Sunan Abi Dawud, 4753. hadis
Al-Bara' ibn Azib rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Al-Bara' ibn Azib tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، - وَهَذَا لَفْظُ هَنَّادٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمِنْهَالِ، عَنْ زَاذَانَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ : خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَنَازَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، فَانْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْرِ وَلَمَّا يُلْحَدْ، فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ كَأَنَّمَا عَلَى رُءُوسِنَا الطَّيْرُ، وَفِي يَدِهِ عُودٌ يَنْكُتُ بِهِ فِي الأَرْضِ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ : " اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا - زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ هَا هُنَا - وَقَالَ : " وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ خَفْقَ نِعَالِهِمْ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ حِينَ يُقَالُ لَهُ : يَا هَذَا مَنْ رَبُّكَ وَمَا دِينُكَ وَمَنْ نَبِيُّكَ " . قَالَ هَنَّادٌ قَالَ : " وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ : رَبِّيَ اللَّهُ . فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَا دِينُكَ فَيَقُولُ : دِينِي الإِسْلاَمُ . فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ قَالَ فَيَقُولُ : هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَيَقُولاَنِ : وَمَا يُدْرِيكَ فَيَقُولُ : قَرَأْتُ كِتَابَ اللَّهِ فَآمَنْتُ بِهِ وَصَدَّقْتُ " . زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ : " فَذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا } " . الآيَةَ . ثُمَّ اتَّفَقَا قَالَ : " فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ : أَنْ قَدْ صَدَقَ عَبْدِي فَأَفْرِشُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ، وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى الْجَنَّةِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ " . قَالَ : " فَيَأْتِيهِ مِنْ رَوْحِهَا وَطِيبِهَا " . قَالَ : " وَيُفْتَحُ لَهُ فِيهَا مَدَّ بَصَرِهِ " . قَالَ : " وَإِنَّ الْكَافِرَ " . فَذَكَرَ مَوْتَهُ قَالَ : " وَتُعَادُ رُوحُهُ فِي جَسَدِهِ وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولاَنِ : مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ : هَاهْ هَاهْ هَاهْ لاَ أَدْرِي . فَيَقُولاَنِ لَهُ : مَا دِينُكَ فَيَقُولُ : هَاهْ هَاهْ لاَ أَدْرِي . فَيَقُولاَنِ : مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ فَيَقُولُ : هَاهْ هَاهْ لاَ أَدْرِي . فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ : أَنْ كَذَبَ فَأَفْرِشُوهُ مِنَ النَّارِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ النَّارِ، وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى النَّارِ " . قَالَ : " فَيَأْتِيهِ مِنْ حَرِّهَا وَسَمُومِهَا " . قَالَ : " وَيُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ حَتَّى تَخْتَلِفَ فِيهِ أَضْلاَعُهُ " . زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ قَالَ : " ثُمَّ يُقَيَّضُ لَهُ أَعْمَى أَبْكَمُ مَعَهُ مِرْزَبَّةٌ مِنْ حَدِيدٍ، لَوْ ضُرِبَ بِهَا جَبَلٌ لَصَارَ تُرَابًا " . قَالَ : " فَيَضْرِبُهُ بِهَا ضَرْبَةً يَسْمَعُهَا مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ إِلاَّ الثَّقَلَيْنِ فَيَصِيرُ تُرَابًا " . قَالَ : " ثُمَّ تُعَادُ فِيهِ الرُّوحُ " .
