Kefâlet · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2297. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kefâlet
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ، إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا قِبَلَ الْحَبَشَةِ، حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ ـ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ ـ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي فَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ فَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ إِنَّ مِثْلَكَ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، فَإِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، وَأَنَا لَكَ جَارٌ فَارْجِعْ فَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبِلاَدِكَ‏.‏ فَارْتَحَلَ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَرَجَعَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ، فَطَافَ فِي أَشْرَافِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ، وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يُكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ‏.‏ فَأَنْفَذَتْ قُرَيْشٌ جِوَارَ ابْنِ الدَّغِنَةِ وَآمَنُوا أَبَا بَكْرٍ وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا‏.‏ قَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَطَفِقَ أَبُو بَكْرٍ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِالصَّلاَةِ وَلاَ الْقِرَاءَةِ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَبَرَزَ فَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ، وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَتَقَصَّفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، يَعْجَبُونَ وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً لاَ يَمْلِكُ دَمْعَهُ حِينَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ، فَقَالُوا لَهُ إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَإِنَّهُ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَأَعْلَنَ الصَّلاَةَ وَالْقِرَاءَةَ، وَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا، فَأْتِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ ذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ أَبَا بَكْرٍ، فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ وَإِمَّا أَنْ تَرُدَّ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ، وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ‏.‏ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ، رَأَيْتُ سَبْخَةً ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ حِينَ ذَكَرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْضُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى رِسْلِكَ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏

Çeviri

Bize Yahya b. Bükeyr anlattı, bize Leys anlattı, Ukayl'dan nakletti. İbn Şihab dedi ki: Bana Urve b. Zübeyr haber verdi; Peygamber ﷺ'ın eşi Aişe (r.a.) şöyle demiştir: Ben aklım erdiğinden beri annemi ve babamı ancak İslâm dini üzere gördüm. Ebu Salih de dedi ki: Bana Abdullah, Yûnus'tan, o da Zührî'den nakletti; Zührî dedi ki: Bana Urve b. Zübeyr haber verdi ki Aişe (r.a.) şöyle demiştir: Ben aklım erdiğinden beri annemi ve babamı asla başka bir din üzere görmedim, onlar hep İslâm dini üzereydiler. Bize öyle bir gün geçmedi ki Allah Resûlü ﷺ günün iki ucunda, sabah ve akşam yanımıza gelmemiş olsun. Müslümanlar sıkıntıya uğratılınca Ebu Bekir, Habeşistan'a hicret etmek üzere yola çıktı. Berkü'l-Gımâd mevkiine vardığında, Kâre kabilesinin reisi olan İbnü'd-Değinne ile karşılaştı. İbnü'd-Değinne ona:

