Vasiyetler ve Vasıyyetnameler · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2763. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Vasiyetler ve Vasıyyetnameler
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Az‑Zuhri'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abu al‑Yamanal‑Bukhari'e aktardıأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها – ‏{‏وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ‏}‏ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِأَدْنَى مِنْ سُنَّةِ نِسَائِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ‏}‏ قَالَتْ فَبَيَّنَ اللَّهُ فِي هَذِهِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا، وَلَمْ يُلْحِقُوهَا بِسُنَّتِهَا بِإِكْمَالِ الصَّدَاقِ، فَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَالْتَمَسُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا‏.‏

Çeviri

Ebû’l-Yemân bize rivayet etti, Şuayb bize haber verdi, ez-Zührî’den nakletti; o şöyle dedi: Urve b. ez-Zübeyr anlatırdı ki, Âişe radıyallahu anhâ’ya şu âyet-i kerimeyi sordu: {Eğer yetim kızlara adaletli davranamayacağınızdan korkarsanız, hoşunuza giden kadınlardan ikişer, üçer, dörder nikahlayın.} Âişe şöyle cevap verdi:

“Bu, velisinin himayesinde bulunan yetim kız hakkındadır. Veli, onun güzelliğine ve malına rağbet eder, ancak onu emsallerine verilen mehirin daha azıyla nikahlamak ister. Bu sebeple, onlara tam ve uygun mehri ödemeleri şartıyla yetimleri nikahlamaları yasaklandı; aksi takdirde onlar dışındaki kadınlarla evlenmeleri emredildi.” Âişe devamla şunları söyledi: “Sonra insanlar bu hususta Resûlullah ﷺ’e fetva sordular. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle şu âyeti indirdi: {Senden kadınlar hakkında fetva istiyorlar. De ki: Onlar hakkında size fetvayı Allah verir.}” Âişe açıklamasını şöyle sürdürdü: “Allah bu âyette beyan etti ki, eğer yetim kız güzel ve zenginse, velisi ona rağbet eder fakat emsallerine verilen mehri tam olarak vermezdi. Eğer malı ve güzelliği az olduğu için kendisine rağbet edilmezse, onu bırakıp başka bir kadın arardı. Nasıl ki rağbet etmedikleri zaman onu bırakıyorlarsa, ona rağbet ettikleri zaman da, ancak ona en uygun mehri verip hakkını eksiksiz teslim ederek adaletle davranmaları şartıyla onu nikahlama hakları vardır.”

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Bir veli, himayesindeki kızla ancak onun haklarına bütünüyle riayet ederse evlenebilir.

Arka plan ve bağlam

Aişe, bazı velilerin himayelerindeki yetim kızlarla güzellikleri veya malları sebebiyle evlenmek istediklerini, ancak onlara uygun mehri vermediklerini anlatır. Nisa suresindeki ayetler (4:3 ve 4:127) bu meseleyi ele alır.

Kavramlar ve açıklamalar
Velinin himayesindeki yetim kız

Babası olmayan ve bakımını ve işlerini bir velinin üstlendiği kız.

Mehir

Kadının hakkı olan, evlilikte verilmesi zorunlu mal veya hediyedir.

Adil davranmak

Haklarına saygı göstermek, uygun mehir vermek ve adil şartlar sunmaktır.

Âlimlerin çıkarımları

İbn Hacer'in de aralarında bulunduğu klasik şârihler, buradan velinin yetkisini kendi çıkarı için kullanamayacağı sonucunu çıkarır. Himayesindeki yetim kızla evlenmek istiyorsa ona uygun mehri vermeli ve haklarını güvence altına almalıdır; aksi hâlde bu evlilikten vazgeçmelidir. Açıklama ayrıca kızın malının ve güzelliğinin ona daha elverişsiz evlilik şartları dayatmak için gerekçe olamayacağını vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Yetimin velisi, onun malını ve evlilik tercihlerini kendi çıkarlarından ayrı tutmalıdır.
  2. Evlilikte uygun mehir verin; şartları adil ve anlaşılır biçimde belirleyin.
  3. Şüphe duyduğunuzda yetimin haklarını korumak için güvenilir bir âlime veya uzmana danışın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.