Şartlar · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2735. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Şartlar
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَتَتْهَا بَرِيرَةُ تَسْأَلُهَا فِي كِتَابَتِهَا، فَقَالَتْ إِنْ شِئْتِ أَعْطَيْتُ أَهْلَكِ وَيَكُونُ الْوَلاَءُ لِي‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَّرْتُهُ ذَلِكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ابْتَاعِيهَا فَأَعْتِقِيهَا، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ، وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ شَرْطٍ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Ali b. Abdullah bize rivayet etti, Süfyan bize rivayet etti, Yahya'dan, Amre'den, Aişe'den – Allah ondan razı olsun – şöyle dedi: Berîre, kitabet (hürriyetine kavuşmak için ödeme) konusunda ondan yardım istemeye geldi. Aişe ona dedi ki:

"Dilersen bedelini sahiplerine ödeyeyim ve velâ hakkı benim olsun." Allah Resûlü ﷺ gelince, Aişe bu durumu kendisine hatırlattı. Nebi ﷺ buyurdu ki: "Onu satın al ve azat et; çünkü velâ hakkı ancak azat edene aittir." Sonra Allah Resûlü ﷺ minbere çıktı ve şöyle buyurdu: "Allah’ın Kitabı’nda olmayan şartları koşan bazı kimselere ne oluyor? Kim Allah’ın Kitabı’nda olmayan bir şart koşarsa, yüz tane şart koşsa bile o şart onun değildir (geçersizdir)."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Allah’ın hukukuna aykırı bir sözleşme şartı geçersizdir.

Arka plan ve bağlam

Berîre, mükâtebe sözleşmesi için Aişe’den yardım istedi. Aişe, sahiplerine ödeme yapmayı ve velâ hakkını almayı teklif etti; Peygamber ﷺ bu hakkın azat edene ait olduğunu açıkladı.

Kavramlar ve açıklamalar
Kitāba (mükâtebe)

Köleleştirilmiş bir kişinin ödeme karşılığında özgürlüğüne kavuşmasını sağlayan anlaşma.

Velâ

Köleleştirilmiş bir kişinin azat edilmesiyle doğan ve miras bakımından bazı sonuçları bulunan hukuki bağ.

Şart

Tarafların sözleşmeye eklediği anlaşma hükmü; Allah’ın hukukuna aykırıysa geçerli değildir.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler buradan, İslam hukukunun sabit bir hükmüne aykırı olan sözleşme şartının tekrar tekrar yazılmış olsa bile uygulanamayacağı sonucunu çıkarır. Satış ve azat, geçersiz velâ talebinden ayrı tutulur. Fıkıh mezhepleri bu tür şartların sonuçlarını ele alır ve sözleşmeyi etkileyen şartlarla yalnızca kendisi geçersiz olan şartları birbirinden ayırır; her hâlükârda hadis, velânın azat edene ait olduğunu vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Bir anlaşma yapmadan önce şartların adil olduğunu ve İslam kurallarıyla çelişmediğini kontrol edin.
  2. Anlaşmaları açıkça kayda geçirin; ancak geçersiz bir şartı sırf sözleşmede yer aldığı için bağlayıcı saymayın.
  3. Bir sözleşme şartı hakları veya mal varlığını etkiliyorsa yetkin bir dinî uzmana danışın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.