Sahih al-Bukhari, 6982. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ، فَكَانَ يَأْتِي حِرَاءً فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ ـ وَهْوَ التَّعَبُّدُ ـ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَتُزَوِّدُهُ لِمِثْلِهَا، حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهْوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فِيهِ فَقَالَ اقْرَأْ. فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي. فَقَالَ اقْرَأْ. فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ. فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ". حَتَّى بَلَغَ {مَا لَمْ يَعْلَمْ} فَرَجَعَ بِهَا تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ " زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ". فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ " يَا خَدِيجَةُ مَا لِي ". وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ وَقَالَ " قَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ". فَقَالَتْ لَهُ كَلاَّ أَبْشِرْ، فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا، إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ. ثُمَّ انْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قُصَىٍّ ـ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخُو أَبِيهَا، وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ فَيَكْتُبُ بِالْعَرَبِيَّةِ مِنَ الإِنْجِيلِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ، وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ ـ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَىِ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ. فَقَالَ وَرَقَةُ ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَا رَأَى فَقَالَ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى، يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا أَكُونُ حَيًّا، حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ". فَقَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ، لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ عُودِيَ، وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا. ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ، وَفَتَرَ الْوَحْىُ فَتْرَةً حَتَّى حَزِنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا بَلَغَنَا حُزْنًا غَدَا مِنْهُ مِرَارًا كَىْ يَتَرَدَّى مِنْ رُءُوسِ شَوَاهِقِ الْجِبَالِ، فَكُلَّمَا أَوْفَى بِذِرْوَةِ جَبَلٍ لِكَىْ يُلْقِيَ مِنْهُ نَفْسَهُ، تَبَدَّى لَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا. فَيَسْكُنُ لِذَلِكَ جَأْشُهُ وَتَقِرُّ نَفْسُهُ فَيَرْجِعُ، فَإِذَا طَالَتْ عَلَيْهِ فَتْرَةُ الْوَحْىِ غَدَا لِمِثْلِ ذَلِكَ، فَإِذَا أَوْفَى بِذِرْوَةِ جَبَلٍ تَبَدَّى لَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {فَالِقُ الإِصْبَاحِ} ضَوْءُ الشَّمْسِ بِالنَّهَارِ، وَضَوْءُ الْقَمَرِ بِاللَّيْلِ.
Bize Yahya b. Bükeyr anlattı, bize Leys anlattı, Ukayl'den, İbn Şihab'dan. Bana Abdullah b. Muhammed anlattı, bize Abdürrezzak anlattı, bize Ma'mer anlattı. Zühri dedi ki: Bana Urve haber verdi, Aişe'den -Allah ondan razı olsun- şöyle dediğini işittim: Resûlullah ﷺ'a vahyin başlangıcı, uykuda gördüğü sadık rüyalarla oldu. Gördüğü her rüya, sabahın aydınlığı gibi açıkça gerçekleşirdi. Hira mağarasına gider, orada gecelerce ibadetle meşgul olur ve bunun için azık alırdı. Sonra Hatice'nin yanına döner, o da kendisine aynı şekilde tekrar azık hazırlardı. Nihayet Hira mağarasındayken hakikat kendisine geldi. Melek ona gelip 'Oku!' dedi. Peygamber ﷺ 'Ben okuma bilmem' dedi. Devam etti: 'Beni yakalayıp öyle bir sıktı ki takatim kesildi. Sonra beni bıraktı ve yine Oku! dedi. Ben yine Okuma bilmem dedim. Beni ikinci kez yakalayıp gücüm tükenene kadar sıktı, sonra bırakıp Oku! dedi. Yine Okuma bilmem dedim. Üçüncü kez beni sıkıp bıraktı ve dedi ki: Yaratan Rabbinin adıyla oku! ta ki {bilmediği şeylere} kadar.' Bunun üzerine boynu titreyerek Hatice'nin yanına döndü ve 'Beni örtün! Beni örtün!' dedi. Onu örttüler, korkusu geçince 'Ey Hatice, bana ne oluyor?' dedi. Başından geçenleri anlatıp 'Canımdan endişe ettim' dedi. Hatice: 'Asla! Müjdele! Vallahi Allah seni asla utandırmaz. Sen akrabalık bağlarını gözetirsin, doğru konuşursun, kimsesizlerin yükünü taşırsın, misafiri ağırlarsın ve hak yolundaki musibetlerde yardım edersin' dedi. Sonra Hatice onu, amcasının oğlu olan Varaka b. Nevfel b. Esed b. Abdüluzza b. Kusayy'a götürdü. Varaka, Cahiliye döneminde Hristiyan olmuştu; Arapça yazar ve Allah'ın dilediği kadar İncil'i Arapça yazardı. Yaşlı ve kör bir adamdı. Hatice ona: 'Ey amcamın oğlu, kardeşinin oğlunu dinle' dedi. Varaka: 'Ey kardeşimin oğlu, ne gördün?' diye sordu. Peygamber ﷺ gördüklerini anlattı. Varaka: 'Bu, Musa'ya indirilen Namus'tur (Cebrail). Keşke genç olsaydım ve kavmin seni çıkardığında hayatta bulunsaydım!' dedi. Resûlullah ﷺ: 'Beni çıkaracaklar mı?' diye sordu. Varaka: 'Evet, senin getirdiğin gibi bir şeyle gelen kimse düşmanlık görmeden edilmemiştir. Eğer gününe yetişirsem sana güçlü bir destek veririm' dedi. Çok geçmeden Varaka vefat etti ve vahiy bir süre kesildi. Bize ulaştığına göre Peygamber ﷺ o kadar üzüldü ki defalarca yüksek dağların zirvesinden kendini atmak istedi. Ancak her ne zaman kendini atmak için bir dağın zirvesine çıksa, Cebrail ona görünür ve 'Ey Muhammed! Sen gerçekten Allah'ın Resûlüsün' derdi. Bunun üzerine kalbi sakinleşir ve geri dönerdi. Vahyin kesinti süresi uzadığında yine aynı niyetle dağa çıkar, zirveye vardığında Cebrail belirir ve ona aynı sözleri söylerdi. İbn Abbas {Sabahı yaran} ayeti hakkında şöyle demiştir: Bu, gündüz güneşin ışığı, gece ise ayın ışığıdır.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
İlk vahiy, sadık rüyalar ve Cebrâil’in gelişiyle başladı.
Rivayetin kendisi, Hira Mağarası’ndaki ilk vahyi, Hatice’nin desteğini ve Varaka bin Nevfel’e yapılan ziyareti anlatır.
Görüldüğü gibi gerçekleşen rüyalar; vahyin ilk aşamasını oluşturmuşlardır.
Peygamber ﷺ’in ibadet için çekildiği, Mekke yakınlarındaki mağara.
Vahyi getiren melek; Varaka onu Musa’ya gönderilen melek olarak tanımıştır.
Klasik âlimler buradan, sadık rüyaların peygamberî vahyin başlangıcını oluşturduğu, ancak Cebrâil aracılığıyla gelen vahyin yerini tutmadığı sonucunu çıkarırlar. Hatice’nin sözleri, güzel ahlâkın ve başkalarına hizmet etmenin erdemin önemli işaretleri olduğunu gösterir. Varaka, vahyin gelişini tanımış ve Peygamber ﷺ’in muhalefetle karşılaşacağını önceden bildirmiştir. Âlimler ayrıca vahyin geçici olarak kesilmesine ilişkin bölümün burada “bize ulaşana göre” ifadesiyle aktarıldığını vurgular; bu ifadeyi ihtiyatla ele alır ve Aişe’nin doğrudan aktardığı olaylardan ayrı tutarlar.
- Sarsıcı bir deneyim yaşayan kişiye destek olun: dikkatle dinleyin ve uygun rehberliğe ulaşmasına yardımcı olun.
- Aile bağlarını gözeterek, doğru sözlü davranarak, misafirlere ve ihtiyaç sahiplerine yardım ederek güzel ahlâkı hayata geçirin.
- Güvenilir kişilerden bilgi edinin; önemli bir mesajın veya deneyimin açıklanmaya ihtiyacı olduğunda sorular sorun.
Aişe’den gelen bu rivayet de sadık rüyaları, Hira’daki karşılaşmayı ve Hatice’nin desteğini anlatır.
Sahih al-Bukhari · #4 (Sahih)Câbir, bir kesinti döneminin ardından vahyin yeniden başlamasını anlatır.
Sahih al-Bukhari · #6983 (Sahih)Bu hadis, müminin güzel rüyasını peygamberî gelenekle ilişkilendirir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.