Sunan Abi Dawud, 202. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ يَحْيَى - عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالاَنِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْجُدُ وَيَنَامُ وَيَنْفُخُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ . قَالَ فَقُلْتُ لَهُ صَلَّيْتَ وَلَمْ تَتَوَضَّأْ وَقَدْ نِمْتَ فَقَالَ " إِنَّمَا الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا " . زَادَ عُثْمَانُ وَهَنَّادٌ " فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُهُ " الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا " . هُوَ حَدِيثٌ مُنْكَرٌ لَمْ يَرْوِهِ إِلاَّ يَزِيدُ أَبُو خَالِدٍ الدَّالاَنِيُّ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَى أَوَّلَهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا شَيْئًا مِنْ هَذَا وَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَحْفُوظًا وَقَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَنَامُ عَيْنَاىَ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي " . وَقَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا سَمِعَ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ حَدِيثَ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ فِي الصَّلاَةِ وَحَدِيثَ الْقُضَاةُ ثَلاَثَةٌ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَذَكَرْتُ حَدِيثَ يَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ لأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فَانْتَهَرَنِي اسْتِعْظَامًا لَهُ وَقَالَ مَا لِيَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ يُدْخِلُ عَلَى أَصْحَابِ قَتَادَةَ وَلَمْ يَعْبَأْ بِالْحَدِيثِ .
Yahya b. Maîn, Hennâd b. es-Serî ve Osman b. Ebî Şeybe bize Abdüsselâm b. Harb'dan rivayet ettiler — bu lafız Yahya'nın rivayetidir — o da Ebû Hâlid ed-Dâlânî'den, o da Katâde'den, o da Ebü'l-Âliye'den, o da İbn Abbas'tan rivayet etti: Resûlullah ﷺ secde halinde uyur, nefes sesi çıkarır, sonra kalkıp abdest almadan namaz kılardı. Ben kendisine:
"Ey Allah'ın Resûlü! Uyuduğunuz hâlde abdest almadan namaz mı kıldınız?" dedim. O da: "Abdest ancak uzanarak uyuyan kimseye gerekir" buyurdu. Osman ve Hennâd şu ziyadede bulundular: "Çünkü kişi uzandığında mafsalları gevşer." Ebû Dâvûd dedi ki: "Abdest ancak uzanarak uyuyana gerekir" sözü münker bir rivayettir. Bunu sadece Yezîd Ebû Hâlid ed-Dâlânî, Katâde'den rivayet etmiştir. Bir grup râvi ise hadisin ilk kısmını İbn Abbas'tan rivayet etmiş fakat bu ifadeden hiçbir şey zikretmemiştir. İbn Abbas şöyle demiştir: "Nebi ﷺ uykusunda dahi korunurdu." Âişe (Allah ondan razı olsun) rivayet ettiğine göre Nebi ﷺ şöyle buyurmuştur: "Gözlerim uyur ama kalbim uyumaz." Şu'be ise şöyle demiştir: "Katâde, Ebü'l-Âliye'den sadece dört hadis işitmiştir: Yûnus b. Mettâ hadisi, İbn Ömer'in namaz hakkındaki hadisi, 'Kadılar üçtür' hadisi ve İbn Abbas'ın şu hadisi." İbn Abbas: "Bana bunu güvenilir kimseler rivayet etti; içlerinde Ömer de vardı ve benim nazarımda en güveniliri Ömer'dir" demiştir. Ebû Dâvûd dedi ki: "Yezîd ed-Dâlânî'nin hadisini Ahmed b. Hanbel'e arz ettiğimde, ona duyduğu hürmetten dolayı beni azarladı ve: 'Yezîd ed-Dâlânî'nin Katâde'nin hocalarının rivayetine ekleyeceği ne olabilir?' diyerek bu hadise itibar etmedi."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Uyku, bilinç kaybı olmadıkça abdesti bozmaz.
Bazı ibadetlerden önce alınan küçük ritüel temizlik.
Namaz sırasında alnın ve bedenin diğer bazı uzuvlarının yere değdiği secde.
Yeterince güvenilir olmayan ve daha güçlü rivayetlerle çelişen reddedilmiş bir rivayet.
Ebû Dâvûd, yatarak uyumaya ilişkin ilaveyi munkar olarak nitelendirmiştir; çünkü bu ilave yalnızca Yezîd ed-Dâlânî’nin Katâde’den rivayeti yoluyla aktarılmış, Katâde’nin güvenilir öğrencileri ise bundan söz etmemiştir. Âlimler, daha güçlü rivayetlerden uykunun her durumda abdesti kendiliğinden bozmadığı sonucunu çıkarırlar; temel ölçüt, bilincin ve kontrolün kaybolup kaybolmadığıdır. Fıkıh mezhepleri bu konuyu farklı biçimlerde ele alır: dengeli bir oturuşta hafif uyku genellikle mazur görülürken derin uyku veya bedenin gevşediği bir pozisyonda uyumak abdesti yenilemeyi gerektirir. Peygamber ﷺ’in uykusuna özgü koruma başkaları için kendiliğinden geçerli değildir.
- Çevrende neler olup bittiğini artık bilmediğin derin bir uykudan sonra abdestini yenile.
- Uyku ve abdest hakkındaki belirli zayıf ilaveyi daha güçlü rivayetlerden ayırt et.
- Durumundan şüphe ediyorsan ihtiyatlı davran ve namazdan önce yeniden abdest al.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.