Osman b. Ebî Şeybe bize hadis rivayet etti, Cerîr bize hadis rivayet etti ve Hennâd b. es-Serrî bize hadis rivayet etti, Ebû Muâviye bize hadis rivayet etti -bu lafız Hennâd'a aittir- el-A'meş'ten, el-Minhâl'den, Zâzân'dan, Berâ b. Âzib'den naklen dedi ki: Ensar'dan bir adamın cenazesi için Resûlullah ﷺ ile birlikte çıktık. Kabre vardığımızda henüz lahdi kazılmamıştı. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ oturdu, biz de etrafında oturduk; sanki başlarımızın üzerinde kuşlar varmış gibi sessizce bekliyorduk. Elinde yere çizdiği bir çubuk vardı. Başını kaldırdı ve buyurdu ki: 'Kabir azabından Allah'a sığınınız.' Bunu iki veya üç kez tekrarladı. Cerîr'in rivayetinde burada şu ekleme vardır: 'Onlar dönüp giderken ayak seslerini duyar; işte o anda kendisine: Ey falanca! Rabbin kimdir, dinin nedir ve peygamberin kimdir? diye sorulur.' Hennâd'ın rivayetinde ise şöyle denilmektedir: 'Kendisine iki melek gelir, onu oturturlar ve sorarlar: Rabbin kimdir? Der ki: Rabbim Allah'tır. Sorarlar: Dinin nedir? Der ki: Dinim İslâm'dır. Sorarlar: İçinizde gönderilen bu adam kimdir? Der ki: O, Resûlullah ﷺ'dır. Sorarlar: Bunu nereden biliyorsun? Der ki: Allah'ın Kitabını okudum, ona iman ettim ve tasdik ettim.' Cerîr'in rivayetinde şu ekleme vardır: 'Bu, Allah Azze ve Celle'nin şu sözüdür: {Allah iman edenleri... sabit tutar} ayeti.' Sonra her iki rivayet birleşerek şöyle devam eder: 'Bunun üzerine semadan bir münadi seslenir: Kulum doğru söyledi, ona Cennet'ten bir döşek serin, ona Cennet'ten giydirin ve ona Cennet'e bir kapı açın.' Peygamber ﷺ buyurdu: 'Artık ona Cennet'in kokusu ve ferahlığı gelir.' Buyurdu ki: 'Gözünün alabildiğince kabri genişletilir.' Buyurdu ki: 'Kâfire gelince...' -onun ölümünü zikrederek- 'ruhu cesedine iade edilir, kendisine iki melek gelir, onu oturturlar ve sorarlar: Rabbin kimdir? Der ki: Hah, hah, hah, bilmiyorum. Sorarlar: Dinin nedir? Der ki: Hah, hah, bilmiyorum. Sorarlar: İçinizde gönderilen bu adam kimdir? Der ki: Hah, hah, bilmiyorum. Bunun üzerine semadan bir münadi seslenir: Yalan söyledi, ona Cehennem'den bir döşek serin, ona Cehennem'den giydirin ve ona Cehennem'e bir kapı açın.' Buyurdu ki: 'Artık ona Cehennem'in sıcağı ve zehirli rüzgarı gelir.' Buyurdu ki: 'Kabri öylesine daraltılır ki kaburgaları birbirine geçer.' Cerîr'in rivayetinde şu ekleme vardır: 'Sonra onun başına kör ve dilsiz bir melek tayin edilir; elinde demirden bir tokmak bulunur ki, bununla bir dağa vurulsa toz olur.' Buyurdu ki: 'Ona öyle bir vurur ki, insanlar ve cinler hariç doğu ile batı arasındaki her şey bu sesi duyar ve o toz haline gelir.' Buyurdu ki: 'Sonra ruh tekrar ona iade edilir.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Mümin kabirde sebatlı kılınır ve ilahi lütfa nail olur.
Metinde belirtilen vesile, Ensar’dan bir adamın defnedilmesidir. Peygamber ﷺ henüz tamamlanmamış mezarının başında kabir azabı ve sorgusu hakkında konuşmuştur.
Allah’ın müminleri desteklediği sağlam iman ikrarı.
Rivayete göre ölümden sonraki dönemde insanın başına gelebilecek azap.
Peygamber ﷺ’i ve ilk Müslümanları karşılayıp destekleyen Medine halkı.
Âlimler buradan, kabirde sorgulanmanın ve kabirdeki ödül ya da cezanın ahirete imanın gerçek unsurlarından olduğu sonucunu çıkarırlar. Sebatlı sözle ilgili Kur’an ayetinin açıklaması, Allah’ın mümini desteklemesiyle onun doğru cevap vermesi arasında bağ kurar. Allah’a sığınma çağrısı, korunmanın O’ndan istenmesi gerektiğini öğretir. Hadis, vefat edenleri kendi başımıza yargılamamız için gerekçe sunmaz; nihai hüküm Allah’a aittir.
- Dua ederken kabir azabından korunmayı dilemeyi de ekle.
- İman ikrarını öğren ve Kur’an’a göre yaşa; böylece iman, yalnızca dille verilen bir cevaptan ibaret kalmasın.
- Bir cenazede ahireti düşün ve vefat edene ve yakınlarına saygılı davran.
Aynı kitaptaki bu sahih rivayet, kabirdeki sorgulamayı ve vefat edenin durumunu ele alır.
Sunan Abi Dawud · #4752 (Sahih)Bu sahih rivayet, kabirdeki sorgulamayla ilgili olayları benzer şekilde aktarır.
Sahih al-Bukhari · #218 (Sahih)Bu sahih rivayet, dinî uygulamanın sonuçlarına değinir ve azaptan korunmayı dileme çağrısıyla bağlantı kurar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.