Sunan Abi Dawud, 2254. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Dawud'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Muhammad ibn BashsharAbu Dawud'e aktardıمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ
- 2Ibn Abu Adiابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
- 3Hisham ibn Hassanهِشَامُ بْنُ حَسَّانَ
- 4Ikrimaعِكْرِمَةُ
- 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا رَجُلاً عَلَى امْرَأَتِهِ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ نَبِيًّا إِنِّي لَصَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ فِي أَمْرِي مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ } فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ { مِنَ الصَّادِقِينَ } فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَجَاءَا فَقَامَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا مِنْ تَائِبٍ " . ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْخَامِسَةِ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ وَقَالُوا لَهَا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا سَتَرْجِعُ فَقَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ . فَمَضَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ " . فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ ابْنِ بَشَّارٍ حَدِيثُ هِلاَلٍ .
Muhammed b. Beşşâr bize rivayet etti, İbn Ebî Adî bize rivayet etti, Hişâm b. Hassân bize haber verdi, İkrime bana rivayet etti, İbn Abbâs'tan naklen: Hilâl b. Ümeyye, Resûlullah ﷺ'ın huzurunda karısını Şerîk b. Sehmâ ile zina etmekle suçladı. Bunun üzerine Nebî ﷺ:
"Ya delil getirirsin ya da sırtına had cezası uygulanır" buyurdu. Hilâl: "Ey Allah'ın Resûlü! Birimiz karısının üzerinde bir adam gördüğünde delil mi arayacak?" dedi. Ancak Nebî ﷺ yine: "Delil getir, yoksa sırtına had cezası uygulanır" buyurdu. Hilâl: "Seni hak üzere nebî olarak gönderen Zat'a yemin ederim ki ben doğru söylüyorum ve Allah mutlaka benim hakkımda sırtımı had cezasından kurtaracak bir hüküm indirecektir" dedi. Bunun üzerine {Eşlerine zina isnad edip de kendilerinden başka şahitleri olmayanlar...} ayeti nazil oldu. Peygamber ﷺ {...doğru söyleyenlerden} kısmına kadar okudu. Sonra Nebî ﷺ döndü ve her ikisini çağırttı; geldiklerinde Hilâl b. Ümeyye kalkıp şehadet etti. Nebî ﷺ ise: "Allah biliyor ki ikinizden biri yalan söylüyor; içinizden tevbe edecek var mı?" buyuruyordu. Sonra kadın kalkıp şehadet etti. Beşinci seferde, eğer kocası doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olmasını gerektiren yemine gelince, oradakiler ona: "Bu yemin kesin hükümdür" dediler. İbn Abbâs dedi ki: Kadın duraksadı ve geri çekildi, öyle ki sözünden vazgeçeceğini sandık. Ancak o: "Kavmimi gün boyu rezil etmem" dedi ve yemini tamamladı. Nebî ﷺ: "Onu gözetleyin; eğer gözleri sürmeli gibi, kalçaları geniş ve baldırları etli bir çocuk doğurursa, o çocuk Şerîk b. Sehmâ'nındır" buyurdu. Kadın tam bu vasıfta bir çocuk doğurunca Nebî ﷺ: "Eğer Allah'ın Kitabı'nda geçen hüküm olmasaydı, onunla ilgili başka bir işlem yapardım" buyurdu. Ebû Dâvûd dedi ki: Bu hadis, Medinelilerin münferiden rivayet ettiği bir hadistir; İbn Beşşâr'ın rivayeti, Hilâl hadisesidir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Eşler arasındaki karşılıklı suçlamalarda özel liân usulü uygulanır.
Hilâl b. Ümeyye, Peygamber ﷺ’in huzurunda eşini Şerîk b. Sehmâ ile zina etmekle suçladı. Kendisine delil sorulunca liânla ilgili ayetler nazil oldu (Nur suresi 24:6–9).
Kocanın başka şahidi bulunmadığında eşlerin suçlamayı ve inkârı karşılıklı yeminlerle dile getirdiği, öngörülmüş bir usuldür.
Burada kastedilen, Kur’an’ın karı ve koca için öngördüğü tekrarlı yemin beyanlarıdır.
Kadının, kocası doğru söylüyorsa Allah’ın gazabının kendi üzerine olmasını dilediği ağır bir yakarıştır.
Klasik âlimler bu rivayetten, eşini zina ile suçlayan ve gerekli şahitleri bulunmayan erkeğin kendi başına hareket edemeyeceği; meselenin liânın belirlenmiş hükümlerine tabi olduğu sonucunu çıkarırlar. Kur’an, yemin usulünü Nur suresi 24:6–9’da açıklar. Fıkıh mezhepleri, eşlerin ayrılması da dâhil olmak üzere usulün kesin hukuki sonuçlarını ve şartlarını, mezhepler arasında farklılaşan ayrıntılarla ele alır. Bu rivayette çocuğun fiziksel özellikleri, usulü veya ilahî hükmü geçersiz kılmak için dayanak oluşturmaz.
- Şüpheye dayanarak kimseyi zina ile suçlamayın; yürürlükteki delil kurallarına uyun ve yetkili mercilere başvurun.
- Ciddi bir evlilik ihtilafında kendi başınıza hüküm vermeyin: liân resmî bir usuldür, özel bir ritüel değildir.
- Suçlamalar ve aile ihtilafları hakkında ölçülü konuşun; ilgili kişileri toplum önünde aşağılanmaktan koruyun.
Bu sahih rivayet, yemin usulünün ardından Peygamber ﷺ’in çift hakkında neye hükmettiğini anlatır.
Sunan Abi Dawud · #2252 (Sahih)Bu sahih rivayet, liânla ilgili aynı ihtilaftaki çocuk hakkında ek bilgi verir.
Sahih al-Bukhari · #2671 (Sahih)Bu sahih rivayet aynı olayı ve eşler arasındaki suçlamalara ilişkin ayetlerin inişini hatırlatır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.