Sunan Abi Dawud, 3194. hadis
Anas ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Anas ibn Malik tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ نَافِعٍ أَبِي غَالِبٍ، قَالَ كُنْتُ فِي سِكَّةِ الْمِرْبَدِ فَمَرَّتْ جَنَازَةٌ مَعَهَا نَاسٌ كَثِيرٌ قَالُوا جَنَازَةُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ فَتَبِعْتُهَا فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ عَلَيْهِ كِسَاءٌ رَقِيقٌ عَلَى بُرَيْذِينَتِهِ وَعَلَى رَأْسِهِ خِرْقَةٌ تَقِيهِ مِنَ الشَّمْسِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا الدِّهْقَانُ قَالُوا هَذَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ . فَلَمَّا وُضِعَتِ الْجَنَازَةُ قَامَ أَنَسٌ فَصَلَّى عَلَيْهَا وَأَنَا خَلْفَهُ لاَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُ شَىْءٌ فَقَامَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ لَمْ يُطِلْ وَلَمْ يُسْرِعْ ثُمَّ ذَهَبَ يَقْعُدُ فَقَالُوا يَا أَبَا حَمْزَةَ الْمَرْأَةُ الأَنْصَارِيَّةُ فَقَرَّبُوهَا وَعَلَيْهَا نَعْشٌ أَخْضَرُ فَقَامَ عِنْدَ عَجِيزَتِهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا نَحْوَ صَلاَتِهِ عَلَى الرَّجُلِ ثُمَّ جَلَسَ فَقَالَ الْعَلاَءُ بْنُ زِيَادٍ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى الْجَنَازَةِ كَصَلاَتِكَ يُكَبِّرُ عَلَيْهَا أَرْبَعًا وَيَقُومُ عِنْدَ رَأْسِ الرَّجُلِ وَعَجِيزَةِ الْمَرْأَةِ قَالَ نَعَمْ . قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ غَزَوْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ غَزَوْتُ مَعَهُ حُنَيْنًا فَخَرَجَ الْمُشْرِكُونَ فَحَمَلُوا عَلَيْنَا حَتَّى رَأَيْنَا خَيْلَنَا وَرَاءَ ظُهُورِنَا وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ يَحْمِلُ عَلَيْنَا فَيَدُقُّنَا وَيَحْطِمُنَا فَهَزَمَهُمُ اللَّهُ وَجَعَلَ يُجَاءُ بِهِمْ فَيُبَايِعُونَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ عَلَىَّ نَذْرًا إِنْ جَاءَ اللَّهُ بِالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ مُنْذُ الْيَوْمِ يَحْطِمُنَا لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهُ . فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجِيءَ بِالرَّجُلِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُبْتُ إِلَى اللَّهِ . فَأَمْسَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُبَايِعُهُ لِيَفِيَ الآخَرُ بِنَذْرِهِ . قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَتَصَدَّى لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَأْمُرَهُ بِقَتْلِهِ وَجَعَلَ يَهَابُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْتُلَهُ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَصْنَعُ شَيْئًا بَايَعَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَذْرِي . فَقَالَ " إِنِّي لَمْ أُمْسِكْ عَنْهُ مُنْذُ الْيَوْمِ إِلاَّ لِتُوفِيَ بِنَذْرِكَ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَوْمَضْتَ إِلَىَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لَيْسَ لِنَبِيٍّ أَنْ يُومِضَ " . قَالَ أَبُو غَالِبٍ فَسَأَلْتُ عَنْ صَنِيعِ أَنَسٍ فِي قِيَامِهِ عَلَى الْمَرْأَةِ عِنْدَ عَجِيزَتِهَا فَحَدَّثُونِي أَنَّهُ إِنَّمَا كَانَ لأَنَّهُ لَمْ تَكُنِ النُّعُوشُ فَكَانَ الإِمَامُ يَقُومُ حِيَالَ عَجِيزَتِهَا يَسْتُرُهَا مِنَ الْقَوْمِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . نَسَخَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَفَاءَ بِالنَّذْرِ فِي قَتْلِهِ بِقَوْلِهِ إِنِّي قَدْ تُبْتُ .
Nâfi' Ebû Gâlib anlatıyor: Ben Mîrbad Sokağı'ndayken kalabalık bir grupla birlikte bir cenaze geçti.
