Vasiyetler ve Vasıyyetnameler · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2745. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Vasiyetler ve Vasıyyetnameler
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abdullah ibn Maslamaal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ
  2. 2Malikمَالِكٍ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي، فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ ابْنُ أَخِي، قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي، وَابْنُ أَمَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْنُ أَخِي، كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ ابْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

Çeviri

Abdullah b. Mesleme bize Mâlik'ten, o da İbn Şihâb'tan, o da Urve b. Zübeyr'den, o da Peygamber'in ﷺ eşi Âişe'den (Allah ondan razı olsun) rivayet ettiğine göre Âişe şöyle demiştir: Utbe b. Ebî Vakkâs, kardeşi Sa'd b. Ebî Vakkâs'a, Zem'a'nın cariyesinin oğlunun kendisinden olduğunu vasiyet ederek,

"Onu himayene al" demişti. Fetih yılı geldiğinde Sa'd çocuğu yanına aldı ve "Bu benim yeğenimdir, kardeşim onu bana vasiyet etmişti" dedi. Bunun üzerine Abd b. Zem'a ayağa kalkıp, "O benim kardeşimdir ve babamın cariyesinin oğludur; babamın döşeğinde doğmuştur" dedi. Her ikisi de Allah Resûlü'ne ﷺ başvurdular. Sa'd, "Ey Allah'ın Resûlü! Bu benim yeğenimdir, kardeşim onu bana vasiyet etmişti" dedi. Abd b. Zem'a ise, "O benim kardeşimdir ve babamın cariyesinin oğludur" dedi. Allah Resûlü ﷺ buyurdular ki: "Ey Abd b. Zem'a! Çocuk senindir. Çocuk döşeğe aittir, zina eden için ise sadece taş vardır." Daha sonra, Utbe'ye olan benzerliğini gördüğü için eşi Sevde bint Zem'a'ya, "Ondan hicap et (kendini ondan ört)" buyurdular. Bundan sonra Sevde, Allah'a kavuşuncaya kadar o çocuğu hiç görmedi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Nesep hukuken geçerli evlilik yatağına dayanır; dış görünüşteki benzerlik ise delil değildir.

Arka plan ve bağlam

Mekke’nin fethi sırasında bir çocuğun nesebi hakkında anlaşmazlık çıktı. Sa’d, kardeşi Utbe’nin beyanını ileri sürerken Abd ibn Zam’a, çocuğun babasının yatağında doğduğunu savundu.

Kavramlar ve açıklamalar
Al-walad lil-firash

Çocuk, hukuken geçerli evlilik yatağında doğduğu erkeğe nesep bakımından bağlanır.

Al-‘ahir

Zina eden erkek; bu kurala göre onun iddiası kendisine nesep hakkı kazandırmaz.

Al-hajar

Kelime anlamı “taş”tır; burada bir hakkın reddedildiğini bildiren Arapça bir ifadedir.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu sözden, hukuken geçerli nesebin esas olarak evlilik yatağına dayanarak belirlendiği; dışarıdan birinin dayanaksız iddiası veya yalnızca fiziksel benzerlikle sabit olmadığı sonucunu çıkarırlar. Dört Sünni fıkıh mezhebi bu temel kuralı kabul eder; her duruma göre ek hukuki şartları ve istisnaları değerlendirir. Sevde’ye verilen emir ayrıca, hukuki nesep belirlenmiş olsa bile ihtiyatlı davranmanın ve şüpheli durumlardan kaçınmanın uygun olabileceğini gösterir.

Günümüz için dersler
  1. Birinin nesebi hakkında görünüşe veya doğrulanmamış beyanlara dayanarak hüküm vermeyin.
  2. Hassas aile anlaşmazlıklarını, ilgili herkesin onurunu koruyarak yetkin âlimlere veya hukuk mercilerine götürün.
  3. Durum belirsizse kimseyi toplum önünde suçlamadan ihtiyatlı sınırlar gözetin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.