Allah Yolunda Cihad · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3039. hadis

Al-Bara ibn Azib rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Allah Yolunda Cihad
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Al-Bara ibn Azib tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ يُحَدِّثُ قَالَ جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الرَّجَّالَةِ يَوْمَ أُحُدٍ ـ وَكَانُوا خَمْسِينَ رَجُلاً ـ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُبَيْرٍ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ رَأَيْتُمُونَا تَخْطَفُنَا الطَّيْرُ، فَلاَ تَبْرَحُوا مَكَانَكُمْ هَذَا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ، وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا هَزَمْنَا الْقَوْمَ وَأَوْطَأْنَاهُمْ فَلاَ تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ ‏"‏ فَهَزَمُوهُمْ‏.‏ قَالَ فَأَنَا وَاللَّهِ رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ قَدْ بَدَتْ خَلاَخِلُهُنَّ وَأَسْوُقُهُنَّ رَافِعَاتٍ ثِيَابَهُنَّ، فَقَالَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُبَيْرٍ الْغَنِيمَةَ ـ أَىْ قَوْمِ ـ الْغَنِيمَةَ، ظَهَرَ أَصْحَابُكُمْ فَمَا تَنْتَظِرُونَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَسِيتُمْ مَا قَالَ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالُوا وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّ النَّاسَ فَلَنُصِيبَنَّ مِنَ الْغَنِيمَةِ‏.‏ فَلَمَّا أَتَوْهُمْ صُرِفَتْ وُجُوهُهُمْ فَأَقْبَلُوا مُنْهَزِمِينَ، فَذَاكَ إِذْ يَدْعُوهُمُ الرَّسُولُ فِي أُخْرَاهُمْ، فَلَمْ يَبْقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ اثْنَىْ عَشَرَ رَجُلاً، فَأَصَابُوا مِنَّا سَبْعِينَ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ أَصَابَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ بَدْرٍ أَرْبَعِينَ وَمِائَةً سَبْعِينَ أَسِيرًا وَسَبْعِينَ قَتِيلاً، فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُجِيبُوهُ ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَمَّا هَؤُلاَءِ فَقَدْ قُتِلُوا‏.‏ فَمَا مَلَكَ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ وَاللَّهِ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، إِنَّ الَّذِينَ عَدَدْتَ لأَحْيَاءٌ كُلُّهُمْ، وَقَدْ بَقِيَ لَكَ مَا يَسُوؤُكَ‏.‏ قَالَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ، وَالْحَرْبُ سِجَالٌ، إِنَّكُمْ سَتَجِدُونَ فِي الْقَوْمِ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي، ثُمَّ أَخَذَ يَرْتَجِزُ أُعْلُ هُبَلْ، أُعْلُ هُبَلْ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ تُجِيبُوا لَهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَقُولُ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ ‏"‏‏.‏ قَالَ إِنَّ لَنَا الْعُزَّى وَلاَ عُزَّى لَكُمْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ تُجِيبُوا لَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَقُولُ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُ مَوْلاَنَا وَلاَ مَوْلَى لَكُمْ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Amr b. Hâlid bize anlattı, Züheyr bize anlattı, Ebû İshak bize anlattı: Berâ b. Âzib’in –Allah her ikisinden de razı olsun– şöyle rivayet ettiğini duydum: Peygamber ﷺ Uhud günü elli kişiden oluşan okçuların başına Abdullah b. Cübeyr’i komutan olarak tayin etti ve onlara şöyle buyurdu:

