Sahih al-Bukhari, 1472. hadis
Hakim ibn Hizam rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Hakim ibn Hizam tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
وَحَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ " يَا حَكِيمُ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ". قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ يَدْعُو حَكِيمًا إِلَى الْعَطَاءِ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَهُ مِنْهُ، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا. فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي أُشْهِدُكُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى حَكِيمٍ، أَنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ. فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ.
Abdan bize rivayet etti, Abdullah bize haber verdi, Yunus bize haber verdi; Zühri'den, Urve b. Zübeyr ve Said b. Müseyyeb'den nakledildiğine göre Hakîm b. Hizâm (Allah ondan razı olsun) şöyle demiştir:
"Resûlullah ﷺ'den istedim, bana verdi; sonra tekrar istedim, yine verdi; sonra bir daha istedim, yine verdi. Ardından buyurdu ki: 'Ey Hakîm! Şüphesiz bu mal, tatlı ve yeşil bir bitki gibidir. Kim onu gönül hoşluğuyla alırsa kendisi için bereketli kılınır. Kim de onu nefsinin hırsıyla alırsa kendisi için bereketli kılınmaz; o, yiyip de doymayan kimse gibidir. Üstteki el, alttaki elden daha hayırlıdır.'" Hakîm dedi ki: "Bunun üzerine: 'Ey Allah'ın Resûlü! Seni hak ile gönderen Zat'a yemin ederim ki, sen vefat ettikten sonra dünyadan ayrılıncaya kadar kimseden hiçbir şey istemeyeceğim' dedim." Ebû Bekir (Allah ondan razı olsun) Hakîm'i çağırıp ona bağışta bulunmak istedi fakat Hakîm bunu kabul etmedi. Daha sonra Ömer (Allah ondan razı olsun) da ona vermek için çağırdı ancak o, Ömer'den de bir şey almayı reddetti. Bunun üzerine Ömer: "Ey Müslüman topluluğu! Hakîm konusunda sizi şahit tutuyorum ki, ben ona bu ganimetten hakkını teklif ediyorum fakat o almaktan imtina ediyor" dedi. Böylece Hakîm, Resûlullah ﷺ vefat ettikten sonra ölünceye kadar kimseden hiçbir şey almadı.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hırs göstermeden mal kabul et ve sana verilene kanaat et.
Bir şeyi hırsa kapılmadan ve ona aşırı istek duymadan kabul etmek.
Veren eldir; alt el ise alan eldir.
Bir savaşın ardından İslamî kurallara göre paylaştırılan mallar.
Klasik âlimler, malın özünde yanlış olmadığını; bereketinin, kişinin onu edinme ve kullanma biçimiyle de ilişkili olduğunu açıklar. Üst ve alt el hakkındaki sözler, vermeyi över ve kişi gücü yettiğinde kendi kendine yetmesini teşvik eder. Hakim’in artık mal kabul etmeyeceğine dair kişisel sözü kendi tercihiydi; bu, başkaları için hak edilmiş bir payı veya caiz olan yardımı kabul etmeyi haram kılmaz.
- Para veya yardım kabul etmeden önce niyetini gözden geçir ve hırstan kaçın.
- İmkânlarını şükürle kullan ve ihtiyaç sahipleriyle paylaşabildiğini paylaş.
- Kendi kendine yetmeye çalış; ancak gurur yüzünden hak edilmiş bir payı veya gerekli yardımı geri çevirme.
Bu rivayet de kanaatin değerini ele alır ve mala karşı hırslı olmayı sakındırır.
Sahih al-Bukhari · #1471 (Sahih)Hadis, vermenin almaktan daha üstün olduğunu vurgular ve böylece üst el hakkındaki sözle örtüşür.
40 Hadith van an-Nawawi · #31 (Sahih)Bu rivayet, insanların sahip olduklarına bağımlı olmamayı teşvik eder ve dikkati özdenetime yöneltir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.