Miras Hukuku · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 6754. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Miras Hukuku
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Musaal‑Bukhari'e aktardıمُوسَى
  2. 2Abu Awanaأَبُو عَوَانَةَ
  3. 3Mansurمَنْصُورٍ
  4. 4Ibrahimإِبْرَاهِيمَ
  5. 5Al‑Aswadالأَسْوَدِ
  6. 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ اشْتَرَتْ بَرِيرَةَ، لِتُعْتِقَهَا، وَاشْتَرَطَ أَهْلُهَا وَلاَءَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي اشْتَرَيْتُ بَرِيرَةَ لأُعْتِقَهَا، وَإِنَّ أَهْلَهَا يَشْتَرِطُونَ وَلاَءَهَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَعْتِقِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ أَعْطَى الثَّمَنَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَاشْتَرَتْهَا فَأَعْتَقَتْهَا‏.‏ قَالَ وَخُيِّرَتْ فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا وَقَالَتْ لَوْ أُعْطِيتُ كَذَا وَكَذَا مَا كُنْتُ مَعَهُ‏.‏ قَالَ الأَسْوَدُ وَكَانَ زَوْجُهَا حُرًّا‏.‏ قَوْلُ الأَسْوَدِ مُنْقَطِعٌ، وَقَوْلُ ابْنِ عَبَّاسٍ رَأَيْتُهُ عَبْدًا‏.‏ أَصَحُّ‏.‏

Çeviri

Bize Mûsâ anlattı, bize Ebû Avâne anlattı, Mansûr'dan, İbrâhîm'den, Esved'den rivayetle: Âişe (Allah ondan razı olsun), azat etmek üzere Berîre'yi satın aldı, ancak ailesi velâ hakkının kendilerine ait olmasını şart koştu. Bunun üzerine Âişe dedi ki:

"Ey Allah'ın Resûlü! Ben Berîre'yi azat etmek için satın aldım, fakat ailesi velâ hakkını kendileri için şart koşuyorlar." Resûlullah ﷺ buyurdu ki: "Onu azat et, çünkü velâ hakkı yalnızca azat edene aittir" veya "bedeli ödeyene aittir" buyurdu. Râvi dedi ki: Böylece onu satın aldı ve azat etti. Sonra kendisine muhayyerlik verildi ve o da nefsinin hürriyetini seçti; "Bana şu kadar şu kadar verilseydi bile onunla birlikte olmazdım" dedi. Esved dedi ki: Kocası ise hür bir adamdı. Esved'in sözü münkatıdır (senette kopukluk vardır), İbn Abbâs'ın "Onu köle olarak gördüm" sözü ise daha sahihtir.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Velâ, köleyi azat edene aittir.

Arka plan ve bağlam

Aişe, Berîre’yi azat etmek üzere satın aldı. Önceki sahipleri velâ hakkını ellerinde tutmak istedi; bunun üzerine Aişe meseleyi Peygamber ﷺ’e arz etti.

Kavramlar ve açıklamalar
Velâ

Köle olarak tutulan bir kişinin azat edilmesiyle doğan ve miras üzerinde etkileri olabilen hukukî bağ.

Azat etme

Köle olarak tutulan bir kişiyi özgürlüğüne kavuşturma.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler buradan velâ hakkının, kişiyi gerçekten azat edene ait olduğu; bunu şart koşan eski sahibine ait olmadığı sonucunu çıkarırlar. Rivayet ayrıca bu kurala aykırı bir şartın geçersiz olduğunu vurgular. Berîre’nin evliliğini sürdürme ya da sona erdirme tercihi, hukukî statüsünün değişmesiyle bağlantılıydı; fakihler bunun evlilik hükümleri çerçevesindeki kesin uygulamasını ele alır.

Günümüz için dersler
  1. Mülkiyet ve haklarla ilgili anlaşmalar yaparken, İslam hükümlerine göre hangi şartların geçerli olduğunu önceden belirleyin.
  2. Sözleşmedeki bir şart açık bir dinî hükümle çeliştiğinde uzman görüşüne başvurun.
  3. Kişinin durumundaki bir değişiklik ona yeni haklar veya seçenekler kazandırdığında tercihini önemseyin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.