Sahih al-Bukhari, 4747. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Muhammad ibn Bashsharal‑Bukhari'e aktardıمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ
- 2Ibn Abu Adiابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
- 3Hisham ibn Hassanهِشَامِ بْنِ حَسَّانَ
- 4Ikrimaعِكْرِمَةُ
- 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ ". فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا عَلَى امْرَأَتِهِ رَجُلاً يَنْطَلِقُ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ. فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنِّي لَصَادِقٌ، فَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ، وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ} فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ {إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ} فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا فَجَاءَ هِلاَلٌ، فَشَهِدَ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ ". ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَتْ عِنْدَ الْخَامِسَةِ وَقَّفُوهَا، وَقَالُوا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا تَرْجِعُ ثُمَّ قَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ، فَمَضَتْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ، فَهْوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ ". فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ ".
İbn Abbas'tan rivayet edildiğine göre: Hilâl b. Ümeyye, hanımını Şerîk b. Sehmâ ile zina etmekle suçlayarak Peygamber ﷺ'in huzurunda dava açtı. Peygamber ﷺ ona:
"Ya dört şahit getirirsin ya da sırtına had cezası uygulanır" buyurdu. Hilâl: "Ey Allah'ın Resûlü! Birimiz hanımının üzerinde bir adam görse, gidip şahit mi arayacak?" dedi. Peygamber ﷺ: "Ya şahit getirirsin ya da sırtına had cezası uygulanır" demeye devam etti. Bunun üzerine Hilâl: "Seni Hak ile gönderen Zat'a yemin ederim ki ben doğru söylüyorum. Allah mutlaka sırtımı had cezasından kurtaracak bir ayet indirecektir" dedi. Nihayet Cebrail indi ve ona: {Eşlerine zina isnat edip de...} ayetlerini indirdi. Peygamber ﷺ {...eğer doğru söyleyenlerden ise} kısmına kadar okudu. Sonra Peygamber ﷺ kalkıp kadını çağırttı. Hilâl geldi ve yemin etti (lian yaptı). Peygamber ﷺ bu sırada: "Allah biliyor ki ikinizden biri yalan söylüyor; içinizden tevbe edecek var mı?" diyordu. Ardından kadın kalkıp yemin etmeye başladı. Beşinci yemine geldiğinde oradakiler onu durdurup: "Bu yemin cezayı gerektirir" dediler. İbn Abbas anlatıyor: Kadın duraksadı ve geri çekildi, öyle ki vazgeçeceğini sandık. Ancak sonra: "Kavmimi bütün gün rezil etmem" dedi ve yemini tamamladı. Peygamber ﷺ: "Onu gözetleyin; eğer gözleri sürmeli, kalçalı ve baldırları iri bir çocuk doğurursa, o çocuk Şerîk b. Sehmâ'nındır" buyurdu. Kadın tam da tarif edildiği gibi bir çocuk doğurunca, Peygamber ﷺ: "Eğer Allah'ın Kitabı'ndaki hüküm geçmeseydi, onunla benim aramda başka bir iş olurdu (onu cezalandırırdım)" buyurdu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Eşler arasında bir suçlama olduğunda özel bir yemin usulü uygulanır.
Hilal ibn Umeyye, eşi hakkında Hz. Peygamber ﷺ huzurunda Şerik ibn Sahma' ile zina ettiği suçlamasında bulundu. Bunun üzerine Kur’an 24:6–9’da bildirildiği üzere liân usulü vahyedildi.
Kocanın eşini zina ile suçladığı ancak dört şahidi bulunmadığı durumda uygulanan, karşılıklı yeminlerden oluşan hükme bağlanmış usul.
Bu bağlamda: zina suçlamasını kanıtlamak için gerekli olan şahitlik.
Klasik âlimler, Kur’an 24:6–9’dan ve bu rivayetten, eşler arasındaki zina suçlamalarında liânın olağan ispat kuralına özel bir istisna olduğu sonucunu çıkarırlar. Karı ve koca, kendileri için belirlenen yeminleri eder; beşinci yemin ağır bir uyarı içerir. Fıkıh mezhepleri, kesin hukuki sonuçları ve usul şartlarını fıkıhlarında ele alır; ancak liânı dayanaksız suçlamalar için bir izin olarak görmezler. Hz. Peygamber ﷺ ayrıca çocuğun dış görünüşünün benzerliğinin tek başına usulün veya ilahi hükmün yerini alamayacağını göstermiştir.
- Gerekli delil olmadan kimseyi ağır bir kötü davranışla suçlamayın; sözler büyük zarara yol açabilir.
- Evlilik anlaşmazlıklarını yetkin uzmanlara götürün ve cezayı kendiniz uygulamak yerine öngörülen usulü izleyin.
- Yeminleri ve şahitliği ciddiye alın: hadis hem doğruyu söyleme sorumluluğunu hem de yalan söylemeye karşı uyarıyı vurgular.
Bu rivayet de eşler arasındaki bir suçlamayı ele alır ve yemin usulünü açıklar.
Sahih al-Bukhari · #4746 (Sahih)Bu rivayette de kocanın eşini dört şahidi olmadan suçlaması hâlinde uygulanan usul ele alınır.
Sahih al-Bukhari · #4749 (Sahih)Bu rivayet, liânla ilgili ayetleri nakledilmiş başka bir vakayla ilişkilendirerek bağlamı anlamaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.