"Ey Ebu Bekir, nereye gitmek istiyorsun?" diye sordu. Ebu Bekir: "Kavmim beni yurdumdan çıkardı, ben de yeryüzünü dolaşıp Rabbime ibadet etmek istiyorum" dedi. İbnü'd-Değinne: "Senin gibi biri ne çıkarılır ne de kendi isteğiyle çıkar; çünkü sen yoksulu gözetirsin, akrabalık bağlarını korursun, kimsesizi himaye edersin, misafiri ağırlarsın ve hak yolundaki musibetlerde insanlara yardım edersin. Ben seni himayeme aldım, geri dön ve memleketinde Rabbine ibadet et" dedi. Bunun üzerine İbnü'd-Değinne yola koyuldu ve Ebu Bekir ile birlikte geri döndü. Sonra müşrik Kureyş eşrafının yanına giderek onlara: "Ebu Bekir gibi biri ne çıkarılır ne de sürülür. Siz, yoksulu gözeten, sıla-i rahim yapan, kimsesizi himaye eden, misafiri ağırlayan ve hak yolundaki sıkıntılarda yardımda bulunan bir adamı mı kovuyorsunuz?" dedi. Kureyşliler İbnü'd-Değinne'nin himayesini kabul ettiler ve Ebu Bekir'i güvence altına aldılar. İbnü'd-Değinne'ye de: "Ebu Bekir'e söyle, evinde Rabbine ibadet etsin, namazını kılsın ve dilediğini okusun; ancak bunu açıktan yapmasın ve bizi rahatsız etmesin. Çünkü biz, kadınlarımızın ve çocuklarımızın ondan etkilenip fitneye düşmesinden korkuyoruz" dediler. İbnü'd-Değinne bunu Ebu Bekir'e bildirdi. Ebu Bekir de evinde Rabbine ibadet etmeye başladı; namazını ve Kur'an okuyuşunu evinin dışında açıkça yapmıyordu. Daha sonra Ebu Bekir'in içine bir fikir doğdu ve evinin avlusunda bir mescid inşa etti. Orada açıkça namaz kılıyor ve Kur'an okuyordu. Müşriklerin kadınları ve çocukları etrafında toplanıp onu hayretle seyretmeye başladılar. Ebu Bekir yumuşak kalpli biriydi; Kur'an okurken gözyaşlarına hakim olamazdı. Bu durum, müşrik Kureyş eşrafını telaşlandırdı. İbnü'd-Değinne'ye haber gönderdiler; o da yanlarına geldi. Ona: "Biz Ebu Bekir'i, sadece evinde Rabbine ibadet etmesi şartıyla himayene almıştık. Fakat o bu sınırı aştı; evinin avlusunda bir mescid yaptı, namazı ve Kur'an okumayı açığa vurdu. Kadınlarımızın ve çocuklarımızın fitneye düşmesinden endişe ediyoruz. Git, eğer sadece evinde ibadet etmeyi kabul ederse ne âlâ; yoksa açıkça yapmaya devam ederse, senden zimmetini iade etmesini iste. Çünkü biz seni mahcup etmek istemeyiz ama Ebu Bekir'in ibadetini açığa vurmasına da razı olmayız" dediler. Aişe (r.a.) anlatıyor: İbnü'd-Değinne Ebu Bekir'e geldi ve: "Seninle hangi şart üzerinde anlaştığımı biliyorsun. Ya bu şarta uyarsın ya da himayemi iade edersin. Çünkü Arapların, 'İbnü'd-Değinne bir adam için himaye sözü verdi ama kavmi buna riayet etmedi' demelerini istemem" dedi. Ebu Bekir: "Ben senin himayeni iade ediyorum ve Allah'ın himayesine razı oluyorum" dedi. O sırada Allah Resûlü ﷺ Mekke'deydi. Allah Resûlü ﷺ şöyle buyurdu: "Hicret edeceğiniz yer bana gösterildi; iki kara taşlık arasında hurma ağaçlarıyla kaplı tuzlu bir arazi gördüm." Bu iki taşlık, Medine'nin iki harresidir. Allah Resûlü ﷺ bunu anlatınca, hicret edenlerden bazıları Medine'ye doğru yola çıktılar; Habeşistan'a hicret etmiş olanlardan bir kısmı da Medine'ye döndü. Ebu Bekir de hicret hazırlığına girişince, Allah Resûlü ﷺ ona: "Acele etme, umarım bana da izin verilir" buyurdu. Ebu Bekir: "Anam babam sana feda olsun, bunu gerçekten umuyor musun?" diye sordu. Allah Resûlü ﷺ: "Evet" buyurdu. Bunun üzerine Ebu Bekir, Allah Resûlü ﷺ'le birlikte yola çıkmak için kendini alıkoydu ve yanında bulunan iki binek hayvanını dört ay boyunca semur ağacı yapraklarıyla besledi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Ebu Bekir’in karakteri ve imanındaki sebatı, Allah’ın korumasına mazhar olmasına vesile oldu.

Arka plan ve bağlam

Rivayet, Mekke’de Müslümanlara yapılan eziyetleri, Ebu Bekir’in Habeşistan’a gitme niyetini ve İbnü’d-Dağinne’nin onu himaye etmesini anlatır. Ebu Bekir daha sonra bu himayeyi iade etti ve Peygamber ﷺ ile Medine’ye hicret etme fırsatını bekledi.

Kavramlar ve açıklamalar
Zimmet veya civar

Koruma ve güvenlik sağlayan ciddi bir taahhüt.

Hicret

Mekke’den Medine’ye göç etmek gibi, din uğruna yapılan göç.

Harre

Koyu renkli volkanik taşlarla kaplı arazi; Medine bu tür iki arazinin arasında yer alır.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler, Ebu Bekir’in ihtiyaç sahiplerini, akrabalarını, misafirlerini ve sıkıntı içindeki insanları gözetmesinin onun üstün ahlakını gösterdiğini belirtir. Bu olay, himayenin ve anlaşmaların ciddiye alınması gerektiğini de ortaya koyar: Ebu Bekir imanına bağlı kaldı ve şartlar kendisini kısıtlayınca İbnü’d-Dağinne’nin himayesini iade etti. Âlimler ayrıca hicrette sabır ve hazırlığın faziletini ve Ebu Bekir’in Peygamber ﷺ’e eşlik etmek için bekleyerek gösterdiği eşsiz bağlılığı vurgular.

Günümüz için dersler
  1. İnsanlarla ilişkilerinde imanını görünür kıl: ihtiyaç sahiplerine yardım et, akrabalık bağlarını gözet ve misafirlerini cömertçe ağırla.
  2. Sözlerini ve anlaşmalarını yerine getir; şartlar vicdanınla çatıştığında bunları dürüstçe konuş.
  3. Önemli adımlar için dikkatle hazırlan ve doğru zamanı beklemen gerektiğinde sabırlı ol.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.