Sahih al-Bukhari, 347. hadis
Abdullah ibn Mas'ud rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Mas'ud tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَجْنَبَ، فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا، أَمَا كَانَ يَتَيَمَّمُ وَيُصَلِّي فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ {فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ. قُلْتُ وَإِنَّمَا كَرِهْتُمْ هَذَا لِذَا قَالَ نَعَمْ. فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ، فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَصْنَعَ هَكَذَا ". فَضَرَبَ بِكَفِّهِ ضَرْبَةً عَلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهَا، ثُمَّ مَسَحَ بِهَا ظَهْرَ كَفِّهِ بِشِمَالِهِ، أَوْ ظَهْرَ شِمَالِهِ بِكَفِّهِ، ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَفَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ وَزَادَ يَعْلَى عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي أَنَا وَأَنْتَ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ بِالصَّعِيدِ، فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ". وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ وَاحِدَةً
Muhammed b. Selâm bize rivayet etti; Ebû Muâviye'nin, A'meş'ten, Şakîk'ten naklettiğine göre Şakîk şöyle demiştir: Abdullah ile Ebû Mûsâ el-Eş'arî'nin yanında oturuyordum. Ebû Mûsâ ona sordu:
"Bir kimse cünüp olsa ve bir ay boyunca su bulamasa, teyemmüm edip namaz kılmaz mı? Mâide Suresi'ndeki şu âyet hakkında ne dersiniz: {Su bulamazsanız temiz bir toprağa teyemmüm edin}?" Abdullah cevap verdi: "Eğer bu konuda kendilerine ruhsat verilseydi, su kendilerine soğuk geldiğinde hemen toprakla teyemmüm etmeye kalkarlardı." Ben (Şakîk) dedim ki: "Sizin bunu hoş görmemenizin sebebi bu muydu?" O da: "Evet," dedi. Bunun üzerine Ebû Mûsâ: "Ammâr'ın Ömer'e söylediği sözü duymadın mı? Dedi ki: 'Resûlullah ﷺ beni bir iş için göndermişti, cünüp oldum ve su bulamadım. Tıpkı bir hayvanın yaptığı gibi toprakta yuvarlandım. Sonra bunu Nebî ﷺ'e anlattım. O da: Sana şöyle yapman yeterli olurdu, buyurdu.' Ardından eliyle yere bir kez hafifçe vurdu, silkeledi, sonra onunla diğer elinin üzerini –veya sağ eliyle sol elinin üzerini– meshetti, ardından her iki eliyle yüzünü meshetti." Abdullah dedi ki: "Ömer'in Ammâr'ın sözüyle tatmin olmadığını görmedin mi?" Ya'lâ, A'meş'ten, Şakîk'ten şunu ekledi: Abdullah ile Ebû Mûsâ'nın yanındaydım. Ebû Mûsâ dedi ki: "Ammâr'ın Ömer'e söylediği sözü duymadın mı? Dedi ki: 'Resûlullah ﷺ beni ve seni göndermişti, ben cünüp oldum ve toprakta yuvarlandım. Resûlullah ﷺ'e gelip durumu haber verdik. O da: Sana böyle yapman yeterli olurdu, buyurdu' ve yüzünü ve ellerini bir kez meshetti."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Su bulunmadığında toprakla basit bir teyemmüm yeterlidir.
Ammar ibn Yasir, Peygamber ﷺ’in emrettiği bir yolculukta cünüp olduğunu ve su bulamadığını anlatmıştır. Toprağa yuvarlanmış, ardından Peygamber ﷺ’e ne yapması gerektiğini sormuştur.
Normalde tam bir gusül gerektiren büyük hades hâli.
Su bulunmadığında veya kullanılamadığında temiz toprakla yapılan hükmî temizlik.
Teyemmümde kullanılan temiz toprak veya temiz bir toprak yüzeyi.
Âlimler, Ammar’ın anlatımından su bulunmadığında cenabet hâlinde de teyemmümün yeterli olduğu sonucunu çıkarırlar. Rivayetteki Peygamberî uygulama, toprağa bir kez vurmayı ve yüzü ve elleri mesh etmeyi anlatır. Abdullah ibn Mes'ud, insanların bu ruhsatı kötüye kullanabileceği endişesiyle itiraz etmiş; Abu Musa ise açık delile ve Ammar’ın örneğine dayanmıştır. Fıkıh mezhepleri mesh edilecek yerin kapsamı ve vuruş sayısı gibi ayrıntılarda farklı görüştedir; ancak şartları gerçekleştiğinde teyemmümün yerine geçebileceğini kabul ederler.
- Su bulunmuyorsa teyemmüm konusunda güvenilir bilgiye başvur ve onu geçerli yönergelere göre uygula.
- Dinî bir ruhsat, kolaylık uğruna gelişigüzel genişletilmemeli veya reddedilmemelidir; delile ve ehil kişilerin açıklamalarına uy.
- Bir ibadet uygulaması konusunda emin değilsen ruhsatı kendin daraltmak yerine yetkin bir âlime danış.
Bu rivayet de su bulunmadığında büyük hades hâlindeki bir kimsenin teyemmüm edip namaz kılıp kılamayacağını ele alır.
Sahih al-Bukhari · #345 (Sahih)Abu Musa ile Abdullah burada da su bulamayan kişinin ne yapacağını ve teyemmüm ayetlerinin nasıl uygulanacağını tartışır.
Sahih al-Bukhari · #338 (Sahih)Bu rivayet, Peygamber ﷺ’in toprağa bir kez vurup yüzü ve elleri mesh ederek teyemmümü nasıl gösterdiğini aktarır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.