Boşanma · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 2256. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Da'if (zayıf)Kitap: Boşanma
سنن أبي داود
Kim rivayet etti?

Abu Dawud'den Ibn Abbas'e uzanan rivayet zinciri

Da'if (zayıf)
  1. 1Al‑Hasan ibn AliAbu Dawud'e aktardıالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ
  2. 2Yazid ibn Harunيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ
  3. 3Abbad ibn Mansurعَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ
  4. 4Ikrimaعِكْرِمَةَ
  5. 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عَشِيًّا فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلاً فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ غَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهُمْ رَجُلاً فَرَأَيْتُ بِعَيْنِي وَسَمِعْتُ بِأُذُنِي فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِ فَنَزَلَتْ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ ‏}‏ الآيَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَبْشِرْ يَا هِلاَلُ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَكَ فَرَجًا وَمَخْرَجًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هِلاَلٌ قَدْ كُنْتُ أَرْجُو ذَلِكَ مِنْ رَبِّي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْسِلُوا إِلَيْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَتْ فَتَلاَ عَلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَّرَهُمَا وَأَخْبَرَهُمَا أَنَّ عَذَابَ الآخِرَةِ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا فَقَالَ هِلاَلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ صَدَقْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ قَدْ كَذَبَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَعِنُوا بَيْنَهُمَا ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لِهِلاَلٍ اشْهَدْ ‏.‏ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهُ يَا هِلاَلُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكَ الْعَذَابَ ‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يُعَذِّبُنِي اللَّهُ عَلَيْهَا كَمَا لَمْ يَجْلِدْنِي عَلَيْهَا ‏.‏ فَشَهِدَ الْخَامِسَةَ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ قِيلَ لَهَا اشْهَدِي ‏.‏ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهَا اتَّقِي اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكِ الْعَذَابَ ‏.‏ فَتَلَكَّأَتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي فَشَهِدَتِ الْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا وَقَضَى أَنْ لاَ يُدْعَى وَلَدُهَا لأَبٍ وَلاَ تُرْمَى وَلاَ يُرْمَى وَلَدُهَا وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ وَقَضَى أَنْ لاَ بَيْتَ لَهَا عَلَيْهِ وَلاَ قُوتَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلاَقٍ وَلاَ مُتَوَفَّى عَنْهَا وَقَالَ ‏"‏ إِنْ جَاءَتْ بِهِ أُصَيْهِبَ أُرَيْصِحَ أُثَيْبِجَ حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِهِلاَلٍ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَهُوَ لِلَّذِي رُمِيَتْ بِهِ فَجَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ الأَيْمَانُ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عِكْرِمَةُ فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَمِيرًا عَلَى مُضَرَ وَمَا يُدْعَى لأَبٍ ‏.‏

Çeviri

Hasan b. Ali bize rivayet etti, Yezîd b. Hârûn bize rivayet etti, Abbâd b. Mansûr bize rivayet etti; İkrime'den, o da İbn Abbas'tan nakletti: Hilâl b. Ümeyye -ki Allah'ın tevbesini kabul ettiği üç kişiden biridir- akşamleyin arazisinden döndüğünde hanımının yanında bir adam buldu. Gözleriyle gördü ve kulaklarıyla duydu, ancak sabaha kadar ona dokunmadı. Sabah olunca Resûlullah ﷺ'a gitti ve dedi ki:

"Ey Allah'ın Resûlü! Gece hanımıma geldim ve yanında bir adam buldum; gözümle gördüm ve kulağımla duydum." Resûlullah ﷺ onun getirdiği bu haberi hoş karşılamadı ve mesele kendisine ağır geldi. Bunun üzerine şu ayetler nazil oldu: {Eşlerine zina isnat edip de kendilerinden başka şahitleri olmayanlara gelince...} Her iki ayet de indi. Resûlullah ﷺ ferahladı ve buyurdu ki: "Müjde ey Hilâl! Allah Azze ve Celle senin için bir çıkış yolu ve kurtuluş kapısı açtı." Hilâl: "Rabbimden bunu umuyordum," dedi. Resûlullah ﷺ: "Onu çağırın," buyurdu. Kadın geldi. Resûlullah ﷺ onlara ayetleri okudu, nasihat etti ve ahiret azabının dünya azabından daha şiddetli olduğunu hatırlattı. Hilâl: "Allah'a yemin ederim ki onun hakkında doğru söyledim," dedi. Kadın ise: "Yalan söyledi," dedi. Resûlullah ﷺ: "Aralarında liân (karşılıklı lanetleşme) uygulayın," buyurdu. Hilâl'e: "Şahitlik et," denildi. O da dört kez Allah adına doğru söyleyenlerden olduğuna dair şahitlik etti. Beşinciye geldiğinde kendisine: "Ey Hilâl, Allah'tan kork! Çünkü dünya azabı ahiret azabından daha hafiftir ve bu, azabı gerektiren kesin delildir," denildi. O: "Allah'a yemin ederim ki Allah beni bununla cezalandırmaz, tıpkı dünyada beni bununla kamçılatmadığı gibi," dedi ve beşinci şahitliğini yaparak, eğer yalan söyleyenlerden olursa Allah'ın lanetinin kendi üzerine olmasını diledi. Sonra kadına: "Sen de şahitlik et," denildi. O da dört kez Allah adına kocasının yalan söyleyenlerden olduğuna dair şahitlik etti. Beşinciye geldiğinde kendisine: "Allah'tan kork! Çünkü dünya azabı ahiret azabından daha hafiftir ve bu, azabı gerektiren kesin delildir," denildi. Bir süre duraksadıktan sonra: "Allah'a yemin ederim ki kavmimi rezil etmem," dedi ve beşinci şahitliğini yaparak, eğer kocası doğru söyleyenlerden olursa Allah'ın gazabının kendi üzerine olmasını diledi. Resûlullah ﷺ aralarını ayırdı ve çocuğun babasına nispet edilmeyeceğine hükmetti. Ne kadın ne de çocuğu zina ile suçlanabilir; kim onları suçlarsa had cezası uygulanır. Ayrıca boşanma veya ölüm olmaksızın ayrıldıkları için kadının nafaka ve mesken hakkı olmadığına hükmetti. Buyurdu ki: "Eğer çocuk kızılımsı saçlı, dar kalçalı, iri karınlı ve ince bacaklı doğarsa Hilâl'indir. Şayet esmer, kıvırcık saçlı, iri yapılı, dolgun bacaklı ve geniş kalçalı doğarsa, zina isnat edilen adamındır." Kadın esmer, kıvırcık saçlı, iri yapılı, dolgun bacaklı ve geniş kalçalı bir çocuk doğurunca Resûlullah ﷺ: "Yeminler olmasaydı onunla ilgili bir işlem yapardım," buyurdu. İkrime dedi ki: "Bu çocuk daha sonra Mudar kabilesine emir oldu ve hiçbir zaman bir babaya nispet edilmedi."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Liʿān, kocanın eşini tanık olmadan suçladığı durumlarda başvurulan bir usul sunar.

Arka plan ve bağlam

Metin, Hilal ibn Umayya’nın olayını anlatır: Hilal, karısını başka bir erkekle gördüğünü Peygamber ﷺ’e bildirdi. Bunun üzerine liʿān hakkındaki ayetler indirildi.

Kavramlar ve açıklamalar
Liʿān

Kocanın eşini zina ile suçladığı ve tanığı olmadığı durumda karşılıklı yeminlere dayanan resmî bir usul.

Beşinci şahitlik

Belirleyici yemin: Erkek yalan söylüyorsa Allah’ın lanetini kendi üzerine çağırır; kadın ise erkek doğru söylüyorsa Allah’ın gazabını kendi üzerine çağırır.

Hadd

İslam hukukunda belirlenmiş, yalnızca yetkili bir hâkim tarafından katı şartlar altında uygulanan ceza.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik hukukçular, Kur’an’dan ve liʿān hakkındaki güçlü rivayetlerden hareketle bu usulün kocanın dört tanığı olmadan suçlamasını hukuken gündeme getirmesini sağladığı sonucuna varır. Yeminlerin ardından ayrılık gelir; nafaka, barınma ve soy konularındaki ayrıntılar hukuk mezheplerine göre değişir ve delillerin durumuna ve hukuk kurallarına bağlıdır. Bu zayıf rivayet, söz konusu hükümlerin tek başına dayanağı değildir. Hukuki uygulamanın ayrıntıları yetkili bir hâkimin görev alanındadır ve dikkatli değerlendirme gerektirir.

Günümüz için dersler
  1. Kimseyi şüpheye dayanarak veya hukuken geçerli gerekli bir dayanak olmadan zina ile suçlamayın.
  2. Ciddi evlilik anlaşmazlıklarında kendi başınıza ceza vermek veya kamuoyu önünde suçlamak yerine uzman ve yetkili mercilerden rehberlik alın.
  3. Çocukları yetişkinlerin anlaşmazlıklarından veya suçlamalarından sorumlu tutmayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.