Sunan Abi Dawud หะดีษที่ 1905
ข้อความภาษาอาหรับ พร้อมคำแปลของเราและคำอธิบาย
ตัวบทหะดีษ
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ، - وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّىْءَ - قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَىَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ . فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَىَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ شَابٌّ . فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلاً يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ . فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلاَةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ . فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا . ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ " اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي " . فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ . قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَىْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّوْحِيدِ " لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ " . وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَلْبِيَتَهُ . قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلاَ أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلاَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ سُلَيْمَانُ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِـ { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } وَبِـ { قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ } ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ " . ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ " إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْىَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً " . فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَصَابِعَهُ فِي الأُخْرَى ثُمَّ قَالَ " دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ " . هَكَذَا مَرَّتَيْنِ " لاَ بَلْ لأَبَدِ أَبَدٍ لاَ بَلْ لأَبَدِ أَبَدٍ " . قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ فَاطِمَةَ - رضى الله عنها - مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي . فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا . فَقَالَ " صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْىَ فَلاَ تَحْلِلْ " . قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْىِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلاً حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ " إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلاَ إِنَّ كُلَّ شَىْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَىَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ " . قَالَ عُثْمَانُ " دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ " . وَقَالَ سُلَيْمَانُ " دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ " . وَقَالَ بَعْضُ هَؤُلاَءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ " وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لاَ يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ " . قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ . ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكِبُهَا إِلَى النَّاسِ " اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ " . ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءَ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلاً حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَهُوَ يَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى " السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ " . كُلَّمَا أَتَى حَبْلاً مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلاً حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَجَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ - قَالَ عُثْمَانُ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اتَّفَقُوا - ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ - قَالَ سُلَيْمَانُ بِنِدَاءٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ اتَّفَقُوا - ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ قَالَ عُثْمَانُ وَسُلَيْمَانُ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ زَادَ عُثْمَانُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلاً حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ الظُّعُنُ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ وَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ وَحَوَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ وَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ حَتَّى أَتَى مُحَسِّرًا فَحَرَّكَ قَلِيلاً ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّذِي يُخْرِجُكَ إِلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ فَرَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ بِيَدِهِ ثَلاَثًا وَسِتِّينَ وَأَمَرَ عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ - يَقُولُ مَا بَقِيَ - وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلاَ مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا قَالَ سُلَيْمَانُ ثُمَّ رَكِبَ ثُمَّ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ ثُمَّ أَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُمْ يَسْقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ " انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلاَ أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ " . فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ .
จาบีร บิน มุฮัมมัด รายงานในฐานะผู้รายงานจากบิดาของเขา
“เราเข้าไปพบ จาบีร บิน ‘อับด อัลลอฮ์ เมื่อเราถึงเขา เขาถามเกี่ยวกับผู้คน (ที่มาเยี่ยมเขา) เมื่อคราวของฉันมาถึง ฉันกล่าวว่า “ฉันคือ มูฮัมมัด บิน อาลี บิน ฮุซัยนฺ” เขาตบหัวฉันด้วยมือของเขาและปลดกระดุมบนและล่างของฉันออก จากนั้นเขาวางมือของเขาระหว่างหัวนมของฉัน และในสมัยนั้น ฉันเป็นเด็กหนุ่ม” จากนั้นเขากล่าวว่า “ยินดีต้อนรับสู่หลานของฉัน ถามสิ่งที่คุณต้องการ” ฉันถามเขา เขาเป็นคนตาบอด เมื่อเวลาละหมาดมาถึง เขายืนพันผ้าห่มไว้บนตัว เมื่อเขาวางมันบนบ่า ปลายของมันก็หลุดลงเนื่องจากความสั้น เขานำพวกเราในการละหมาดในขณะที่ผ้าห่มของเขาถูกวางไว้บนราวโดยข้างๆ ฉันกล่าวว่า “บอกฉันเกี่ยวกับฮัจย์ของท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ)” เขาใช้มือของเขาเป็นสัญลักษณ์และพับนิ้วของเขาแสดงถึงเก้า