Sahih al-Bukhari, 4757. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيَّ خَطِيبًا، فَتَشَهَّدَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي، وَايْمُ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ، وَأَبَنُوهُمْ بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ، وَلاَ يَدْخُلُ بَيْتِي قَطُّ إِلاَّ وَأَنَا حَاضِرٌ، وَلاَ غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلاَّ غَابَ مَعِي ". فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ نَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ، وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ، فَقَالَ كَذَبْتَ، أَمَا وَاللَّهِ، أَنْ لَوْ كَانُوا مِنَ الأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ. حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ، وَمَا عَلِمْتُ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ. فَعَثَرَتْ وَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَقُلْتُ أَىْ أُمِّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ وَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ، فَقُلْتُ لَهَا تَسُبِّينَ ابْنَكِ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَانْتَهَرْتُهَا، فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلاَّ فِيكِ. فَقُلْتُ فِي أَىِّ شَأْنِي قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ فَقُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ، فَرَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي كَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لاَ أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلاً وَلاَ كَثِيرًا، وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي. فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلاَمَ، فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبَا بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ. فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ، وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مِثْلَ مَا بَلَغَ مِنِّي، فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّضِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ، فَإِنَّهُ وَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا، لَهَا ضَرَائِرُ، إِلاَّ حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا. وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي، قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ. قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ نَعَمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ، فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهْوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ، فَنَزَلَ فَقَالَ لأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا. فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ، قَالَ أَقْسَمْتُ عَلَيْكِ أَىْ بُنَيَّةُ إِلاَّ رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ، فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي، فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَهَا أَوْ عَجِينَهَا. وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اصْدُقِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلاَّ مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الأَحْمَرِ. وَبَلَغَ الأَمْرُ إِلَى ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي قِيلَ لَهُ، فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ. قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، فَلَمْ يَزَالاَ حَتَّى دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ وَقَدِ اكْتَنَفَنِي أَبَوَاىَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ، فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ مِنْ عِبَادِهِ ". قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَهْىَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلاَ تَسْتَحِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا. فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ. قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ. فَقَالَتْ أَقُولُ مَاذَا فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَاهُ تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قُلْتُ أَمَّا بَعْدُ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ. وَاللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ، مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ، لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ بِهِ وَأُشْرِبَتْهُ قُلُوبُكُمْ، وَإِنْ قُلْتُ إِنِّي فَعَلْتُ. وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ، لَتَقُولُنَّ قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا، وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً ـ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ ـ إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ {فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا، فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهْوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ " أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ، فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ ". قَالَتْ وَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَاىَ قُومِي إِلَيْهِ. فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُهُ وَلاَ أَحْمَدُكُمَا، وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي، لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ، فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلاَ غَيَّرْتُمُوهُ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ ابْنَةُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا، فَلَمْ تَقُلْ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، وَهْوَ الَّذِي كَانَ يَسْتَوْشِيهِ وَيَجْمَعُهُ، وَهْوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لاَ يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ vوَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ} ـ يَعْنِي مِسْطَحًا ـ إِلَى قَوْلِهِ {أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا، وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُ.
