Kur'an Tefsiri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 4553. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kur'an Tefsiri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ مَعْمَرٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ، مِنْ فِيهِ إِلَى فِيَّ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ـ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى هِرَقْلَ قَالَ وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى، فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى ـ هِرَقْلَ ـ قَالَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالُوا نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ، فَأُجْلِسْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا‏.‏ فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ، وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي، ثُمَّ دَعَا بِتُرْجُمَانِهِ فَقَالَ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ، لَوْلاَ أَنْ يُؤْثِرُوا عَلَىَّ الْكَذِبَ لَكَذَبْتُ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ أَيَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ‏.‏ قَالَ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يَزِيدُونَ‏.‏ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ، بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ، سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالاً، يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لاَ وَنَحْنُ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ، وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالاً، يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، ثُمَّ تَكُونُ لَهُمُ الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لاَ يَغْدِرُ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ‏.‏ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ‏.‏ قَالَ إِنْ يَكُ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ، وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَمْ أَكُ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ، وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ، وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَىَّ‏.‏ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ، فَإِذَا فِيهِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ، وَ‏{‏يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ‏}‏‏"‏‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ عِنْدَهُ، وَكَثُرَ اللَّغَطُ، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، أَنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَدَعَا هِرَقْلُ عُظَمَاءَ الرُّومِ فَجَمَعَهُمْ فِي دَارٍ لَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ، هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلاَحِ وَالرَّشَدِ آخِرَ الأَبَدِ، وَأَنْ يَثْبُتَ لَكُمْ مُلْكُكُمْ قَالَ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الأَبْوَابِ، فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِقَتْ، فَقَالَ عَلَىَّ بِهِمْ‏.‏ فَدَعَا بِهِمْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا اخْتَبَرْتُ شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، فَقَدْ رَأَيْتُ مِنْكُمُ الَّذِي أَحْبَبْتُ‏.‏ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ‏.‏

Çeviri

İbrâhim b. Mûsâ bana Hişâm’dan, o da Ma‘mer’den rivayet etti. Ayrıca Abdullah b. Muhammed bana şöyle rivayet etti: Abdürrezzâk bize hadis anlattı, Ma‘mer bize haber verdi, Zührî’den; o dedi ki: Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe bana haber verdi, o dedi ki: İbn Abbâs bana rivayet etti, o dedi ki: Ebû Süfyân bana bizzat ağzından kulağıma şöyle anlattı:

“Benimle Resûlullah ﷺ arasında yapılan antlaşma süresince yola çıktım.” Dedi ki: “Şam’dayken Nebî ﷺ’in Herakliyûs’a gönderdiği bir mektup getirildi.” Dedi ki: “Mektubu Dihye el-Kelbî getirmiş ve Busra valisine teslim etmiş, Busra valisi de onu Herakliyûs’a ulaştırmıştı.” Dedi ki: “Herakliyûs sordu: ‘Burada, peygamber olduğunu iddia eden bu adamın kavminden kimse var mı?’ Dediler ki: ‘Evet.’” Dedi ki: “Bunun üzerine Kureyş’ten bir grupla birlikte çağrıldık ve Herakliyûs’un huzuruna girdik; bizi önüne oturttular. Sonra sordu: ‘Peygamber olduğunu iddia eden bu adama soy bakımından en yakın olanınız hanginizdir?’” Ebû Süfyân dedi ki: “Ben: ‘Benim,’ dedim. Beni önüne oturttilar, arkadaşlarımı ise arkama oturttular. Sonra tercümanını çağırdı ve ona dedi ki: ‘Onlara söyle: Ben, peygamber olduğunu iddia eden bu adam hakkında buna sorular soracağım. Eğer bana yalan söylerse, onu yalanlasınlar.’” Ebû Süfyân dedi ki: “Allah’a yemin ederim ki, arkadaşlarımın beni yalancılıkla itham etmesinden korkmasaydım mutlaka yalan söylerdim.” Sonra tercümanına dedi ki: “Ona sor: Sizin aranızda soyu nasıldır?” Dedim ki: “Aramızda soylu bir ailedendir.” Dedi ki: “Atalarından hiç kral olmuş mu?” Dedim ki: “Hayır.” Dedi ki: “O, bu sözleri söylemeden önce onu hiç yalancılıkla suçladınız mı?” Dedim ki: “Hayır.” Dedi ki: “Ona insanların şereflileri mi yoksa zayıfları mı tâbi oluyor?” Dedim ki: “Bilakis zayıfları.” Dedi ki: “Sayıları artıyor mu yoksa azalıyor mu?” Dedim ki: “Hayır, bilakis artıyorlar.” Dedi ki: “Dinine girdikten sonra ondan hoşnutsuzluk duyup dönen oluyor mu?” Dedim ki: “Hayır.” Dedi ki: “Onunla savaştınız mı?” Dedim ki: “Evet.” Dedi ki: “Savaşınız nasıl geçti?” Dedim ki: “Aramızdaki savaş karşılıklı olup bazen o bizden alır, bazen biz ondan alırız.” Dedi ki: “Hiç ihanet eder mi?” Dedim ki: “Hayır; fakat şu an kendisiyle aramızda bir antlaşma dönemindeyiz, bu sürede ne yapacağını bilmiyoruz.” Ebû Süfyân ekledi: “Allah’a yemin ederim ki, aleyhine bir şey sokabileceğim tek kelime bile bulamadım, sadece bunu söyleyebildim.” Dedi ki: “Bu sözü ondan önce söyleyen oldu mu?” Dedim ki: “Hayır.” Sonra tercümanına dedi ki: “Ona de ki: Ben sana onun aranızdaki soyunu sordum, sen de onun aranızda soylu olduğunu söyledin; işte resuller de kavimlerinin en soylu ailelerinden gönderilir. Sana atalarından kral olup olmadığını sordum, sen de olmadığını söyledin; eğer atalarından bir kral olsaydı, bunun atalarının mülkünü talep eden biri olduğunu söylerdim. Sana tâbilerinin zayıflar mı yoksa eşraf mı olduğunu sordum, sen de zayıflar olduğunu söyledin; zaten resullerin tâbileri de böyledir. Sana, o bu sözü söylemeden önce onu yalancılıkla suçlayıp suçlamadığınızı sordum, sen de hayır dedin; anladım ki insanlara karşı yalan söylemeyi bırakıp da Allah’a karşı yalan söylemesi mümkün değildir. Sana, dinine girdikten sonra hoşnutsuzluktan dolayı dönen olup olmadığını sordum, sen de hayır dedin; iman kalplerin sevincine karıştığında işte böyle olur. Sana sayılarının artıp artmadığını sordum, sen de arttıklarını söyledin; iman da tamamlanıncaya kadar böyle artar. Sana onunla savaşıp savaşmadığınızı sordum, sen de savaştığınızı, savaşın aranızda karşılıklı geçtiğini, bazen onun sizden, bazen sizin ondan aldığınızı söyledin; resuller de böyle imtihan edilir, sonra son zafer onların olur. Sana ihanet edip etmediğini sordum, sen de ihanet etmediğini söyledin; resuller de ihanet etmez. Sana bu sözü ondan önce söyleyen olup olmadığını sordum, sen de hayır dedin; eğer bu sözü ondan önce söyleyen biri olsaydı, bunun daha önce söylenmiş bir söze uyan biri olduğunu söylerdim.” Dedi ki: “Sonra sordu: ‘Size neyi emrediyor?’ Dedim ki: ‘Bize namazı, zekâtı, sıla-i rahmi ve iffeti emrediyor.’ Dedi ki: ‘Eğer onun hakkında söylediklerin doğruysa, o gerçekten bir nebîdir. Ben onun çıkacağını biliyordum ama sizin içinizden olacağını düşünmemiştim. Eğer ona ulaşabileceğimi bilseydim onunla görüşmek isterdim; yanında olsaydım ayaklarını yıkardım. Onun mülkü mutlaka benim iki ayağımın altındaki yerlere kadar ulaşacaktır.’” Dedi ki: “Sonra Resûlullah ﷺ’in mektubunu istedi ve okudu. Mektupta şöyle yazıyordu: ‘Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. Allah’ın Resûlü Muhammed’den Rumların büyüğü Herakliyûs’a. Hidayete tâbi olana selam olsun. Emme ba‘d: Seni İslâm davetine çağırıyorum. Müslüman ol, selamete eresin; müslüman ol, Allah sana ecrini iki kat versin. Eğer yüz çevirirsen Arisiyyûn’un (çiftçilerin/halkın) günahı senin üzerine olur. Ve: {Ey Kitap ehli! Gelin, bizimle sizin aranızda ortak bir kelimeye: Yalnızca Allah’a kulluk edelim...} ayetinden {Şahit olun ki biz müslümanız} ayetine kadar.’” Mektubu okuyup bitirdiğinde etrafında sesler yükseldi, gürültü çoğaldı ve bizim dışarı çıkarılmamız emredildi.” Ebû Süfyân dedi ki: “Çıktığımızda arkadaşlarıma dedim ki: ‘İbn Ebî Kebşe’nin işi gerçekten büyümüş; Benî el-Esfar’ın kralı bile ondan korkuyor.’ Artık Resûlullah ﷺ’in galip geleceğine dair yakinim artarak devam etti, ta ki Allah bana İslâm’ı nasip edinceye kadar.” Zührî dedi ki: “Sonra Herakliyûs Rumların ileri gelenlerini çağırdı ve onları kendi sarayında topladı. Dedi ki: ‘Ey Rum topluluğu! Ebedî kurtuluş ve hidayeti ve mülkünüzün sizin için sabit kalmasını ister misiniz?’ Bunun üzerine vahşi eşekler gibi kapılara hücum ettiler, ancak kapıların kapalı olduğunu gördüler. O zaman: ‘Onları bana geri getirin,’ dedi. Onları çağırdı ve dedi ki: ‘Ben sadece dininize bağlılığınızın sağlamlığını denemek istedim; sizden hoşuma giden şeyi gördüm.’ Bunun üzerine ona secde ettiler ve ondan razı oldular.”

