyjdą do Adama i powiedzą mu: 'Wstaw się za swoimi potomkami'. On odpowie: 'Nie jestem do tego godzien, ale udajcie się do Ibrahima – pokój z nim – gdyż jest on Przyjacielem Allaha'. Przyjdą więc do Ibrahima, a on powie: 'Nie jestem do tego godzien, ale udajcie się do Musy – pokój z nim – gdyż jest on Tym, z którym Allah rozmawiał'. Przyprowadzeni zostaną do Musy, a on powie: 'Nie jestem do tego godzien, ale udajcie się do Isy – pokój z nim – gdyż jest on Duchem od Allaha i Jego Słowem'. Przyprowadzeni zostaną do Isy, a on powie: 'Nie jestem do tego godzien, ale udajcie się do Muhammada ﷺ'. Wtedy przyjdą do mnie, a ja powiem: 'Ja jestem do tego godzien'. Udam się więc i poproszę mojego Pana o pozwolenie, a zostanie mi ono udzielone. Stanę przed Nim i będę Go wychwalać pochwałami, których teraz nie potrafię wyrazić, lecz które Allah mnie natchnie. Następnie padnę przed Nim w pokłonie. Wówczas zostanie mi powiedziane: 'O Muhammadzie, podnieś głowę, mów, a zostaniesz wysłuchany; proś, a zostanie ci dane; wstawiaj się, a twoje wstawiennictwo zostanie przyjęte'. Powiem wtedy: 'Mój Panie, moja wspólnota, moja wspólnota!'. Zostanie powiedziane: 'Idź i wyprowadź z Ognia każdego, kto ma w sercu wiarę równoważną ziarnu pszenicy lub jęczmienia'. Pójdę i to uczynię. Następnie wrócę do mojego Pana i będę Go wychwalać tymi samymi pochwałami, po czym znów padnę przed Nim w pokłonie. Zostanie mi powiedziane: 'O Muhammadzie, podnieś głowę, mów, a zostaniesz wysłuchany; proś, a zostanie ci dane; wstawiaj się, a twoje wstawiennictwo zostanie przyjęte'. Powiem: 'Moja wspólnota, moja wspólnota!'. Zostanie mi powiedziane: 'Idź i wyprowadź stamtąd każdego, kto ma w sercu wiarę równoważną ziarnu gorczycy'. Pójdę i to uczynię. Potem wrócę do mojego Pana i będę Go wychwalać tymi pochwałami, a następnie padnę przed Nim w pokłonie. Zostanie mi powiedziane: 'O Muhammadzie, podnieś głowę, mów, a zostaniesz wysłuchany; proś, a zostanie ci dane; wstawiaj się, a twoje wstawiennictwo zostanie przyjęte'. Powiem: 'Mój Panie, moja wspólnota, moja wspólnota!'. Zostanie mi powiedziane: 'Idź i wyprowadź z Ognia każdego, kto ma w sercu choćby najmniejszą, najmniejszą, najmniejszą cząstkę wiary równoważną ziarnu gorczycy'. Pójdę i to uczynię«”. To jest hadis, który przekazał nam Anas. Gdy wyszliśmy od niego i znaleźliśmy się na skraju cmentarza al-Dżabban, powiedzieliśmy: „Gdybyśmy tak zboczyli do Hasana, aby go pozdrowić”, gdyż ukrywał się on w domu Abu Chalify. Narrator rzekł: Weszliśmy do niego i pozdrowiliśmy go, mówiąc: „O Abu Sa'idzie, przyszliśmy od twojego brata, Abu Hamzy, i nigdy nie słyszeliśmy takiego hadisu o wstawiennictwie, jaki nam opowiedział”. Hasan rzekł: „Opowiedzcie”. Opowiedzieliśmy mu więc ten hadis. On zaś powiedział: „Czy coś jeszcze?”. Odpowiedzieliśmy: „Nic więcej nam nie dodał”. Rzekł: „Opowiadał nam to dwadzieścia lat temu, gdy był jeszcze w pełni sił. Z pewnością pominął pewną część; nie wiem, czy starzec zapomniał, czy też celowo nie chciał wam tego opowiedzieć, abyście nie polegali na tym zbytnio i nie zaniedbali czynienia dobra”. Poprosiliśmy go: „Opowiedz nam to”. Zaśmiał się i rzekł: „Człowiek został stworzony z pośpiechu. Nie wspomniałbym wam o tym, gdybym nie zamierzał wam tego opowiedzieć”. (Dodał, że Prorok ﷺ powiedział): „Następnie wrócę do mojego Pana po raz czwarty i będę Go wychwalać tymi pochwałami, po czym padnę przed Nim w pokłonie. Zostanie mi powiedziane: 'O Muhammadzie, podnieś głowę, mów, a zostaniesz wysłuchany; proś, a zostanie ci dane; wstawiaj się, a twoje wstawiennictwo zostanie przyjęte'. Powiem wtedy: 'Mój Panie, pozwól mi wstawić się za tymi, którzy wypowiedzieli: Nie ma boga oprócz Allaha'. Allah odpowie: 'To nie leży w twojej gestii – lub: To nie jest dla ciebie – lecz na Moją Chwałę, Wielkość, Majestat i Potęgę, z pewnością wyprowadzę każdego, kto wypowiedział: Nie ma boga oprócz Allaha'”. Narrator (Ma'bad) rzekł: Zaświadczam, że Hasan opowiedział nam ten hadis jako zasłyszany od Anasa ibn Malika, i wydaje mi się, że wspomniał, iż było to dwadzieścia lat wcześniej, gdy Anas był jeszcze w pełni sił.

Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.

Główne przesłanie

Prorok ﷺ wstawia się za swoją wspólnotą, a Allah wyprowadza wierzących z Ognia.

Objaśnienie trudnych słów
Wstawiennictwo (szafa’a)

Prośba o pomoc lub miłosierdzie skierowana do Allaha, która przynosi skutek wyłącznie za Jego zgodą i przyjęciem.

Sudżud

Pokłon, w którym wierzący oddaje cześć Allahowi, kładąc czoło na ziemi.

Wiara wielkości ziarnka gorczycy

Obrazowe określenie wiary niezwykle małej, ale rzeczywiście istniejącej.

Wnioski uczonych

Uczeni wyciągają stąd wniosek, że wstawiennictwo w Dniu Zmartwychwstania odbywa się wyłącznie za zgodą Allaha, a Prorok ﷺ ze szczególną troską wstawia się za swoją wspólnotą. Powtarzane wezwanie, by wyprowadzać ludzi z Ognia, pokazuje, że nawet niewielka, lecz rzeczywista wiara nie jest tym samym co niewiara. Fragment ten zarazem uczy, by nie traktować wstawiennictwa jako powodu do lekceważenia grzechów ani dobrych uczynków: Hasan wyraźnie wspomina, że Anas zataił część przekazu w obawie, iż słuchacze mogliby na nim polegać. Ostateczna decyzja i zbawienie należą do Allaha.

Lekcje na dziś
  1. Proś Allaha o niezachwianą wiarę i wytrwale wykonuj nawet drobne uczynki posłuszeństwa.
  2. Ufaj miłosierdziu Allaha, ale nigdy nie traktuj nadziei na wstawiennictwo jako usprawiedliwienia dla trwania w grzechach.
  3. Poznawaj naukę o wstawiennictwie z szacunkiem i łącz tę wiedzę ze szczeryą wiarą oraz dobrymi uczynkami.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Codziennie hadis w Twoim języku

Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.