Sahih al-Bukhari, 2291. hadis
Abu Huraira rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Huraira tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يُسْلِفَهُ أَلْفَ دِينَارٍ، فَقَالَ ائْتِنِي بِالشُّهَدَاءِ أُشْهِدُهُمْ. فَقَالَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا. قَالَ فَأْتِنِي بِالْكَفِيلِ. قَالَ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً. قَالَ صَدَقْتَ. فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى، فَخَرَجَ فِي الْبَحْرِ، فَقَضَى حَاجَتَهُ، ثُمَّ الْتَمَسَ مَرْكَبًا يَرْكَبُهَا، يَقْدَمُ عَلَيْهِ لِلأَجَلِ الَّذِي أَجَّلَهُ، فَلَمْ يَجِدْ مَرْكَبًا، فَأَخَذَ خَشَبَةً، فَنَقَرَهَا فَأَدْخَلَ فِيهَا أَلْفَ دِينَارٍ، وَصَحِيفَةً مِنْهُ إِلَى صَاحِبِهِ، ثُمَّ زَجَّجَ مَوْضِعَهَا، ثُمَّ أَتَى بِهَا إِلَى الْبَحْرِ، فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ تَسَلَّفْتُ فُلاَنًا أَلْفَ دِينَارٍ، فَسَأَلَنِي كَفِيلاً، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً، فَرَضِيَ بِكَ، وَسَأَلَنِي شَهِيدًا، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا، فَرَضِيَ بِكَ، وَأَنِّي جَهَدْتُ أَنْ أَجِدَ مَرْكَبًا، أَبْعَثُ إِلَيْهِ الَّذِي لَهُ فَلَمْ أَقْدِرْ، وَإِنِّي أَسْتَوْدِعُكَهَا. فَرَمَى بِهَا فِي الْبَحْرِ حَتَّى وَلَجَتْ فِيهِ، ثُمَّ انْصَرَفَ، وَهْوَ فِي ذَلِكَ يَلْتَمِسُ مَرْكَبًا، يَخْرُجُ إِلَى بَلَدِهِ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، يَنْظُرُ لَعَلَّ مَرْكَبًا قَدْ جَاءَ بِمَالِهِ، فَإِذَا بِالْخَشَبَةِ الَّتِي فِيهَا الْمَالُ، فَأَخَذَهَا لأَهْلِهِ حَطَبًا، فَلَمَّا نَشَرَهَا وَجَدَ الْمَالَ وَالصَّحِيفَةَ، ثُمَّ قَدِمَ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، فَأَتَى بِالأَلْفِ دِينَارٍ، فَقَالَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ جَاهِدًا فِي طَلَبِ مَرْكَبٍ لآتِيَكَ بِمَالِكَ، فَمَا وَجَدْتُ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي أَتَيْتُ فِيهِ. قَالَ هَلْ كُنْتَ بَعَثْتَ إِلَىَّ بِشَىْءٍ قَالَ أُخْبِرُكَ أَنِّي لَمْ أَجِدْ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي جِئْتُ فِيهِ. قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَدَّى عَنْكَ الَّذِي بَعَثْتَ فِي الْخَشَبَةِ فَانْصَرِفْ بِالأَلْفِ الدِّينَارِ رَاشِدًا ".
Ebû Abdullah dedi ki; Leys de şöyle anlattı: Ca‘fer b. Rebîa bana, Abdurrahman b. Hürmüz’den, o da Ebû Hüreyre’den (Allah ondan razı olsun), Resûlullah ﷺ’dan rivayet etti:
"Resûlullah ﷺ İsrailoğulları’ndan bir adamın hikâyesini anlattı. Bu adam, yine İsrailoğulları’ndan birinden bin dinar borç istedi. Alacaklı: ‘Bana şahitler getir ki onlara şahitlik ettireyim,’ dedi. Borçlu: ‘Şahit olarak Allah yeter,’ diye karşılık verdi. Adam: ‘Öyleyse bana bir kefil getir,’ dedi. Borçlu: ‘Kefil olarak Allah yeter,’ dedi. Bunun üzerine alacaklı: ‘Doğru söyledin,’ diyerek parayı belirli bir vadeye kadar ona verdi. Adam denize açıldı ve işini bitirdi. Sonra borcunu ödeme vaktinde yetişmek için bir gemi aradı fakat bulamadı. Bir odun parçası aldı, içini oydu ve içine bin dinar ile alacaklısına yazdığı bir mektup koyup ağzını kapattı. Odunu denize götürdü ve şöyle dua etti: ‘Ey Allah’ım! Sen biliyorsun ki ben falanca kişiden bin dinar borç aldım. Benden kefil istedi, ben de “Kefil olarak Allah yeter” dedim ve o Senin kefilliğini kabul etti. Benden şahit istedi, ben de “Şahit olarak Allah yeter” dedim ve o Senin şahitliğini kabul etti. Ben onun hakkını ödemek için bir gemi bulmaya çok gayret ettim ama bulamadım. Şimdi bu emaneti Sana teslim ediyorum.’ Dedikten sonra odunu denize attı; odun suya daldı ve gözden kayboldu. Adam ise memleketine dönmek için hâlâ gemi aramaya devam etti. Bu sırada alacaklı, parasını getiren bir gemi gelmiş mi diye bakmak için dışarı çıktı. Bir de ne görsün, içinde para olan odun parçası kıyıya vurmuş! Onu evine odun niyetiyle götürdü. Odunu yarınca içindeki parayı ve mektubu buldu. Kısa bir süre sonra borçlu da elinde bin dinarla çıkageldi ve dedi ki: ‘Vallahi senin paranı getirmek için sürekli gemi aradım durdum, ancak şu bindiğimden önce hiçbir gemi bulamadım.’ Alacaklı sordu: ‘Bana bir şey göndermiş miydin?’ Borçlu cevapladı: ‘Sana söylemedim mi, şu geldiğimden önce başka gemi bulamadım!’ Alacaklı: ‘Allah, senin odun içinde gönderdiğin parayı senin adına ödemiştir. Artık bin dinarını alıp doğru yolda git,’ dedi."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Borçlu, borcunu zamanında ve gücü yettiğince ödeyerek samimiyetini gösterir.
Hikâyenin geçtiği dönemde para olarak kullanılan altın sikke.
Bir yükümlülüğün yerine getirilmesini üstlenen kişi.
Borcun geri ödenmesi için kararlaştırılan tarih.
Âlimler bu rivayetten, vadesi açıkça belirlenmiş bir borcun caiz olduğu ve anlaşmalarla haklara titizlikle riayet edilmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Borçlu, borcunu ödemek için içtenlikle elinden geleni yapmalıdır. Kıssa, onun Allah’a tevekkülünü över; ancak denize para atmayı borç ödeme konusunda genel bir yöntem hâline getirmez. Dört Sünni fıkıh mezhebi de borçları ödeme ve geçerli anlaşmalara uyma ilkesinin önemini kabul eder.
- Borç alırken açık şartlar ve gerçekçi bir geri ödeme tarihi belirleyin.
- Borcunuzu zamanında ödeyin; bir engel buna mâni olursa alacaklıyla hemen iletişime geçin.
- Allah’a tevekkül edin ve yükümlülüklerinizi yerine getirmek için aynı zamanda gücünüzün yettiği her şeyi yapın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.