Sahih Muslim, 2957. hadis
Abu Musa al-Ash'ari rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Musa al-Ash'ari tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُنِيخٌ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ لِي " أَحَجَجْتَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " بِمَ أَهْلَلْتَ " . قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " فَقَدْ أَحْسَنْتَ طُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَحِلَّ " . قَالَ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ بَنِي قَيْسٍ فَفَلَتْ رَأْسِي ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ . قَالَ فَكُنْتُ أُفْتِي بِهِ النَّاسَ حَتَّى كَانَ فِي خِلاَفَةِ عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا مُوسَى - أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ - رُوَيْدَكَ بَعْضَ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدَكَ . فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فُتْيَا فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَبِهِ فَائْتَمُّوا . قَالَ فَقَدِمَ عُمَرُ - رضى الله عنه - فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّ كِتَابَ اللَّهِ يَأْمُرُ بِالتَّمَامِ وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ .
Muhammed b. el-Müsennâ ve İbn Beşşâr bize rivayet ettiler; İbnü'l-Müsennâ dedi ki: Muhammed b. Ca'fer bize rivayet etti, Şu'be bize haber verdi, Kays b. Müslim'den, o da Târık b. Şihâb'dan, o da Ebû Mûsâ'dan nakletti. Ebû Mûsâ şöyle dedi: Resûlullah ﷺ Batn-ı Muhassir mevkiinde konaklamışken yanına vardım. Bana:
"Hac için mi geldin?" diye sordu. Ben: "Evet" dedim. Bunun üzerine: "Neye niyet ederek telbiye getirdin (hangi hac türüne niyet ettin)?" diye sordu. Ben: "Peygamber ﷺ'in telbiye getirdiği niyetle telbiye getirdim" dedim. Resûlullah ﷺ: "İyi yapmışsın. Beyt'i tavaf et, Safa ile Merve arasında sa'y yap ve sonra ihramdan çık" buyurdu. Ebû Mûsâ devamla dedi ki: Ben de Beyt'i tavaf ettim, Safa ile Merve arasında sa'y yaptım, ardından Benî Kays kabilesinden bir kadının yanına gittim ve o başımı bitlerden temizledi. Sonra tekrar hac için ihrama girdim. Ebû Mûsâ şunu ekledi: Ömer'in –Allah ondan razı olsun– hilafeti dönemine kadar insanlara bu şekilde fetva verdim. Nihayet bir adam ona: "Ey Ebû Mûsâ –veya ey Abdullah b. Kays– bazı fetvalarında acele etme, çünkü Müminlerin Emiri'nin senden sonra hac menasiki hakkında neyi uygulamaya koyduğunu bilmiyorsun" dedi. Bunun üzerine Ebû Mûsâ: "Ey insanlar! Bizden kim bir fetva aldıysa beklesin, zira Müminlerin Emiri size gelecek; artık ona uyun" dedi. Ebû Mûsâ anlatıyor: Ömer –Allah ondan razı olsun– geldiğinde bu meseleyi kendisine arz ettim. O da şöyle buyurdu: "Eğer Allah'ın Kitabı'nı esas alırsak, şüphesiz Allah'ın Kitabı haccı tamamlamayı emreder. Eğer Resûlullah ﷺ'in Sünneti'ni esas alırsak, Resûlullah ﷺ kurbanlık hayvan mahalline varıncaya kadar ihramdan çıkmamıştır."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ebu Musa tavaf ve sa‘yden sonra ihramdan çıktı, ancak Ömer farklı bir yorumu benimsedi.
Ömer’in halifeliği sırasında Ebu Musa’ya, Ömer’in hac menâsiki konusunda farklı bir görüş benimsediği bildirildi. Bunun üzerine Ebu Musa, hükmünü sormak için Ömer’e başvurdu.
Hacının belirli davranışlardan ve şeylerden uzak durduğu ibadet hâli.
Hacının Allah’ın hac veya umre çağrısına verdiği karşılığı ifade eden dua.
Kurbanlık hayvanın menâsik uyarınca götürülüp kesileceği yer ve zaman.
Âlimler bu rivayeti, yanında kurbanlık getirmemiş bir hacının tavaf ve sa‘yden sonra ihramdan çıkıp daha sonra hac menâsikine yeniden başlamasının caiz olup olmadığı bağlamında ele alır. Peygamber ﷺ Ebu Musa’ya bu yönde talimat vermiş; Ömer ise menâsiki tamamlama yükümlülüğüne ve Peygamber’in ﷺ kurbanlık yerine ulaşmadan ihramdan çıkmadığı uygulamasına dayanmıştır. Klasik fakihler bu rivayetleri temettu, kıran ve ifrad hakkındaki diğer delillerle birlikte değerlendirir; mezhepler uygulama ve şartlar konusunda farklı görüşlere sahiptir. Dolayısıyla Ömer’in sözü, hacla ilgili diğer delillerden bağımsız biçimde ele alınmamalıdır.
- Hac konusunda tereddüdünüz varsa ehil bir âlime danışın ve hangi ihram türüne girdiğinizi açıklayın.
- Dinî tavsiye verirken dayandığınız metinleri ve koşulları açıkça belirtin.
- Bir sözü genel kural olarak uygulamadan önce rivayetleri dikkatle karşılaştırın.
Bu sahih rivayet aynı isnada sahiptir ve Ebu Musa’nın Peygamber ﷺ ile konuşmasını benzer şekilde aktarır.
Sahih Muslim · #2959 (Sahih)Bu rivayet de hacla ilgili aldığı öğüdü ve Ömer’in menâsik konusundaki görüşünü ele alır.
Sahih Muslim · #2794 (Sahih)Cabir’in bu rivayeti menâsiki anlatır ve hacla ilgili daha geniş hükümlerin bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.