Sahih al-Bukhari, 2338. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ahmad ibn al‑Miqdamal‑Bukhari'e aktardıأَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ
- 2Fudayl ibn Sulaymanفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ
- 3Musaمُوسَى
- 4Nafi'نَافِعٌ
- 5Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنهما ـ أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ أَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا، وَكَانَتِ الأَرْضُ حِينَ ظَهَرَ عَلَيْهَا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَلِلْمُسْلِمِينَ، وَأَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ، مِنْهَا فَسَأَلَتِ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُقِرَّهُمْ بِهَا أَنْ يَكْفُوا عَمَلَهَا وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نُقِرُّكُمْ بِهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا ". فَقَرُّوا بِهَا حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَاءَ.
Bize Ahmed b. el-Mikdam anlattı, bize Fuzeyl b. Süleyman anlattı, bize Musa anlattı, bize Nâfi’ haber verdi, İbn Ömer’den –Allah her ikisinden de razı olsun– şöyle dedi: Resûlullah ﷺ... Abdürrezzak da şöyle dedi: Bize İbn Cüreyc haber verdi ve dedi ki: Bana Musa b. Ukbe, Nâfi’den, o da İbn Ömer’den naklettiğine göre; Ömer b. el-Hattab –Allah ondan razı olsun– Yahudileri ve Hristiyanları Hicaz topraklarından çıkardı. Resûlullah ﷺ Hayber’i fethettiğinde, arazi Allah’ın, Resûlü’nün ﷺ ve Müslümanların mülkü olduğu için Yahudileri oradan çıkarmak istedi. Onları çıkarmayı murad ettiğinde Yahudiler, araziyi kendilerinin işletmesi ve ürünün yarısının kendilerine verilmesi şartıyla kendilerini orada bırakmasını Resûlullah ﷺ’tan rica ettiler. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ onlara:
"Biz dilediğimiz müddetçe sizi bu şartla orada tutarız" buyurdu. Böylece Ömer onları Teyma ve Eriha’ya sürünceye kadar orada kaldılar.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hayber Yahudileri toprağı hasadın yarısı karşılığında işliyordu.
Hayber’in fethinden sonra Peygamber ﷺ Yahudi sakinlerin bölgeden ayrılmasını istedi. Onlar kalıp toprağı işleyeceklerini ve karşılığında hasadın yarısını almayı talep ettiler. Ömer onları Teymâ ve Eriha’ya gönderene kadar bu anlaşma uyarınca kaldılar.
Peygamber ﷺ döneminde fethedilen, Medine’nin kuzeyindeki bir vaha bölgesi.
Toprağı işleyen kişiye karşılık olarak verilen, üzerinde anlaşılmış ürün payı.
Medine ve Mekke’nin de içinde bulunduğu, Arap Yarımadası’nın batısındaki tarihî bölge.
Âlimler, Hayber örneğini ortakçılığın delili olarak gösterir: arazi sahibi, toprağı işleyen kişiye ürünün üzerinde anlaşılmış bir payını verebilir. Anlaşma yürürlükte kaldığı sürece tarafları bağlar; Peygamber ﷺ’in sözleri, sakinlerin orada kalışının kalıcı bir hak olarak belirlenmediğini de açıkça ortaya koyar. Fakihler ortakçılığın kesin şartları ve uygulamaları konusunda farklı görüşler belirtmiştir; dört Sünni mezhep bu ayrıntıları tarım sözleşmelerine ilişkin hükümler çerçevesinde ele alır.
- Arazi ortaklığı kurarken işi kimin yapacağını ve hasadın nasıl bölüşüleceğini önceden açıkça kararlaştırın.
- Ticari anlaşmaları yürürlükte oldukları sürece bağlayıcı kabul edin ve şartlar değiştiğinde bunu açıkça bildirin.
- İlgili herkesin anlayacağı açık bir ücret üzerinde anlaşarak emeğin değerini gözetin.
Aynı rivayet dizisindeki bu anlatım, Hayber sakinlerinin toprağı işleyip ürünün bir payını aldıkları anlaşmayı ele alır.
Sahih al-Bukhari · #2340 (Sahih)Cabir, ürünün üzerinde anlaşılmış bir payı karşılığında toprağın işlenmesini anlatır; bu, ortakçılık konusuyla bağlantılıdır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.