"Bu Abdullah b. Umeyr'in cenazesidir" dediler. Ben de arkalarından gittim. Bir de ne göreyim; ince bir örtüye bürünmüş, küçük katırına binmiş ve başında güneşten korunmak için bir bez parçası olan bir adam var. "Bu ileri gelen zat kimdir?" diye sordum. "Bu Enes b. Mâlik'tir" dediler. Cenaze yere konulunca Enes kalkıp cenaze namazını kıldırdı; ben de aramızda hiçbir engel olmaksızın tam arkasındaydım. Cenazenin baş tarafında durdu ve dört tekbir aldı; namazı ne çok uzattı ne de acele etti. Sonra oturmaya yönelince, "Ebû Hamza! İşte Ensar'dan bir kadının cenazesi" dediler. Kadını yaklaştırdılar; tabutunun üzerinde yeşil renkli kubbeli bir örtü vardı. Enes, kadının bel hizasında durdu ve ona da tıpkı erkeğe kıldığı gibi namaz kıldırdı, sonra oturdu. Alâ' b. Ziyâd sordu: "Ebû Hamza! Resûlullah ﷺ cenaze namazını senin kıldığın gibi mi kılardı? Dört tekbir alır mı, erkeğin başında, kadının ise bel hizasında mı dururdu?" O da: "Evet" dedi. Alâ' tekrar sordu: "Ebû Hamza! Resûlullah ﷺ ile birlikte savaşa katıldın mı?" Şöyle cevap verdi: "Evet, onunla birlikte Huneyn Savaşı'na katıldım. Müşrikler öyle şiddetli saldırdılar ki, atlarımızın kaçıp sırtımızın gerisinde kaldığını gördük. İçlerinde bir adam vardı ki bize saldırıyor, kılıcıyla bizi dövüyor ve yaralıyordu. Nihayet Allah onları bozguna uğrattı; esir edilip getirildiler ve İslâm üzere biat etmeye başladılar. Nebi ﷺ'nin ashabından bir adam: 'Allah, bugün bizi hırpalayan o adamı elime geçirirse, boynunu vuracağıma dair adak adadım' dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ sustu ve adam getirildi. Adam Resûlullah ﷺ'i görünce: 'Ey Allah'ın Resûlü! Allah'a tövbe ettim' dedi. Resûlullah ﷺ, diğer kişinin adağını yerine getirebilmesi için bir süre onun biatını kabul etmedi. Ancak adam, Resûlullah ﷺ'in kendisini öldürtmesinden korkarak emir bekledi. Resûlullah ﷺ, sahabenin bir şey yapmadığını görünce adamın biatını kabul etti. Adam: 'Ey Allah'ın Resûlü! Ya adağım ne olacak?' dedi. Resûlullah ﷺ: 'Ben bugün sadece senin adağını yerine getirmen için bekledim' buyurdu. Adam: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bana göz ucuyla bile olsa işaret etseniz ya!' deyince, Nebi ﷺ: 'Bir peygambere ima yoluyla işaret etmek yakışmaz' buyurdu. Ebû Gâlib dedi ki: Enes'in kadın cenazesinde bel hizasında durmasının sebebini sordum; bana anlattılar ki bu uygulama, o dönemde kadın tabutlarının üzerinde kubbeli örtüler bulunmamasından kaynaklanıyordu; imam, kadını halktan gizlemek için bel hizasında dururdu. Ebû Dâvûd dedi ki: Nebi ﷺ'in "İnsanlarla, 'Lâ ilâhe illallah' diyene kadar savaşmakla emrolundum" sözü, bu hadisteki 'öldürme adağını yerine getirme' hükmünü, tövbeyi kabul etmesiyle nesh etmiştir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Enes, Peygamber’in namaz kılma şeklini ve adak konusundaki dürüstlüğü gösterir.
Enes b. Mâlik önce bir erkek, ardından bir kadın için cenaze namazı kıldırdı. Kendisine sorulunca Peygamber’in namaz kılma şeklini açıkladı ve Huneyn Savaşı’ndan sonra esir alınan bir adamın pişmanlık gösterdiği sırada verilen bir adağı anlattı.
“Allahu ekber” — Allah en büyüktür — demek.
Müslümanların vefat eden kişi için kıldığı namaz.
Kişinin kendisine belirli bir davranışı yükümlü kıldığı söz.
Âlimler bu rivayetten cenaze namazının dört tekbirden oluştuğu ve imamın erkek cenazesinde baş hizasında, kadın cenazesinde ise kalça hizasında durduğu sonucunu çıkarırlar. Enes, kadının yanında bu şekilde durmasının onu örtmeye de yaradığını açıklar. Huneyn anlatısı, Peygamber’in ﷺ gizlice işaret vermediğini ve tövbeyi kabul ettiğini gösterir. Birini öldürmeye yönelik adağın kesin hukuki sonuçları fakihlerce tartışılmıştır; bu anlatı hiç kimseye kendi başına birini idam etme hakkı vermez.
- Cenaze namazını gereksiz yere uzatmadan veya aceleye getirmeden, sakin ve dikkatli bir şekilde kılın.
- Peygamber’in uygulamasını bilenlerden ilim öğrenin ve öğrendiklerinizi özenle aktarın.
- Kişisel intikama kalkışmayın; tövbe, adalet ve dinin sınırlarını esas alın.
Aynı bölümdeki bu sahih rivayet, vefat edenler için kılınan namaz hakkında ek bilgi sunar.
Sunan Abi Dawud · #3195 (Sahih)Bu sahih rivayet, vefat eden kişi için kılınan namazla ilgili hüküm ve uygulamalarla bağlantılıdır.
Sahih al-Bukhari · #332 (Sahih)Semüre b. Cündeb’den gelen bu sahih rivayet, cenaze namazındaki nebevî uygulama hakkındaki değerlendirmeyi destekler.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.