Ebû Üsame, Hişam b. Urve'den nakletti; o şöyle dedi: Babam bana Aişe'den şunu haber verdi: Hakkımda söylenenler söylendiğinde ve benim bundan haberim yokken, Allah Resûlü ﷺ minbere çıkıp hutbe irad etti. Teşehhüd okudu, Allah’ı layıkıyla hamd ve sena ettikten sonra şöyle buyurdu:
“Ey insanlar! Aileme iftira atan kimseler hakkında bana ne tavsiye edersiniz? Vallahi ben eşim hakkında hiçbir kötülük bilmiyorum. Onu, vallahi hakkında asla bir kötülük duymadığım biriyle itham ettiler; o kimse evime ben yanındayken dışında hiç girmemiştir, ben sefere çıktığımda da hep benimle birlikte olmuştur.” Bunun üzerine Sa‘d b. Muâz ayağa kalktı ve “Ey Allah’ın Resûlü! İzin ver boyunlarını vuralım!” dedi. Sonra Benî Hazrec’ten bir adam – Hassân b. Sâbit’in annesi bu adamın kabilesindendi – kalkıp ona hitaben: “Yalan söylüyorsun! Vallahi eğer onlar Evs kabilesinden olsalardı boyunlarının vurulmasını istemezdin” dedi. Mescitte Evs ile Hazrec arasında neredeyse bir fitne çıkacaktı, oysa ben bunlardan habersizdim. O günün akşamında bir ihtiyacım için dışarı çıktım, yanımda Ümmü Mistah da vardı. Dönüşte Ümmü Mistah tökezledi ve “Mistah helak olsun!” dedi. Ben ona: “Ey anne! Oğluna neden sövüyorsun?” dedim. Bir süre sustu, sonra tekrar tökezleyince yine “Mistah helak olsun!” dedi. Tekrar sordum, üçüncü kez tökezleyip aynı şeyi söyleyince onu azarladım. O da: “Vallahi ona sadece senin yüzünden sövüyorum” dedi. “Benimle ilgili ne varmış ki?” diye sordum. Bana olayı bütün detaylarıyla anlattı. “Bu gerçekten oldu mu?” dedim. “Evet, vallahi” dedi. Eve döndüğümde o kadar şaşkındım ki ne için dışarı çıktığımı bile hatırlayamıyordum. Hastalandım ve Allah Resûlü’ne ﷺ: “Beni babamın evine gönder” dedim. Yanıma bir hizmetçi verdi. Eve girince alt katta Ümmü Rûmân’ı, üst katta ise Kur’an okuyan Ebû Bekir’i buldum. Annem: “Seni buraya getiren nedir kızım?” diye sordu. Olayı ona anlattım ama o benim kadar etkilenmemiş gibiydi. “Kızım, üzülme! Vallahi kocasının sevdiği güzel bir kadının kumaları varsa, mutlaka onu kıskanırlar ve hakkında konuşurlar” dedi. Ama o da benim kadar sarsılmamıştı. “Babam biliyor mu?” dedim. “Evet” dedi. “Peki Allah Resûlü ﷺ?” dedim. “Evet, Allah Resûlü ﷺ de biliyor” dedi. Gözlerim yaşla doldu ve ağlamaya başladım. Üstte Kur’an okuyan Ebû Bekir sesimi duyup indi ve anneme: “Onun neyi var?” diye sordu. Annem: “Hakkında söylenenleri duymuş” dedi. Ebû Bekir’in gözlerinden yaşlar boşandı ve “Kızım, seni Allah’a yemin ederim, evine dön!” dedi. Evime döndüm. Allah Resûlü ﷺ evimize gelmiş ve cariyeme beni sormuştu. Cariye: “Vallahi onun hakkında hiçbir kusur bilmiyorum, sadece bazen uyuyakalıyor ve koyun gelip hamurunu yiyor” demişti. Ashabdan bazıları onu azarlayıp “Allah Resûlü’ne ﷺ doğruyu söyle!” dediler. Nihayet ona iftira olayını anlatınca: “Sübhanallah! Vallahi onun hakkında, bir kuyumcunun saf altın hakkında bildiğinden başka bir şey bilmiyorum” dedi. İftiraya uğrayan adama da haber ulaşınca o da: “Sübhanallah! Vallahi ben hayatımda hiçbir kadının mahremiyetine el sürmedim” dedi. Aişe dedi ki: “O adam daha sonra Allah yolunda şehit edildi.” Sabah olduğunda annem ve babam yanımdalardı. Allah Resûlü ﷺ ikindi namazını kıldıktan sonra yanıma geldi. Annem ve babam sağlı sollu yanımda oturuyorlardı. Allah’a hamd ve senada bulundu, sonra şöyle buyurdu: “Ey Aişe! Eğer bir suç işlediysen veya kendine zulmettiysen Allah’a tövbe et. Şüphesiz Allah kullarının tövbesini kabul eder.” Kapıda oturan bir Ensar kadını vardı. İçimden: “Bu kadının yanında böyle şeyler söylemekten utanmıyor mu?” diye geçirdim. Allah Resûlü ﷺ nasihatine devam edince babama dönüp “Cevap ver!” dedim. “Ne diyeyim?” dedi. Sonra anneme dönüp “Cevap ver!” dedim. O da “Ne diyeyim?” dedi. İkisi de cevap vermeyince teşehhüd okudum, Allah’a hamd ve senada bulundum ve dedim ki: “Vallahi size ‘Ben yapmadım’ desem –ki Allah şahittir ki doğru söylüyorum– bu size fayda vermez; çünkü siz bunu konuştunuz ve kalplerinize sindirdiniz. Eğer ‘Yaptım’ desem –Allah yapmadığımı bildiği halde– ‘Kendi ikrar etti’ dersiniz. Vallahi benim ve sizin için –Yakub’un ismini hatırlamaya çalıştım ama bulamadım– Yusuf’un babasından başka bir örnek bulamıyorum; hani demişti ki: {Artık sabretmek güzeldir. Anlattıklarınız karşısında yardım ancak Allah’tan istenir.