Sahih al-Bukhari, 4677. hadis
Ka'b ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Ka'b ibn Malik tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ رَاشِدٍ، أَنَّ الزُّهْرِيَّ، حَدَّثَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ،، وَهْوَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ أَنَّهُ لَمْ يَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ غَيْرَ غَزْوَتَيْنِ غَزْوَةِ الْعُسْرَةِ وَغَزْوَةِ بَدْرٍ. قَالَ فَأَجْمَعْتُ صِدْقَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضُحًى، وَكَانَ قَلَّمَا يَقْدَمُ مِنْ سَفَرٍ سَافَرَهُ إِلاَّ ضُحًى وَكَانَ يَبْدَأُ بِالْمَسْجِدِ، فَيَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ، وَنَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ كَلاَمِي وَكَلاَمِ صَاحِبَىَّ، وَلَمْ يَنْهَ عَنْ كَلاَمِ أَحَدٍ مِنَ الْمُتَخَلِّفِينَ غَيْرِنَا، فَاجْتَنَبَ النَّاسُ كَلاَمَنَا، فَلَبِثْتُ كَذَلِكَ حَتَّى طَالَ عَلَىَّ الأَمْرُ، وَمَا مِنْ شَىْءٍ أَهَمُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَمُوتَ فَلاَ يُصَلِّي عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَوْ يَمُوتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَكُونَ مِنَ النَّاسِ بِتِلْكَ الْمَنْزِلَةِ، فَلاَ يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ مِنْهُمْ، وَلاَ يُصَلِّي عَلَىَّ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَوْبَتَنَا عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَقِيَ الثُّلُثُ الآخِرُ مِنَ اللَّيْلِ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ أُمِّ سَلَمَةَ، وَكَانَتْ أُمُّ سَلَمَةَ مُحْسِنَةً فِي شَأْنِي مَعْنِيَّةً فِي أَمْرِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أُمَّ سَلَمَةَ تِيبَ عَلَى كَعْبٍ ". قَالَتْ أَفَلاَ أُرْسِلُ إِلَيْهِ فَأُبَشِّرَهُ قَالَ " إِذًا يَحْطِمَكُمُ النَّاسُ فَيَمْنَعُونَكُمُ النَّوْمَ سَائِرَ اللَّيْلَةِ ". حَتَّى إِذَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْفَجْرِ آذَنَ بِتَوْبَةِ اللَّهِ عَلَيْنَا، وَكَانَ إِذَا اسْتَبْشَرَ اسْتَنَارَ وَجْهُهُ حَتَّى كَأَنَّهُ قِطْعَةٌ مِنَ الْقَمَرِ، وَكُنَّا أَيُّهَا الثَّلاَثَةُ الَّذِينَ خُلِّفُوا عَنِ الأَمْرِ الَّذِي قُبِلَ مِنْ هَؤُلاَءِ الَّذِينَ اعْتَذَرُوا حِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ لَنَا التَّوْبَةَ، فَلَمَّا ذُكِرَ الَّذِينَ كَذَبُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمُتَخَلِّفِينَ، وَاعْتَذَرُوا بِالْبَاطِلِ، ذُكِرُوا بِشَرِّ مَا ذُكِرَ بِهِ أَحَدٌ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ {يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لاَ تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ} الآيَةَ.