จากนั้นเขากล่าวว่า “ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) อยู่ในเมืองมะดีนะเป็นเวลาเก้าปี (ในช่วงนั้น) ซึ่งเขาไม่ได้ทำฮัจย์ จากนั้นในปีที่สิบ เขาได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่า ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) กำลังจะ (ไป) ทำฮัจย์ มีผู้คนจำนวนมากมายมาที่มะดีนะ ทุกคนปรารถนาที่จะติดตามเขาและปฏิบัติเหมือนเขา ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ออกไปและพวกเราก็ออกไปกับเขาจนถึงดุอัลฮุลัยฟะห์ อะสมะ บุตรสาวของ ‘อุมัยส์ ให้กำเนิดมูฮัมมัด บิน อาบี บักร เธอส่งข้อความไปยังศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ถามเขาว่า “ฉันควรทำอย่างไร?” เขาตอบว่า “อาบน้ำ พันผ้าปิดอวัยวะเพศของคุณด้วยผ้า และสวมอีหม่าม” จากนั้นศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็ละหมาด (ในมัสยิด) ขึ้นบนอัล กัสวา’ และอูฐของเขายืนตรงด้วยกันบนหลังของเขา จาบีรกล่าวว่า “ฉันเห็น (ผู้คนจำนวนมาก) บนหลังม้าและเดินเท้าข้างหน้าเขา และจำนวนเท่ากันทางด้านขวาและซ้ายของเขา และจำนวนเท่ากันด้านหลังเขา ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) อยู่ในหมู่พวกเรา คัมภีร์อัลกุรอานกำลังถูกเปิดเผยแก่เขา และเขารู้ความหมายของมัน ไม่ว่าเขาจะทำอะไร พวกเราก็ทำตาม เขาแล้วก็ยกเสียงประกาศว่า “ลาบบาก (ฉันอยู่ในบริการของพระองค์) โอ อัลลอฮ์ ลาบบาก ลาบบาก พระองค์ไม่มีคู่เคียง สรรเสริญและพระคุณเป็นของพระองค์ และอาณาจักร พระองค์ไม่มีคู่เคียง ผู้คนก็ยกเสียงในทัลบิยะห์ซึ่งพวกเขาเคยกล่าว แต่ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ไม่ได้ห้ามพวกเขาอะไร ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็ยังคงยกเสียงในทัลบิยะห์ของเขา จาบีรกล่าวว่า “เราไม่ได้แสดงความตั้งใจที่จะทำอะไรนอกจากฮัจย์ โดยไม่รู้จัก ‘อุมเราะห์ (ในฤดูกาลนั้น) แต่เมื่อเรามากับเขาที่บ้าน (กะอฺบะฮฺ) เขาสัมผัสมุม (และทำวงเวียนเจ็ดรอบ) เดินอย่างรวดเร็วด้วยความภาคภูมิใจในสามรอบ และเดินปกติในสี่รอบ จากนั้นไปยังสถานที่อิบราฮิม เขาอ่านว่า “และจงรับเอาสถานที่ของอิบราฮิมเป็นที่ละหมาด” (ในขณะละหมาดสองร็อกกะฮฺ) เขาเก็บสถานที่นั้นไว้ระหว่างเขากับบ้าน (กะอฺบะฮฺ) ผู้บรรยายกล่าวว่า พ่อของฉันกล่าวว่า อิบน์ นูฟายล และ อุสมาน กล่าวว่า “ฉันไม่รู้ว่าเขา (จาบีร) รายงานจากใครนอกจากศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ)” ผู้บรรยาย ซุลมาน กล่าวว่า “ฉันไม่รู้ แต่เขา (จาบีร) กล่าวว่า “ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) เคยอ่านในสองร็อกกะฮฺว่า “จงกล่าวว่า พระองค์คืออัลลอฮ์ หนึ่งเดียว” และ “จงกล่าวว่า โอ ผู้ไม่เชื่อ” เขากลับไปที่บ้าน (กะอฺบะฮฺ) และสัมผัสมุมหลังจากนั้นเขาออกไปทางประตูสู่ อัล ซาฟา’ เมื่อเขาเข้าใกล้ อัล ซาฟา’ เขาอ่านว่า “อัล ซาฟา’ และ อัล มารวะฮฺ เป็นสัญลักษณ์ของอัลลอฮ์” และเขาเสริมว่า “เราเริ่มต้นด้วยสิ่งที่อัลลอฮ์เริ่มต้น” จากนั้นเขาเริ่มต้นด้วยอัล ซาฟา’ และขึ้นไปจนสามารถมองเห็นบ้าน (กะอฺบะฮฺ) เขาประกาศความยิ่งใหญ่ของอัลลอฮ์และประกาศความเป็นเอกภาพของพระองค์ จากนั้นเขากล่าวว่า “ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ ผู้เดียวเท่านั้น ที่ได้ทำตามสัญญาของพระองค์ ช่วยเหลือผู้รับใช้ของพระองค์ และขับไล่กลุ่มพันธมิตร” จากนั้นเขาก็อธิษฐานในระหว่างนั้นโดยกล่าวคำเหล่านี้สามครั้ง แล้วเขาก็ลงจากอัล มุซัลลามะฮฺ และเดินไปยังอัล