Boşanma Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 3691. hadis

Umar ibn al-Khattab rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Boşanma Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Umar ibn al-Khattab tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ سِمَاكٍ أَبِي زُمَيْلٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا اعْتَزَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ - قَالَ - دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا النَّاسُ يَنْكُتُونَ بِالْحَصَى وَيَقُولُونَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُؤْمَرْنَ بِالْحِجَابِ فَقَالَ عُمَرُ فَقُلْتُ لأَعْلَمَنَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ يَا بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ أَقَدْ بَلَغَ مِنْ شَأْنِكِ أَنْ تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا لِي وَمَا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ عَلَيْكَ بِعَيْبَتِكَ ‏.‏ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ فَقُلْتُ لَهَا يَا حَفْصَةُ أَقَدْ بَلَغَ مِنْ شَأْنِكِ أَنْ تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُحِبُّكِ ‏.‏ وَلَوْلاَ أَنَا لَطَلَّقَكِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَبَكَتْ أَشَدَّ الْبُكَاءِ فَقُلْتُ لَهَا أَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ هُوَ فِي خِزَانَتِهِ فِي الْمَشْرُبَةِ ‏.‏ فَدَخَلْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَبَاحٍ غُلاَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدًا عَلَى أُسْكُفَّةِ الْمَشْرُبَةِ مُدَلٍّ رِجْلَيْهِ عَلَى نَقِيرٍ مِنْ خَشَبٍ وَهُوَ جِذْعٌ يَرْقَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَنْحَدِرُ فَنَادَيْتُ يَا رَبَاحُ اسْتَأْذِنْ لِي عِنْدَكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَنَظَرَ رَبَاحٌ إِلَى الْغُرْفَةِ ثُمَّ نَظَرَ إِلَىَّ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ قُلْتُ يَا رَبَاحُ اسْتَأْذِنْ لِي عِنْدَكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَنَظَرَ رَبَاحٌ إِلَى الْغُرْفَةِ ثُمَّ نَظَرَ إِلَىَّ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ رَفَعْتُ صَوْتِي فَقُلْتُ يَا رَبَاحُ اسْتَأْذِنْ لِي عِنْدَكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَنَّ أَنِّي جِئْتُ مِنْ أَجْلِ حَفْصَةَ وَاللَّهِ لَئِنْ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضَرْبِ عُنُقِهَا لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهَا ‏.‏ وَرَفَعْتُ صَوْتِي فَأَوْمَأَ إِلَىَّ أَنِ ارْقَهْ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ عَلَى حَصِيرٍ فَجَلَسْتُ فَأَدْنَى عَلَيْهِ إِزَارَهُ وَلَيْسَ عَلَيْهِ غَيْرُهُ وَإِذَا الْحَصِيرُ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَنَظَرْتُ بِبَصَرِي فِي خِزَانَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا أَنَا بِقَبْضَةٍ مِنْ شَعِيرٍ نَحْوِ الصَّاعِ وَمِثْلِهَا قَرَظًا فِي نَاحِيَةِ الْغُرْفَةِ وَإِذَا أَفِيقٌ مُعَلَّقٌ - قَالَ - فَابْتَدَرَتْ عَيْنَاىَ قَالَ ‏"‏ مَا يُبْكِيكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَمَا لِي لاَ أَبْكِي وَهَذَا الْحَصِيرُ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِكَ وَهَذِهِ خِزَانَتُكَ لاَ أَرَى فِيهَا إِلاَّ مَا أَرَى وَذَاكَ قَيْصَرُ وَكِسْرَى فِي الثِّمَارِ وَالأَنْهَارِ وَأَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفْوَتُهُ وَهَذِهِ خِزَانَتُكَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَلاَ تَرْضَى أَنْ تَكُونَ لَنَا الآخِرَةُ وَلَهُمُ الدُّنْيَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ بَلَى - قَالَ - وَدَخَلْتُ عَلَيْهِ حِينَ دَخَلْتُ وَأَنَا أَرَى فِي وَجْهِهِ الْغَضَبَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يَشُقُّ عَلَيْكَ مِنْ شَأْنِ النِّسَاءِ فَإِنْ كُنْتَ طَلَّقْتَهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مَعَكَ وَمَلاَئِكَتَهُ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَأَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَالْمُؤْمِنُونَ مَعَكَ وَقَلَّمَا تَكَلَّمْتُ وَأَحْمَدُ اللَّهَ بِكَلاَمٍ إِلاَّ رَجَوْتُ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ يُصَدِّقُ قَوْلِي الَّذِي أَقُولُ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ آيَةُ التَّخْيِيرِ ‏{‏ عَسَى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ‏}‏ ‏{‏ وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاَهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلاَئِكَةُ بَعْدَ ذَلِكَ ظَهِيرٌ‏}‏ وَكَانَتْ عَائِشَةُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ وَحَفْصَةُ تَظَاهَرَانِ عَلَى سَائِرِ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَطَلَّقْتَهُنَّ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُسْلِمُونَ يَنْكُتُونَ بِالْحَصَى يَقُولُونَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ أَفَأَنْزِلُ فَأُخْبِرَهُمْ أَنَّكَ لَمْ تُطَلِّقْهُنَّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ أَزَلْ أُحَدِّثُهُ حَتَّى تَحَسَّرَ الْغَضَبُ عَنْ وَجْهِهِ وَحَتَّى كَشَرَ فَضَحِكَ وَكَانَ مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ ثَغْرًا ثُمَّ نَزَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَزَلْتُ فَنَزَلْتُ أَتَشَبَّثُ بِالْجِذْعِ وَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّمَا يَمْشِي عَلَى الأَرْضِ مَا يَمَسُّهُ بِيَدِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا كُنْتَ فِي الْغُرْفَةِ تِسْعَةً وَعِشْرِينَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏ فقُمْتُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَنَادَيْتُ بِأَعْلَى صَوْتِي لَمْ يُطَلِّقْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ ‏.‏ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ‏}‏ فَكُنْتُ أَنَا اسْتَنْبَطْتُ ذَلِكَ الأَمْرَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ آيَةَ التَّخْيِيرِ ‏.‏