Bana Muhammed anlattı, bize Ahmed bin Ebî Şuayb anlattı, bize Mûsâ bin A'yen anlattı, bize İshâk bin Râşid anlattı ki ez-Zührî kendisine şunu haber verdi: Abdurrahmân bin Abdullah bin Ka'b bin Mâlik, babasından naklen şöyle dedi: Babam Ka'b bin Mâlik'i -ki o, tevbesi kabul edilen üç kişiden biridir- şöyle derken işittim:
"Resûlullah ﷺ'ın çıktığı hiçbir gazvede O'ndan geri kalmadım; yalnızca iki gazve hariç: Usre Gazvesi (Tebük) ve Bedir Gazvesi." Dedi ki: "Resûlullah ﷺ'a doğruyu söylemeye kesin karar verdim. O, seferden döndüğünde genellikle kuşluk vaktinde dönerdi ve önce mescide girip iki rekât namaz kılardı. Nebî ﷺ, benimle ve iki arkadaşımla konuşulmasını yasakladı, ancak bizden başka geride kalanların kimseyle konuşmasını yasaklamadı. Bunun üzerine insanlar bizimle konuşmaktan kaçındılar. Bu hal üzere bekledim ta ki durum bana çok ağır gelinceye kadar. Beni en çok endişelendiren şey, ölürsem Nebî ﷺ'ın cenaze namazımı kılmaması ya da Resûlullah ﷺ'ın vefat etmesi ve benim bu sosyal dışlanmışlık hâlimde kalmam, böylece kimsenin benimle konuşmaması ve cenaze namazımı kılmamasıydı. Nihayet Allah, gecenin son üçte birinde, Resûlullah ﷺ Ümmü Seleme'nin yanındayken, tevbemizi Nebîsi ﷺ'a indirdi. Ümmü Seleme benim durumuma karşı ilgili ve şefkatliydi. Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Ey Ümmü Seleme! Ka'b'ın tevbesi kabul edildi.' Ümmü Seleme: 'Ona müjde vermek için birini göndermeyeyim mi?' diye sordu. Resûlullah ﷺ: 'Eğer öyle yaparsan insanlar başınıza üşüşür ve gece boyu sizi uyutmazlar,' buyurdu. Nihayet Resûlullah ﷺ sabah namazını kıldığında, Allah'ın tevbemizi kabul ettiğini ilan etti. Resûlullah ﷺ sevindiği zaman yüzü ay parçası gibi nurlanırdı. Biz, özür beyan edenlerin mazeretleri kabul edilirken, emirleri ertelenen o üç kişiydik. Ancak geride kalanlardan Resûlullah ﷺ'a yalan söyleyenler ve batıl mazeretler sunanlar anıldığında, onlar bir kimsenin anılabileceği en kötü şekilde anıldılar. Allah Sübhânehu şöyle buyurdu: {Onlara döndüğünüzde size özür beyan edecekler. De ki: '(Boşuna) özür dilemeyin; size asla inanmayacağız. Allah bize haberlerinizi bildirmiştir. Amelinizi Allah da görecektir, Resûlü de.}' [Tevbe Suresi: 94].
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Kaʿb doğruluğu seçti ve Allah üç kişinin tövbesini kabul etti.
Kaʿb ibn Malik, Tebük Seferi’ne katılmayışını, Peygamber ﷺ’e dürüstçe cevap verme kararını ve Müslümanların kendisiyle iki arkadaşına mesafeli durduğu dönemi anlatır. Allah onların tövbesini kabul etmiş ve bu konuda Tevbe Suresi’nde ayetler indirmiştir.
Kaʿb ibn Malik ve iki arkadaşı; durumları, Allah tövbelerini kabul edinceye kadar ertelenmişti.
Zorlu şartlarda gerçekleşen Tebük Seferi’nin adlarından biri.
Güneş doğmadan önce kılınan farz sabah namazı.
Nevevî ve İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik âlimler, Kaʿb’ın açık itirafının yalan bir bahaneden daha iyi olduğunu vurgular. Buradan, samimi tövbenin doğruluk, sabır ve hataların sonuçlarına katlanmayla birlikte olduğu sonucunu çıkarırlar. Rivayet ayrıca, bu özel durumda geçici sosyal dışlamanın eğitici bir tedbir olduğunu gösterir; insanlardan gelişigüzel uzak durmak için genel bir izin değildir.
- Bir hatanı açıklarken, yalan geçici bir çıkar sağlayacak gibi görünse bile doğruyu söyle.
- Hatanı dürüstçe kabul ederek, Allah’tan bağışlanma dileyerek ve davranışlarını düzelterek tövbeni göster.
- Tövbe eden birine geri dönmesi için fırsat tanı; dedikodudan ve gereksiz yere küçük düşürmekten kaçın.
Bu rivayet Kaʿb’ın kıssasını sürdürür ve tövbesinin kabul edildiği müjdesini aldıktan sonraki tepkisini öne çıkarır.
Sahih al-Bukhari · #4679 (Sahih)Bu rivayet, Tebük’te geride kalanlar hakkında inen ayetleri ve samimi dönüş ile sahte mazeretler arasındaki farkı ele alır.
Sahih al-Bukhari · #7 (Sahih)Herakleios’un Ebû Süfyan’la konuşması da İslam’da doğru tanıklığa ne kadar büyük önem verildiğini gösterir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.