มุรอวะฮฺ เมื่อเท้าของเขาลงสู่พื้นในหุบเขา เขาก็วิ่ง และเมื่อเขาเริ่มขึ้น เขาก็เดินจนถึงอัล มุรอวะฮฺ เขาทำเช่นเดียวกับที่เขาทำที่อัล ซาฟา’ และเมื่อเขามาถึงอัล มุรอวะฮฺเป็นครั้งสุดท้าย เขากล่าวว่า “ถ้าฉันรู้ก่อนสิ่งที่ฉันได้รู้ภายหลังเกี่ยวกับเรื่องนี้ ฉันจะไม่ได้นำสัตว์บูชา แต่จะทำเป็น ‘อุมเราะห์ ดังนั้น ถ้าใครในพวกคุณไม่มีสัตว์บูชา เขาอาจถอดอีหม่ามและถือเป็น ‘อุมเราะห์” ทุกคนก็ถอดอีหม่ามและตัดผม ยกเว้นศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) และผู้ที่นำสัตว์บูชา ‘สุรัคะฮ์ (บิน มาลิก) บิน จูษฮัม แล้วลุกขึ้นถามศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ว่า “นี่ใช้ได้กับปีนี้หรือใช้ตลอดไป?” ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ประสานนิ้วมือของเขาและกล่าวว่า “อุมเราะห์ได้ถูกรวมเข้าในฮัจย์แล้ว ไม่ใช่ ‘ไม่’ แต่เป็นตลอดไปและตลอดกาล ‘อาลีมาจากเยเมนพร้อมสัตว์บูชาของศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) และพบ ฟาติมา ในกลุ่มคนที่ถอดอีหม่าม เขากล่าวว่า “ใส่เสื้อผ้าสีและแต่งตาให้เป็นรอยด้วยคัลลิริอุม” ‘อาลีไม่ชอบ (การกระทำนี้ของเธอ) และถามว่า “ใครสั่งให้คุณทำเช่นนี้?” เธอกล่าวว่า “พ่อของฉัน” จาบีรกล่าวว่า ‘อาลีกล่าวว่า “ที่อิรัก ฉันไปหาศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) เพื่อร้องเรียนฟาติมาเกี่ยวกับสิ่งที่เธอทำ และเพื่อถามความคิดเห็นของศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) เกี่ยวกับสิ่งที่เธอได้กล่าวถึง ฉันแจ้งเขาว่า ฉันไม่ชอบการกระทำของเธอ และจากนั้นเธอก็กล่าวกับฉันว่า “พ่อของฉันสั่งให้ฉันทำเช่นนี้” เขากล่าวว่า “เธอพูดความจริง เธอพูดความจริง” คุณพูดอะไรเมื่อคุณสวมอีหม่ามสำหรับฮัจย์? ฉันกล่าวว่า “โอ อัลลอฮ์ ฉันสวมอีหม่ามเพื่อวัตถุประสงค์เดียวกับที่ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) สวม” เขากล่าวว่า “ฉันมีสัตว์บูชาด้วย ฉะนั้นอย่าถอดอีหม่าม” เขา (จาบีร) กล่าวว่า “จำนวนสัตว์บูชาที่นำโดย ‘อาลีจากเยเมนและของศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) จากมะดีนะ รวมเป็นหนึ่งร้อยตัว” จากนั้นทุกคน ยกเว้นศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) และผู้ที่นำสัตว์บูชาไปด้วย ก็ถอดอีหม่ามและตัดผม เมื่อวันที่ 8 ของดุอัลฮิจญะฮฺ (ยามอัล ตราวียะห์) พวกเขาเดินทางไปมินาโดยสวมอีหม่ามสำหรับฮัจย์ และศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็ขึ้นบนอัล กัสวา’ และละหมาดที่มินา คือ การละหมาดเที่ยง การบ่าย การอาทิตย์ตกดิน การกลางคืน และเช้าตรู่ หลังจากนั้นเขารอเล็กน้อยจนพระอาทิตย์ขึ้นและสั่งให้ตั้งเต็นท์ผมที่นัมราฮ์ ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็ออกเดินทางและกุเรชก็ไม่สงสัยว่าเขาจะหยุดที่อัล มัชอร อัล ฮารัม ที่อัล มุซดัลิฟะฮ์ เช่นเดียวกับที่กุเรชเคยทำในช่วงก่อนอิสลาม แต่เขาผ่านไปจนถึงอาเราะฟะฮฺ และพบว่ามีการตั้งเต็นท์ที่นัมราฮ์ ที่นั่นเขาลงจากหลังม้า และเมื่อพระอาทิตย์ผ่านเส้นเมอริเดียน เขาสั่งให้นำอัล กัสวา’ มา และเมื่อมันถูกบรรทุก เขาก็ลงไปยังหุบเขาด้านล่างและกล่าวแก่ประชาชนว่า “ชีวิตและทรัพย์สินของพวกท่านต้องได้รับความเคารพซึ่งกันและกัน เช่นเดียวกับความศักดิ์สิทธิ์ของวันนี้ในเดือนของพวกท่านในเมืองของพวกท่าน โดยแน่แท้! ทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับช่วงก่อนอิสลามได้ถูกวางไว้ใต้เท้าของฉัน และคำอ้างสิทธิ์ในการแก้แค้นเลือดของช่วงก่อนอิสลามก็ถูกยกเลิกแล้ว” เขากล่าวว่า “คนแรกในหมู่พวกเราที่ฉันอนุญาตให้แก้แค้นเลือดคือ การแก้แค้นเลือดของเรา (ตามเวอร์ชันของผู้บรรยาย ‘อุสมาน คือ การแก้แค้นเลือดของบุตรของราบิอะฮฺ และตามเวอร์ชันของผู้บรรยาย ซุลมาน คือ การแก้แค้นเลือดของบุตรของราบิอะฮฺ บิน อัล ฮะริด บิน ‘อับด อัล มุตตะลิบ)” บางคน (นักวิชาการ) กล่าวว่า “เขาถูกเลี้ยงดูในหมู่บานู ซัด (คือ เขาเติบโตในหมู่บานี ซัด) และจากนั้นก็ถูกฆ่าโดยฮุดไลลฺ” การปล่อยดอกเบี้ยในช่วงก่อนอิสลามถูกยกเลิก และคนแรกที่ฉันยกเลิกคือดอกเบี้ยของเรา ซึ่งก็คือดอกเบี้ยของ ‘อับบาส บิน ‘อับด อัล มุตตะลิบ เพราะมันถูกยกเลิกทั้งหมด จงกลัวอัลลอฮ์เกี่ยวกับผู้หญิง เพราะพวกเจ้ามีพวกเขาอยู่ภายใต้ความปลอดภัยของอัลลอฮ์ และมีสิทธิ์ที่จะมีเพศสัมพันธ์กับพวกเขาโดยคำพูดของอัลลอฮ์ เป็นหน้าที่ของพวกเจ้าที่จะไม่อนุญาตให้ใครที่พวกเจ้ารังเกียจนอนบนเตียงของพวกเจ้า แต่ถ้าพวกเขาทำก็ให้ตีพวกเขา แต่ไม่รุนแรง พวกเจ้ามีหน้าที่ดูแลอาหารและเสื้อผ้าให้สมควร ฉันได้ทิ้งสิ่งหนึ่งไว้ในหมู่พวกเจ้า ซึ่งถ้าพวกเจ้ายึดมั่นในสิ่งนั้นแล้ว พวกเจ้าจะไม่หลงทางอีกต่อไป นั่นคือ หนังสือของอัลลอฮ์ พวกเจ้าจะถูกถามเกี่ยวกับฉัน ดังนั้น พวกเจ้าจะพูดอะไร?” พวกเขาตอบว่า “เราเป็นพยานว่าท่านได้ถ่ายทอดและดำเนินการตามข้อความ และให้คำแนะนำ” จากนั้นเขายกนิ้วชี้ขึ้นฟ้าและชี้ไปที่ประชาชนว่า “โอ อัลลอฮ์! เป็นพยาน โอ อัลลอฮ์! เป็นพยาน โอ อัลลอฮ์! เป็นพยาน!” บิลัลก็ออกเสียงเรียกอัฎฮานและอิญกามะฮฺ และเขาก็ละหมาดเที่ยง เขาก็ออกเสียงอิญกามะฮฺและละหมาดบ่าย โดยไม่ทำละหมาดระหว่างสองร็อกกะฮฺ เขาขึ้นบนอัล กัสวา’ และมาถึงสถานที่ยืน โดยให้อัล กัสวา’ หมุนหลังหินและใช้เส้นทางที่คนเดินเท้าข้างหน้าเขา และเขาหันหน้าไปทางกะบะฮฺ เขายืนอยู่จนพระอาทิตย์ตกดิน เมื่อแสงสีเหลืองจางลงและดวงอาทิตย์หายไป เขาเอาอุซามะฮฺขึ้นหลังเขาและจับบังเหียนของอัล กัสวา’ อย่างแรงจนหัวของมันแตะกับส่วนหน้าของอาน เขาชี้ด้วยมือขวาและกล่าวว่า “ความสงบเถิด โอ ประชาชน! ความสงบเถิด โอ ประชาชน เมื่อเขาขึ้นเนิน (ทราย) เขาก็ปล่อยบังเหียนเล็กน้อยเพื่อให้มันขึ้นไปได้ เขาจึงมาถึงอัล มุซดัลิฟะฮฺ ซึ่งเขารวมการละหมาดอาทิตย์ตกและกลางคืน โดยมีการอิญกามะฮฺหนึ่งครั้งและอัซานสองครั้ง ผู้บรรยาย ‘อุสมานกล่าวว่า “เขาไม่ได้ละหมาดนอกเหนือจากนั้น” จากนั้นเขาก็นอนรอจนถึงเช้าและละหมาดเช้าตรู่เมื่อแสงแรกของเช้าชัดเจน ผู้บรรยาย ซุลมานกล่าวว่า “ด้วยอัซานหนึ่งครั้งและอิญกามะฮฺหนึ่งครั้ง” จากนั้นเขาขึ้นบนอัล กัสวา’ และมาถึงอัล มัชอร อัล ฮารัม และขึ้นไปบนมัน ผู้บรรยาย ‘อุสมานและ ซุลมานกล่าวว่า เขาหันหน้าไปทางกะบะฮฺ สรรเสริญอัลลอฮ์ ประกาศความยิ่งใหญ่ของพระองค์ ความเป็นเอกภาพของพระองค์ ‘อุสมานเสริมว่า “และความเป็นเอกภาพของพระองค์” และเขายืนอยู่จนกว่าพระวันจะชัดเจน ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็ออกไปอย่างรวดเร็วก่อนพระอาทิตย์ขึ้น โดยนำอัล ฟัฑ์ล บิน ‘อับบาส ไปข้างหลังเขา เขาเป็นชายที่มีผมสวย ขาวและมีสีผิวดี เมื่อศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ไปอย่างรวดเร็ว ผู้หญิงในฮะวาดก็เริ่มผ่านเขาอย่างรวดเร็ว อัล ฟัฑ์ลเริ่มมองดูพวกเขา ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) วางมือบนใบหน้าของอัล ฟัฑ์ล แต่ อัล ฟัฑ์ล หันหน้าไปทางอื่น ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็หันมือของเขาไปอีกด้าน อัล ฟัฑ์ลก็หันหน้าไปอีกด้านมองดูพวกเขาจนกระทั่งเขามาถึง (หุบเขา) มุฮัสซิร