} Tam o anda Allah Resûlü’ne ﷺ vahiy geldi ve sustuk. Vahiy sona erdiğinde yüzündeki sevinci seçebiliyordum; alnındaki teri siliyor ve “Müjde ey Aişe! Allah senin beraatini indirdi!” buyuruyordu. O an çok öfkeliydim. Annem ve babam: “Kalk yanına git!” dediler. Ben: “Vallahi kalkmayacağım, ona da size de teşekkür etmeyeceğim. Sadece beraatimi indiren Allah’a hamd ederim. Siz bu sözü duydunuz ama ne reddettiniz ne de değiştirdiniz” dedim. Aişe derdi ki: “Zeyneb binti Cahş’a gelince, Allah onu dini sayesinde korudu; o hakkımda hayırdan başka bir şey söylemedi. Fakat kız kardeşi Hamne, helak olanlarla birlikte helak oldu. Hakkımda konuşanlar Mistah, Hassân b. Sâbit ve münafık Abdullah b. Ubeyy idi; haberi toplayıp yayan asıl kişi oydu ve en büyük pay ondaydı.” Ebû Bekir, Mistah’a bir daha asla yardımda bulunmayacağına yemin etti. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle şu ayeti indirdi: {İçinizden fazilet ve bolluk sahibi olanlar...} ayetin sonuna kadar –bu Ebû Bekir’e işarettir– {...yakınlarına ve yoksullara vermeyeceklerine dair yemin etmesinler...} –bu da Mistah’a işarettir– {Allah’ın sizi bağışlamasını istemez misiniz? Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.} buyurduğu yere kadar. Bunun üzerine Ebû Bekir: “Evet vallahi ey Rabbimiz! Biz senin bizi bağışlamanı isteriz” dedi ve Mistah’a yaptığı yardımı eskisi gibi sürdürdü.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Aişe’nin masumiyeti vahiy ile ortaya kondu; ardından Ebû Bekir Mistah’a desteğini yeniden başlattı.
Rivayet, Aişe’ye atılan iftirayı ve Nûr suresi 24:11–22’de onun masumiyetinin vahiy ile bildirilmesini anlatır. 24:22. ayetin inmesinden sonra Ebû Bekir, Mistah’a yardım etmeyi yeniden başlattı.
Allah’ın Kur’an’da yalan olduğunu ortaya koyduğu, Aişe’ye yönelik iftira.
Resmî bir konuşmanın başında sıklıkla okunan iman şehadeti.
Acı verici suçlamalarla karşılaşıldığında sabretmeye ve Allah’tan yardım dilemeye dair Ya‘kūb’un sözlerine bir gönderme.
Âlimler bu rivayetten, kişinin onuruna yönelik suçlamaların kanıt olmadan yayılmaması ve toplumun söylentileri aktarmak yerine doğrulaması gerektiği sonucunu çıkarır. Peygamber ﷺ sahabilerine danıştı ve Aişe’yi tanıyan kişilerin tanıklıklarına başvurdu; onun masumiyeti sonunda vahiy ile doğrulandı. Ebû Bekir’le ilgili bölüm, bir kişi ciddi biçimde incitmiş olsa bile affetmenin ve ihtiyaç sahibine yardımı sürdürmenin uygun olduğunu gösterir. Dört Sünni fıkıh mezhebi, iftiraya ilişkin Kur’an hükümlerine dayanarak kanıtın önemini ve temelsiz zina suçlamasının ağır sonuçlarını kabul eder.
- Gerçekleri dikkatlice doğrulamadan bir suçlamayı başkalarına aktarma.
- İftiraya uğrayan birini sakin sözlerle ve dürüst tanıklıkla destekle.
- Kinin, hak edilmiş yardımı sonsuza dek engellemesine izin verme; Ebû Bekir, affetmeyi öğütleyen ayet indikten sonra desteğini yeniden başlattı.
Bu Sahih rivayet, Aişe’nin iftira ve ilahî aklanma anlatısından başka bir bölümü aktarır.
Sahih al-Bukhari · #4758 (Sahih)Bu Sahih rivayet, Aişe ve masumiyetinin vahiy ile bildirilmesiyle ilgili başka olaylara ışık tutar.
Sahih al-Bukhari · #4759 (Sahih)Bu Sahih rivayet, Aişe’nin suçlama ve sonuçları hakkındaki anlatımından bağlantılı bir bölüm içerir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.