Sahih Muslim, 451. hadis
Abu Huraira rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Muslim'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Zuhayr ibn HarbMuslim'e aktardıزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ
- 2Ya'qub ibn Ibrahimيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 3Babası Ibrahimأَبِي
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
- 6Abu Hurayraأَبَا هُرَيْرَةَ
- 7Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ " . قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ " . قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ . فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ - تَبَارَكَ وَتَعَالَى - فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ . فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ . فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ . فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا . فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ . وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ " . قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمُ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنِ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ . فَيُخْرَجُونَ مِنَ النَّارِ وَقَدِ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ . فَيَقُولُ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ . وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لاَ تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ . فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ . فَيُعطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ . فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ . فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ . فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ . فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ " . قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا . حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ .
Züheyr b. Harb bana rivayet etti, Yakub b. İbrahim bize rivayet etti, babam bize rivayet etti, İbn Şihab'dan, Ata b. Yezid el-Leysî'den, Ebu Hureyre'nin kendisine haber verdiğine göre: İnsanlar Resûlullah ﷺ'a dediler ki:
"Ey Allah'ın Resûlü! Kıyamet gününde Rabbimizi görecek miyiz?" Resûlullah ﷺ buyurdu: "Bedir gecesinde ayı görmekte zorlanır mısınız?" Dediler ki: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü." Buyurdu: "Bulut yokken güneşi görmekte zorlanır mısınız?" Dediler ki: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü." Buyurdu: "İşte siz O'nu da öyle göreceksiniz. Allah kıyamet günü insanları toplar ve buyurur: 'Herkes taptığı şeyin peşinden gitsin.' Güneşe tapan güneşi, aya tapan ayı, tağutlara tapan da tağutları takip eder. Bu ümmet ise içindeki münafıklarla birlikte geride kalır. Sonra Allah - Tebareke ve Teala - onlara tanımadıkları bir surette gelir ve 'