Sahih al-Bukhari, 6939. hadis
Ali ibn Abi Talib rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Ali ibn Abi Talib tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ فُلاَنٍ، قَالَ تَنَازَعَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَحِبَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لِحِبَّانَ لَقَدْ عَلِمْتُ الَّذِي جَرَّأَ صَاحِبَكَ عَلَى الدِّمَاءِ يَعْنِي عَلِيًّا. قَالَ مَا هُوَ لاَ أَبَا لَكَ قَالَ شَىْءٌ سَمِعْتُهُ يَقُولُهُ. قَالَ مَا هُوَ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالزُّبَيْرَ وَأَبَا مَرْثَدٍ وَكُلُّنَا فَارِسٌ قَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ حَاجٍ ـ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ هَكَذَا قَالَ أَبُو عَوَانَةَ حَاجٍ ـ فَإِنَّ فِيهَا امْرَأَةً مَعَهَا صَحِيفَةٌ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَأْتُونِي بِهَا ". فَانْطَلَقْنَا عَلَى أَفْرَاسِنَا حَتَّى أَدْرَكْنَاهَا حَيْثُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَسِيرُ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا، وَكَانَ كَتَبَ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ بِمَسِيرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ. فَقُلْنَا أَيْنَ الْكِتَابُ الَّذِي مَعَكِ قَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ. فَأَنَخْنَا بِهَا بَعِيرَهَا، فَابْتَغَيْنَا فِي رَحْلِهَا فَمَا وَجَدْنَا شَيْئًا. فَقَالَ صَاحِبِي مَا نَرَى مَعَهَا كِتَابًا. قَالَ فَقُلْتُ لَقَدْ عَلِمْنَا مَا كَذَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ حَلَفَ عَلِيٌّ وَالَّذِي يُحْلَفُ بِهِ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لأُجَرِّدَنَّكِ. فَأَهْوَتْ إِلَى حُجْزَتِهَا وَهْىَ مُحْتَجِزَةٌ بِكِسَاءٍ فَأَخْرَجَتِ الصَّحِيفَةَ، فَأَتَوْا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ. دَعْنِي فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي أَنْ لاَ أَكُونَ مُؤْمِنًا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَلَكِنِّي أَرَدْتُ أَنْ يَكُونَ لِي عِنْدَ الْقَوْمِ يَدٌ، يُدْفَعُ بِهَا عَنْ أَهْلِي وَمَالِي، وَلَيْسَ مِنْ أَصْحَابِكَ أَحَدٌ إِلاَّ لَهُ هُنَالِكَ مِنْ قَوْمِهِ مَنْ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهِ عَنْ أَهْلِهِ وَمَالِهِ. قَالَ " صَدَقَ، لاَ تَقُولُوا لَهُ إِلاَّ خَيْرًا ". قَالَ فَعَادَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولُ اللَّهِ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، دَعْنِي فَلأَضْرِبَ عُنُقَهُ. قَالَ " أَوَلَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ، وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ أَوْجَبْتُ لَكُمُ الْجَنَّةَ ". فَاغْرَوْرَقَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ.
Musa bin İsmail bize rivayet etti, Ebu Avane bize rivayet etti, Husayn'dan, falan kişiden, o şöyle dedi: Ebu Abdurrahman ile Hibban bin Atiyya tartıştılar. Ebu Abdurrahman, Hibban'a dedi ki:
"Arkadaşını (yani Ali'yi) kan dökmeye cesaretlendiren şeyi çok iyi biliyorum." O sordu: "Nedir o? Babasız kalasın!" Dedi ki: "Onun söylediğini işittiğim bir söz." O tekrar sordu: "Neydi o?" Şöyle anlattı: "Resûlullah ﷺ beni, Zübeyr'i ve Ebu Mersed'i gönderdi – hepimiz süvariydik – ve buyurdu ki: 'Ravdat-ı Hac'a varıncaya kadar gidin' – Ebu Seleme dedi ki: Ebu Avane böyle söyledi, yani Hac – 'çünkü orada Hatib bin Ebi Beltea'dan müşriklere götürülmekte olan bir mektup taşıyan bir kadın vardır; o mektubu bana getirin.' Biz atlarımızla yola çıktık ve Resûlullah ﷺ'ın bize tarif ettiği yerde ona yetiştim; devesi üzerinde seyahat ediyordu. Hatib o mektupta Mekke halkına Resûlullah ﷺ'ın onlara doğru yola çıktığını yazmıştı. Ona dedik ki: 'Yanındaki mektup nerede?' O cevap verdi: 'Yanımda mektup yok.' Devesini çökerttik ve yükünü aradık ama hiçbir şey bulamadık. Arkadaşlarım: 'Sanırım yanında mektup yok,' dediler. Ben ise: 'Resûlullah ﷺ'ın yalan söylemediğini biliyoruz,' dedim. Sonra Ali, Kendisiyle yemin edilen Zat'a yemin ederek dedi ki: 'Ya mektubu çıkarırsın ya da seni mutlaka soyarım!' Bunun üzerine kadın kuşağına uzandı – bir örtüyü kuşak edinmişti – ve mektubu çıkardı. Mektubu Resûlullah ﷺ'a getirdiler. Ömer dedi ki: 'Ey Allah'ın Resûlü! O, Allah'a, Resûlü'ne ve müminlere ihanet etmiştir; bırak boynunu vurayım!' Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Ey Hatib! Seni yaptığın şeye ne sevk etti?' O cevap verdi: 'Ey Allah'ın Resûlü! Allah'a ve Resûlü'ne iman etmemem için ne sebep olabilir? Ancak ben, kavmin yanında elimde bir vesile olsun istedim ki bununla ailem ve malım korunsun. Çünkü senin ashabından orada, Allah'ın kendisiyle ailesini ve malını koruduğu kavminden kimsesi olmayan yoktur.' Peygamber ﷺ buyurdu ki: 'Doğru söylemiştir; ona hayırdan başka bir şey söylemeyin.' Ömer tekrar dedi ki: 'Ey Allah'ın Resûlü! O, Allah'a, Resûlü'ne ve müminlere ihanet etmiştir; bırak boynunu vurayım!' Peygamber ﷺ buyurdu ki: 'O Bedir ashabından değil midir? Ne bilirsin, belki Allah onlara bakıp: Dilediğinizi yapın, çünkü Ben size cenneti vacip kıldım, buyurmuştur.' Bunun üzerine Ömer'in gözleri yaşla doldu ve: 'Allah ve Resûlü daha iyi bilir,' dedi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hatib’in niyeti ve Bedir’deki hizmeti, anlayış ve merhametle karşılanmasına vesile oldu.
Mekke’nin fethine yönelik hazırlıklar sırasında Hatib ibn Ebî Beltea, Peygamber’in ﷺ gelişini bildiren bir mektubu Mekkelilere gönderdi. Mektup ele geçirilince Hatib, ailesini ve malını korumak istediğini ve bunu inkâr sebebiyle yapmadığını açıkladı. Peygamber ﷺ açıklamasını kabul etti ve Bedir’e katılmış olduğunu hatırlattı.
Bedir Savaşı’na katılan sahabiler.
Başkalarından koruma veya destek elde etmek amacıyla bir hizmette bulunmak.
Güvene aykırı davranmak; burada gizli bilgileri karşı tarafa aktarmak.
Klasik âlimler bu rivayetten, ciddi bir fiilin deliller, niyet ve koşullar ışığında dikkatle değerlendirilmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Hatib’in fiili onaylanmamıştır; ancak açıklaması, inkâr sebebiyle hareket etmediğini göstermiştir. Bedir’deki önceki hizmeti de değerlendirmede göz önünde bulundurulmuştur. Rivayet ayrıca yetki sahibi kişinin ağır bir ceza vermeden önce açıklama istemesi gerektiğini ve bir müminin delilsiz yere mürtedlikle suçlanmaması gerektiğini gösterir. Dört Sünni fıkıh mezhebi, irtidat hükmünü katı şartlara ve yetkili makama bağlı hukuki bir hüküm olarak ele alır; bu olay bireylere kendi başlarına şiddet uygulama veya ceza verme yetkisi tanımaz.
- Ciddi bir suçlamaya dayanarak birini mahkûm etmeden önce açıklama iste.
- Bir kişinin fiilini ciddiye al, ancak yanlış bir fiille küfür arasında ayrım yap.
- Gizli bilgileri dikkatle kullan ve başkalarının güvenine ihanet etmeden korunma yolları ara.
Bu rivayet, Hatib’in açıkladığı niyetin nasıl dikkate alındığını gösterir. Niyetlere dair meşhur hadis, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini açıklar.
Sahih al-Bukhari · #6922 (Sahih)Her iki rivayet de Mürtedler Kitabı’nda yer alır ve ağır hükümler verirken dikkatli olmayı gerektirir. Bu rivayet, açıklaması dinlendikten sonra Hatib’e mürted muamelesi yapılmadığını gösterir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.