เขากระตุ้นอูฐเล็กน้อยและตามเส้นทางกลางซึ่งออกมาที่จามราห์ที่ใหญ่ที่สุด เขาขว้างก้อนกรวดเล็กเจ็ดก้อนที่จามราห์นี้ โดยกล่าวว่า “อัลลอฮ์คืออัลอักบัร” ทุกครั้งที่เขาขว้างก้อนกรวดเหมือนเมล็ดถั่ว เขาขว้างจากด้านล่างของหุบเขา ศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(ﷺ) ก็ไปยังสถานที่บูชาและทำการบูชาอูฐจำนวนหกสิบสามตัวด้วยมือของเขาเอง จากนั้นเขาก็สั่ง ‘อาลี ให้ทำการบูชาอูฐที่เหลือและเขาก็แบ่งให้เขาและสัตว์บูชาของเขา หลังจากนั้นเขาก็สั่งให้เอาเนื้อจากแต่ละอูฐใส่ในหม้อ และเมื่อมันสุกแล้ว เขาทั้งสองก็รับประทานเนื้อและดื่มน้ำซุปของมัน ผู้บรรยาย ซุลมานกล่าวว่า เขาขึ้นบนอัล กัสวา’ แล้วก็ไปอย่างรวดเร็วยังบ้าน (กะอฺบะฮฺ) และละหมาดเที่ยงที่มักกะห์ เขามาถึงบานู ‘อับด อัล มุตตะลิบ ซึ่งเป็นผู้จัดหาน้ำที่ซัมซัม และกล่าวว่า “จงเอาน้ำออกจากบานู ‘อับด อัล มุตตะลิบ ถ้าไม่ใช่เพราะว่าผู้คนจะเอาสิทธิ์ในการเอาน้ำจากพวกเจ้า ฉันก็จะเอามันไปพร้อมกับพวกเจ้า” พวกเขามอบถังให้เขาและเขาก็ดื่มจากมัน
คำแปลและคำอธิบายโดย Khutba World แปลจากภาษาอาหรับ
พิธีฮัจญ์อำลาสอนเรื่องการเคารพภักดี ความยุติธรรม และการเอาใจใส่ซึ่งกันและกัน
สภาวะศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้ประกอบพิธีเข้าสู่เมื่อเริ่มฮัจญ์ โดยต้องละเว้นการกระทำบางอย่าง
ถ้อยคำวิงวอนที่ผู้ประกอบพิธีใช้ตอบรับต่ออัลลอฮ์: 'ข้าพระองค์ตอบรับพระองค์แล้ว โอ้อัลลอฮ์'
ดอกเบี้ยหรือการคิดดอกเบี้ยเกินควรที่ต้องห้าม ท่านนบี ﷺ ประกาศให้ยกเลิกสิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยที่มีมาแต่เดิม
บรรดานักวิชาการใช้คำบรรยายอย่างละเอียดของญาบิรเป็นหลักฐานสำคัญเกี่ยวกับลำดับและรูปแบบของพิธีฮัจญ์ ได้แก่ การเฏาะวาฟ การละหมาด ณ มะกอมอิบรอฮีม การสะอีย์ และพิธีต่าง ๆ ณ มีนา อะเราะฟาต และมุซดะลิฟะฮ์ สำนักนิติศาสตร์อิสลามต่าง ๆ อภิปรายรายละเอียดของพิธีเหล่านี้ และมีความเห็นแตกต่างกันในบางประเด็นเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมาย รายงานนี้ยังเน้นว่าผู้ประกอบพิธีทำตามแบบอย่างของท่านนบี ﷺ ชีวิตและทรัพย์สินเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ต้องได้รับการคุ้มครอง และควรสละสิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยเก่า ข้อความเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสามีภรรยาต้องตีความโดยพิจารณาหลักฐานนิติศาสตร์อิสลามในภาพรวม และห้ามนำไปใช้เพื่อให้ความชอบธรรมแก่การทำร้ายคู่ครอง
- เรียนรู้ลำดับพิธีฮัจญ์จากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ และปฏิบัติด้วยความตั้งใจและใส่ใจ
- คุ้มครองชีวิต ทรัพย์สิน และศักดิ์ศรีของผู้อื่น อย่าใช้สิทธิเรียกร้องที่ไม่เป็นธรรมในอดีตเป็นข้ออ้างเพื่อก่อความอยุติธรรมครั้งใหม่
- ปฏิบัติต่อคู่ครองด้วยความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ ความรับผิดชอบ และความเคารพ และเมื่อมีปัญหาชีวิตคู่ ให้ขอคำแนะนำอย่างสันติจากผู้เชี่ยวชาญ
รายงานของญาบิรนี้บรรยายขั้นตอนต่อเนื่องของพิธีฮัจญ์ และสอดคล้องกับคำบรรยายโดยละเอียดในรายงานหมายเลข 1905
Sunan Abi Dawud · #1903 (Sahih)รายงานเศาะฮีห์ (ถูกต้อง) นี้กล่าวถึงพิธีกรรมและแนวทางเกี่ยวกับฮัจญ์เช่นกัน
Sunan Abi Dawud · #1723 (Sahih)รายงานเศาะฮีห์ (ถูกต้อง) นี้กล่าวถึงข้อกำหนดสำหรับผู้ประกอบพิธี และเป็นบริบทเพิ่มเติมสำหรับฮัจญ์ที่กล่าวถึง
หะดีษทุกวันในภาษาของคุณ
แอปจะมอบหะดีษพร้อมคำอธิบายให้คุณทุกวัน และแสดงเป็นวิดเจ็ตบนโทรศัพท์ได้ ใช้งานฟรี