Sahih al-Bukhari, 5140. hadis
Aisha bint Abi Bakr rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha bint Abi Bakr tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،. وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَ لَهَا يَا أُمَّتَاهْ {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} إِلَى {مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ} قَالَتْ عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ مِنْ صَدَاقِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ. إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ عَائِشَةُ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى {وَتَرْغَبُونَ} فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ فِي هَذِهِ الآيَةِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ مَالٍ وَجَمَالٍ، رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا وَالصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبًا عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ، تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ ـ قَالَتْ ـ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا، فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ.
Ebû’l-Yemân bize rivayet etti, Şuayb bize haber verdi, ez-Zührî’den. Leys de dedi ki: Ukayl bana İbn Şihâb’dan rivayet etti. Urve b. ez-Zübeyr bana haber verdi ki, Aişe’ye –Allah ondan razı olsun– sordu ve ona şöyle dedi:
“Anneciğim! ‘Eğer yetim kızlara adaletli davranamayacağınızdan korkarsanız...’ âyetinden ‘...sağ ellerinizin malik olduklarına’ kadar olan kısım ne hakkında indi?” Aişe dedi ki: “Ey kardeşimin oğlu! Bu, velisinin himayesinde bulunan yetim kız hakkındadır. Velisi onun güzelliğine ve malına rağbet eder, ancak mehrini eksiltmek isterdi. İşte bu yüzden, onlara tam mehr verip adaletli davranmadıkları sürece bu yetim kızlarla evlenmeleri yasaklandı ve onlardan başkasıyla evlenmeleri emredildi.” Aişe devamla şunları söyledi: “Bundan sonra insanlar Resûlullah ﷺ’e fetva sordular, bunun üzerine Allah Teâlâ şu âyeti indirdi: ‘Senden kadınlar hakkında fetva istiyorlar...’ âyetinden ‘...rağbet ediyorsunuz’ kısmına kadar. Allah Azze ve Celle bu âyette onlara şunu bildirdi: Eğer yetim kız mal ve güzellik sahibi ise, nesebine ve mehrini azaltmaya rağbet ederek onunla evlenmek istiyorlardı; fakat mal ve güzellik açısından yetersiz olup rağbet edilmezse, onu bırakıp başka bir kadın alıyorlardı. Dedi ki: Nasıl ki ona rağbet etmedikleri zaman onu bırakıyorlarsa, ona rağbet ettikleri zamanda da, ancak kendisine adaletli davranıp mehrinin en tamamını verdikleri takdirde onunla evlenebilirler.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Bir veli, yetim bir kızla ancak mehrini eksiksiz verirse evlenebilir.
Aişe, Kur’an’ın 4:3. ayetinin bağlamını ve anlamını açıklar; ayrıca yetim kızları malları veya soyları sebebiyle isteyen, ancak mehirlerini azaltmayı amaçlayan veliler hakkında inen 4:127. ayete de değinir.
Reşit olmadan önce babasını kaybetmiş kız.
Bir yetimin bakımından ve çıkarlarından sorumlu kişi.
Evlilik sırasında kadına verilmesi gereken mal veya para.
İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik âlimler, Aişe’nin açıklamasından, velinin yetim bir kızla evlenip mehrini azaltarak velayet konumunu kendi lehine kullanamayacağı sonucunu çıkarırlar. Adil davranma ve mehrini eksiksiz verme yükümlülüğü onun mal hakkını korur; veli bunu güvence altına alamıyorsa onunla evlenmemelidir. Fıkıh mezhepleri velinin evlilik akdi yapma yetkisine ilişkin bazı ayrıntılarda farklı görüştedir; ancak kadının mehir hakkı olduğunu ve haksızlığın haram olduğunu kabul ederler.
- Veli, evlilikle ilgili her kararda yetiminin çıkarlarını ve haklarını öncelikli tutmalıdır.
- Mehri konuşup açıkça belirleyin; onun malını, güzelliğini veya bağımlı durumunu hakkını azaltmak için asla kullanmayın.
- Evlilik sözleşmesi hakkında tereddüt varsa her iki tarafın haklarını koruyan yetkin bir uzmana danışın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.