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Herakleios, Muhammed ﷺ ve mesajında peygamberlik işaretlerini tanıdı.

Arka plan ve bağlam

Peygamber ﷺ ile Kureyş arasındaki ateşkes sırasında Herakleios, mektubunu aldıktan sonra Şam’da Ebu Süfyan’a Peygamber ﷺ hakkında sorular sordu.

Kavramlar ve açıklamalar
Şam

Günümüzdeki Suriye ve Filistin bölgelerini de kapsayan tarihî Levant bölgesi.

zekât

Müslümanların belirli şartlarda verdikleri farz malî ibadet.

Arisiyyûn

Bir yöneticinin sorumluluğunu taşıdığı tebaa ve halk kesimi.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler; dürüstlüğün, güvenilir bir itibarın ve sebatın bir peygamberin doğruluğunu destekleyen işaretler olduğuna dikkat çeker. Herakleios’un akıl yürütmesi, karşısındaki tanık bir hasım olsa bile hakikati arayan kişinin delilleri dikkatle tartabileceğini de gösterir. Peygamber’in ﷺ mektubu, Allah’a kulluk etmeye yönelik açık bir çağrının yöneticilere saygılı biçimde hitap etmekle bağdaşabileceğini ortaya koyar. Emirleri ayrıca ibadeti, aileye özeni ve iffeti kapsıyordu; dört Sünni hukuk mezhebi bu hükümleri İslam hukukunun daha geniş kaynaklarına dayanarak ele alır.

Günümüz için dersler
  1. Gerçek, anlaşmazlık yaşadığın birinin lehine olsa bile dürüst ol.
  2. Sözleri dikkatle araştır; yalnızca kişinin konumuna değil, karakterine ve davranışlarına da bak.
  3. Başkalarını iyiliğe saygıyla davet et; imanı namaz, cömertlik ve aileye özenle birleştir.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.