Sahih al-Bukhari, 2272. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abu al‑Yamanal‑Bukhari'e aktardıأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Salim ibn Abdullahسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 5Abdullah ibn Umarعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " انْطَلَقَ ثَلاَثَةُ رَهْطٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَتَّى أَوَوُا الْمَبِيتَ إِلَى غَارٍ فَدَخَلُوهُ، فَانْحَدَرَتْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَسَدَّتْ عَلَيْهِمُ الْغَارَ فَقَالُوا إِنَّهُ لاَ يُنْجِيكُمْ مِنْ هَذِهِ الصَّخْرَةِ إِلاَّ أَنْ تَدْعُوا اللَّهَ بِصَالِحِ أَعْمَالِكُمْ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمُ اللَّهُمَّ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَكُنْتُ لاَ أَغْبِقُ قَبْلَهُمَا أَهْلاً وَلاَ مَالاً، فَنَأَى بِي فِي طَلَبِ شَىْءٍ يَوْمًا، فَلَمْ أُرِحْ عَلَيْهِمَا حَتَّى نَامَا، فَحَلَبْتُ لَهُمَا غَبُوقَهُمَا فَوَجَدْتُهُمَا نَائِمَيْنِ وَكَرِهْتُ أَنْ أَغْبِقَ قَبْلَهُمَا أَهْلاً أَوْ مَالاً، فَلَبِثْتُ وَالْقَدَحُ عَلَى يَدَىَّ أَنْتَظِرُ اسْتِيقَاظَهُمَا حَتَّى بَرَقَ الْفَجْرُ، فَاسْتَيْقَظَا فَشَرِبَا غَبُوقَهُمَا، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَفَرِّجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ مِنْ هَذِهِ الصَّخْرَةِ، فَانْفَرَجَتْ شَيْئًا لاَ يَسْتَطِيعُونَ الْخُرُوجَ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ كَانَتْ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَىَّ، فَأَرَدْتُهَا عَنْ نَفْسِهَا، فَامْتَنَعَتْ مِنِّي حَتَّى أَلَمَّتْ بِهَا سَنَةٌ مِنَ السِّنِينَ، فَجَاءَتْنِي فَأَعْطَيْتُهَا عِشْرِينَ وَمِائَةَ دِينَارٍ عَلَى أَنْ تُخَلِّيَ بَيْنِي وَبَيْنَ نَفْسِهَا، فَفَعَلَتْ حَتَّى إِذَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا قَالَتْ لاَ أُحِلُّ لَكَ أَنْ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ. فَتَحَرَّجْتُ مِنَ الْوُقُوعِ عَلَيْهَا، فَانْصَرَفْتُ عَنْهَا وَهْىَ أَحَبُّ النَّاسِ إِلَىَّ وَتَرَكْتُ الذَّهَبَ الَّذِي أَعْطَيْتُهَا، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ. فَانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ، غَيْرَ أَنَّهُمْ لاَ يَسْتَطِيعُونَ الْخُرُوجَ مِنْهَا. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أُجَرَاءَ فَأَعْطَيْتُهُمْ أَجْرَهُمْ، غَيْرَ رَجُلٍ وَاحِدٍ تَرَكَ الَّذِي لَهُ وَذَهَبَ فَثَمَّرْتُ أَجْرَهُ حَتَّى كَثُرَتْ مِنْهُ الأَمْوَالُ، فَجَاءَنِي بَعْدَ حِينٍ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَدِّ إِلَىَّ أَجْرِي. فَقُلْتُ لَهُ كُلُّ مَا تَرَى مِنْ أَجْرِكَ مِنَ الإِبِلِ وَالْبَقَرِ وَالْغَنَمِ وَالرَّقِيقِ. فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ لاَ تَسْتَهْزِئْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ. فَأَخَذَهُ كُلَّهُ فَاسْتَاقَهُ فَلَمْ يَتْرُكْ مِنْهُ شَيْئًا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ. فَانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ فَخَرَجُوا يَمْشُونَ ".
