Sahih al-Bukhari, 103. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Sa'id ibn Abu Maryamal‑Bukhari'e aktardıسَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Nafi' ibn Umarنَافِعُ بْنُ عُمَرَ
- 3Ibn Abu Mulaykaابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ
- 4Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ لاَ تَسْمَعُ شَيْئًا لاَ تَعْرِفُهُ إِلاَّ رَاجَعَتْ فِيهِ حَتَّى تَعْرِفَهُ، وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حُوسِبَ عُذِّبَ ". قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَوَ لَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى {فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا} قَالَتْ فَقَالَ " إِنَّمَا ذَلِكَ الْعَرْضُ، وَلَكِنْ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَهْلِكْ ".
Saîd b. Ebî Meryem bize rivayet etti; dedi ki: Nâfi‘ b. Ömer bize haber verdi; dedi ki: İbn Ebî Müleyke bana anlattı: Peygamber’in ﷺ eşi Âişe, anlamadığı hiçbir şeyi duymazdı ki, onu tam olarak anlayıncaya kadar tekrar sormasın. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştu:
“Kim hesaba çekilirse azap görür.” Âişe dedi ki: “Ben de: ‘Yüce Allah {O zaman kolay bir hesaba çekilecek} buyurmuyor mu?’ dedim.” O devamla şunu nakletti: “Peygamber ﷺ şöyle cevap verdi: ‘Bu sadece amellerin arz edilmesidir; fakat kimin hesabı didik didik sorgulanırsa o helak olur.’”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Âişe anlayana kadar soru sormaya devam etti; kolay hesap, amellerin yalnızca gösterilmesidir.
Kişinin her ameli hakkında uzun uzadıya sorgulanmadan amellerinin gösterilmesi.
Kişinin amellerinin tek tek ele alındığı bir hesap.
Âlimler, Kur’an’daki “kolay hesap” ifadesinin Peygamber’in ﷺ uyarısıyla çelişmediği sonucuna varırlar: Burada kastedilen amellerin gösterilmesidir; ayrıntılı sorgulamayı içeren hesap ise ağırdır. Rivayet ayrıca Âişe’nin titizliğini över: Bir şey kendisine açık olmadığında açıklığa kavuşana kadar soru sormuştur. Bu, bilgiyi doğru anlamak için soru sormayı destekler.
- Bir açıklama anlaşılır değilse, ne kastedildiğini anlayana kadar nazikçe soru sor.
- Her gün amellerini dürüstçe gözden geçirmek ve tövbe etmek için zaman ayır.
- Kur’an’daki müjdeleri ve uyarıları birbirine karşıt görmeden birlikte değerlendir.
Aynı kitaptaki bu rivayet, ilim öğrenme ve öğretme konusunu ele alır ve Âişe’nin açıkça anlamaya verdiği önemle bağlantılıdır.
Sahih al-Bukhari · #63 (Sahih)Bir adam mescitte Peygamber’e ﷺ sorular sorar; anlatı, soruların nasıl bir öğretme fırsatına dönüştüğünü gösterir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.