Çeviri

Züheyr b. Harb bana anlattı, Ömer b. Yûnes el-Hanefî bize anlattı, İkrime b. Ammâr bize anlattı, Simâk Ebû Zümeyl'den nakletti: Abdullah b. Abbâs bana anlattı, Ömer b. el-Hattâb bana şöyle dedi: Allah'ın Peygamberi ﷺ eşlerinden uzaklaştığında mescide girdim; insanlar çakıl taşlarıyla yeri eşeliyor ve

"Allah Resûlü ﷺ eşlerini boşadı" diyorlardı. Bu, hanımlara örtünme emredilmeden önceydi. Ömer dedi ki: "Bugün bu işin aslını mutlaka öğreneceğim." Sonra Âişe'nin yanına girdim ve dedim ki: "Ey Ebû Bekir'in kızı! Allah Resûlü'nü ﷺ üzecek kadar ileri mi gittin?" O da cevap verdi: "Ey Hattâb'ın oğlu! Senin benimle ne işin var? Sen kendi kusurlarına bak!" Ömer devam etti: Sonra kızım Hafsa bint Ömer'in yanına girdim ve ona dedim ki: "Ey Hafsa! Allah Resûlü'nü ﷺ üzecek kadar ileri mi gittin? Vallahi biliyorsun ki Allah Resûlü ﷺ seni sevmiyor; eğer ben olmasaydım Allah Resûlü ﷺ seni çoktan boşardı." Bunun üzerine Hafsa şiddetle ağladı. Ona sordum: "Allah Resûlü ﷺ nerede?" Cevap verdi: "Üst kattaki odasında." İçeri girdiğimde Allah Resûlü'nün ﷺ hizmetçisi Rebâh'ı, Allah Resûlü'nün ﷺ çıkıp indiği oyuk bir hurma kütüğü üzerinde ayaklarını sallandırarak üst odanın eşiğinde otururken buldum. Seslendim: "Ey Rebâh! Benim için Allah Resûlü'nden ﷺ izin iste." Rebâh odaya baktı, sonra bana baktı ama hiçbir şey söylemedi. Tekrar dedim: "Ey Rebâh! Benim için Allah Resûlü'nden ﷺ izin iste." Yine odaya baktı, sonra bana baktı ve yine sustu. Bunun üzerine sesimi yükselterek dedim ki: "Ey Rebâh! Benim için Allah Resûlü'nden ﷺ izin iste! Çünkü sanıyorum ki Allah Resûlü ﷺ benim Hafsa için geldiğimi zannediyor. Vallahi, eğer Allah Resûlü ﷺ onun boynunu vurmamı emretseydi, kesinlikle boynunu vururdum!" Sesimi yükseltince bana yukarı çıkmamı işaret etti. Allah Resûlü'nün ﷺ yanına girdiğimde hasır üzerinde uzanıyordu. Oturdum, üzerindeki peştemalini düzeltti; üzerinde başka bir şey yoktu. Hasırın izi mübarek yanlarında belli olmuştu. Gözlerimle Allah Resûlü'nün ﷺ odasına baktım; odanın bir köşesinde yaklaşık bir sâ' miktarında arpa, aynı miktarda kurut yaprağı (karaz) ve asılı durmuş tabaklanmamış bir tulum gördüm. Gözlerim yaşardı. Buyurdu ki: "Ey Hattâb'ın oğlu! Seni ağlatan nedir?" Dedim ki: "Ey Allah'ın Peygamberi! Ağlamayayım da ne yapayım? Şu hasır yanlarınızda iz bırakmış, hazinenizde gördüğüm şeyler sadece bunlar. Oysa Kayser ve Kisra meyveler ve nehirler içinde sefa sürüyorlar; siz ise Allah'ın Resûlü ﷺ ve O'nun seçkinisiniz, fakat hazineniz bu!" Buyurdu ki: "Ey Hattâb'ın oğlu! Ahiretin bizim, dünya hayatının ise onların olmasına razı değil misin?" Ben de: "Evet, razıyım" dedim. Ömer devam etti: Odaya girdiğimde yüzünde öfke belirtisi görmüştüm, bu yüzden dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Eşlerinizden size ne sıkıntı geliyor? Eğer onları boşadıysanız, şüphesiz Allah sizinledir; melekleri, Cebrail, Mikail, ben, Ebû Bekir ve müminler de sizinledir." Nadiren konuşurum da Allah'ın sözlerimi tasdik etmesini ummamış olayım. Bunun üzerine Tahlir (Seçenek) ayeti nazil oldu: {Belki Rabbi, sizi boşarsa ona sizden daha hayırlı eşler verir...} ve {Eğer ikiniz ona karşı birbirinizi desteklerseniz, bilin ki Allah onun dostudur; Cebrail, salih müminler ve ayrıca melekler de ona yardımcıdır.} Âişe bint Ebû Bekir ve Hafsa, Peygamber'in ﷺ diğer eşlerine karşı ittifak etmişlerdi. Sordum: "Ey Allah'ın Resûlü! Onları boşadınız mı?" Buyurdu: "Hayır." Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Mescide girdiğimde Müslümanların çakıl taşlarıyla oynayıp 'Allah Resûlü ﷺ eşlerini boşadı' dediklerini gördüm. İnip onlara eşlerinizi boşamadığınızı haber vereyim mi?" Buyurdu: "Evet, dilersen." Ben onunla konuşmaya devam ettim; nihayet yüzündeki öfke kayboldu, hatta gülümsedi; insanların en güzel dişlerine sahipti. Sonra Allah'ın Peygamberi ﷺ aşağı indi, ben de indim; hurma kütüğüne tutunarak iniyordum, Allah Resûlü ﷺ ise sanki yerde yürüyormuş gibi, elini hiçbir yere değdirmeden indi. Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Odada yirmi dokuz gün kaldınız." Buyurdu: "Ay bazen yirmi dokuz gün olur." Mescidin kapısında durup en yüksek sesimle haykırdım: "Allah Resûlü ﷺ eşlerini boşamamıştır!" Bunun üzerine şu ayet nazil oldu: {Onlara güven veya korku veren bir haber geldiğinde onu yayarlar; halbuki onu Peygamber'e ve aralarındaki yetki sahiplerine arz etselerdi, araştıranlar onun mahiyetini anlardı.} Bu meseleyi doğru anlayıp çıkaran bendim ve Allah Azze ve Celle Tahlir ayetini indirdi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Söylentileri kaynağından doğrula ve dünya nimetleri yerine ahireti seç.

Arka plan ve bağlam

Peygamber ﷺ bir ay boyunca eşlerinden ayrı kaldı. Mescitte, onları boşadığı söylentisi yayıldı. Ömer, durumu doğrudan Peygamber’e ﷺ sorarak doğruladı ve ardından boşanma olmadığını duyurdu.

Kavramlar ve açıklamalar
Tah yir ayetleri

Peygamber’in ﷺ eşlerine, dünya hayatının yükleri ile Allah ve ahiret arasında seçim hakkı tanıyan ayetler.

Müşâraba

Yaprakları depoda bulunan kuru bir bitki.

İstinbat

Mevcut bilgilerden doğru anlamı veya hükmü dikkatlice çıkarma.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayetten, haberlerin doğrulanmadan yayılmaması gerektiği sonucunu çıkarır: Kur’an, insanların bilgili kimselerin değerlendirebilmesi için meseleleri Resul’e ve yetki sahiplerine götürmelerini emreder. Bu olay zühdün erdemini de gösterir: Az mala sahip olmak Allah katındaki değeri azaltmaz; ahiret dünya servetinden daha önemlidir. Peygamber’in ﷺ ayrı kalması boşanma anlamına gelmiyordu; hadis, eşlerini boşamadığını belirtir.

Günümüz için dersler
  1. Önemli bir haberi paylaşmadan önce güvenilir bir kaynaktan doğrula.
  2. Başkalarının evliliği ve özel hayatıyla ilgili haberleri aktarırken dikkatli ol.
  3. Serveti başarı ölçüsü hâline getirme; Allah’ın ahirette vadettiklerine yönel.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.