Ebû’l-Yemân bize rivayet etti, Şuayb bize haber verdi, Zührî’den; Sâlim b. Abdullah bana anlattı ki Abdullah b. Ömer – Allah onlardan razı olsun – şöyle dedi: Resûlullah ﷺ’ın şöyle buyurduğunu işittim:
“Sizden önceki ümmetlerden üç kişi yola çıktı ve gecelemek için bir mağaraya vardılar. Mağaraya girdiklerinde dağdan büyük bir kaya yuvarlanarak mağaranın ağzını kapattı. Birbirlerine dediler ki: ‘Bu kayadan sizi ancak Allah’a, sırf O’nun rızası için yaptığınız salih amellerinizi vesile kılarak dua etmeniz kurtarabilir.’ İçlerinden biri şöyle dedi: ‘Allah’ım! Benim yaşlı iki ebeveynim vardı ve ben hiçbir zaman aileme veya malıma onlardan önce içecek vermezdim. Bir gün bir iş peşindeyken geciktim ve onlar uyuyana kadar dönemedim. Onların akşam sütünü sağdım ama onları uyurken buldum. Aileme veya malıma onlardan önce içecek vermeyi hoş görmediğim için, elimde süt kabıyla onların uyanmasını bekledim, ta ki fecir sökene kadar. Sonra uyandılar ve akşam sütlerini içtiler. Allah’ım! Eğer bunu sadece Senin rızanı gözeterek yaptıysam, bu kaya sebebiyle içinde bulunduğumuz sıkıntıyı bizden gider.’ Bunun üzerine kaya biraz aralandı ama çıkabilecek kadar açılmadı.” Nebi ﷺ devamla buyurdu: “Diğeri şöyle dedi: ‘Allah’ım! Amcamın bir kızı vardı ve o benim insanlar arasında en sevdiğim kimseydi. Kendisinden murad almak istedim ama o beni reddetti. Daha sonra kıtlık yıllarından biri ona isabet edince bana geldi ve kendisiyle olmama izin vermesi şartıyla ona yüz yirmi dinar verdim, o da kabul etti. Tam ona muktedir olduğumda bana dedi ki: ‘Mührü ancak hakkıyla (nikâh ile) açmana helal olur.’ Bunun üzerine ona yaklaşmaktan sakındım, insanların en sevgilisi olmasına rağmen ondan ayrıldım ve ona verdiğim altını da bıraktım. Allah’ım! Eğer bunu sadece Senin rızanı gözeterek yaptıysam, içinde bulunduğumuz sıkıntıyı bizden gider.’ Kaya biraz daha aralandı ama yine de çıkamadılar.” Nebi ﷺ buyurdu: “Üçüncüsü şöyle dedi: ‘Allah’ım! Ben bazı işçiler tuttum ve ücretlerini ödedim, yalnızca bir adam hakkını bırakıp gitti. Ben de onun ücretini işlettim ve o maldan çoğaldı. Bir süre sonra bana gelip dedi ki: ‘Ey Allah’ın kulu! Ücretimi ver.’ Ben de ona: ‘Gördüğün develer, inekler, koyunlar ve kölelerin hepsi senin ücretindir.’ dedim. Dedi ki: ‘Ey Allah’ın kulu! Benimle alay etme.’ Ben de: ‘Seninle alay etmiyorum.’ dedim. O da hepsini aldı, sürüp götürdü ve hiçbir şey bırakmadı. Allah’ım! Eğer bunu sadece Senin rızanı gözeterek yaptıysam, içinde bulunduğumuz sıkıntıyı bizden gider.’ Bunun üzerine kaya tamamen açıldı ve yürüyerek dışarı çıktılar.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimiyetle yapılan iyi ameller, Allah’tan yardım dilemeye vesile olabilir.
Akşam sağılıp içecek olarak verilen süt.
Allah’ın hoşnutluğunu aramak üzere samimi bir niyetle amel etmek.
İşçinin ücretini koruyup değerlendirmek ve elde edilen getiriyi onun için muhafaza etmek.
Âlimler buradan, müminin Allah’a dua ederken samimiyetle yaptığı iyi amellerini anabileceği sonucunu çıkarır. Üç adam faziletlerinin takdir edilmesini istemez; Allah’tan yardım diler ve O’nun hoşnutluğunu kazanmak için amel ettiklerini belirtir. Kıssa ayrıca anne babaya iyiliğin, haram cinsel ilişkilerden kaçınmanın ve işçinin ücretini eksiksiz korumanın önemini vurgular. Son örnekte işçinin malı onun mülkiyetinde kalmıştır; işveren ona hem asıl ücretini hem de bu ücretin getirisini vermiştir.
- Anne babaya özenle davranın; ihtiyaçları gerektirdiğinde onların haklarını önceliklendirin.
- Ayartı güçlü olsa bile haram davranışları reddedin ve yalnızca helal ilişkiler arayın.
- İşçilere ücretlerini zamanında ödeyin; ücretlerini ve bunlardan doğan getirileri eksiksiz biçimde onlar için koruyun.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.