“Eğer kuşların bizi kapıp götürdüğünü görürseniz, ben size haber gönderinceye kadar yerinizden ayrılmayın; eğer düşmanı yendiğimizi ve onları bozguna uğrattığımızı görürseniz de ben size haber gönderinceye kadar yerinizden ayrılmayın.” Bunun üzerine müslümanlar düşmanı bozguna uğrattılar. Vallahi kadınların elbiselerini toplayarak kaçtıklarını, halhallarının ve baldırlarının göründüğünü gördüm. Abdullah b. Cübeyr’in arkadaşları: “Ganimet! Ey insanlar, ganimet! Arkadaşlarınız galip geldi, daha neyi bekliyorsunuz?” diye bağırdılar. Abdullah b. Cübeyr: “Resûlullah ﷺ’ın size söylediklerini unuttunuz mu?” dedi. Onlar ise: “Vallahi biz mutlaka insanların yanına gidip ganimetten payımızı alacağız” dediler. Ancak yanlarına vardıklarında yüzleri çevrildi ve bozgun halinde geri döndüler. İşte o sırada Resûlullah ﷺ arkalarından onları çağırıyordu. Peygamber ﷺ’ın yanında sadece on iki adam kalmıştı ve müşrikler bizden yetmiş kişiyi şehit ettiler. Bedir günü ise Peygamber ﷺ ve ashabı müşriklerden yüz yetmiş kişiye zayiat verdirmişti; bunların yetmişi esir, yetmişi ölüydü. Sonra Ebû Süfyân üç kez: “Muhammed bu toplulukta var mı?” diye seslendi. Peygamber ﷺ ashabına ona cevap vermelerini yasakladı. Ardından üç kez: “Ebû Kuhafe’nin oğlu bu toplulukta var mı?” diye sordu. Yine üç kez: “Hattab’ın oğlu bu toplulukta var mı?” diye sordu. Sonra arkadaşlarının yanına dönüp: “Bu saydıklarıma gelince, onlar öldürüldü” dedi. Ömer kendine hakim olamayarak: “Yalan söylüyorsun, vallahi ey Allah’ın düşmanı! Saydıklarının hepsi sağdır ve seni üzecek şeyler senin için hâlâ duruyor” dedi. Ebû Süfyân: “Bugün Bedir gününün karşılığıdır, savaş nöbetleşedir. Adamlarınız arasında bazı mutilasyonlar göreceksiniz; ben bunu emretmedim ama hoşuma da gitmedi” dedi. Sonra şiir söylemeye başladı: “Yücel Hubel! Yücel Hubel!” Peygamber ﷺ: “Ona cevap vermiyor musunuz?” buyurdu. Ashab: “Ey Allah’ın Resûlü, ne diyelim?” diye sordular. O da: “Allah daha yüce ve daha büyüktür deyin” buyurdu. Ebû Süfyân: “Bizim Uzzâ’mız var, sizin Uzzâ’nız yok!” dedi. Peygamber ﷺ tekrar: “Ona cevap vermiyor musunuz?” buyurdu. Ashab: “Ey Allah’ın Resûlü, ne diyelim?” diye sordular. O da: “Allah bizim Mevlâmızdır, sizin mevlânız yoktur deyin” buyurdu.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Okçular mevzilerini korumalı ve Peygamber ﷺ’in emirlerine uymalıydı.

Arka plan ve bağlam

Hadis, Uhud Savaşı sırasında yaşananları anlatır: Peygamber ﷺ, Abdullah ibn Cübeyr’in komutasına elli okçu vermiş ve izni olmadan mevzilerini terk etmemelerini emretmiştir.

Kavramlar ve açıklamalar
Okçular

Yay ve ok kullanarak stratejik bir mevziyi koruyan grup.

Savaş ganimeti

Bir savaşın ardından yürürlükteki kurallara göre paylaştırılan mallar.

el-Uzzâ ve Hubel

Mekke müşriklerinin taptığı putlar.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler, şartlar lehte değişiyor gibi görünse bile Peygamber ﷺ’in meşru bir emrine uymanın önemini vurgular. Bu olay, görevlendirilen bir mevzinin terk edilmesinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösterir. Ayrıca kararlı itaati kişisel çıkar peşinde koşmaktan ayırırlar. Peygamber ﷺ’in putları yücelten sloganlara verdiği cevaplar, en yüce olanın ve gerçek koruyucunun yalnızca Allah olduğunu doğrular. Sünni fıkıh mezhepleri bu olaydan bireysel şiddete izin çıkarmaz: silahlı çatışmaya ilişkin kurallar, tanınmış bir otoriteye ve bunların hukuki şartlarına tabidir.

Günümüz için dersler
  1. Bir kazanç fırsatı ortaya çıksa bile açık anlaşmalara uy ve sana verilen sorumlulukları yerine getir.
  2. Kişisel çıkarı meşru bir emre bağlılıktan üstün tutma.
  3. Kışkırtıcı sloganlara kararlılıkla ve Allah’ın birliğini doğrulayan sözlerle karşılık ver.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.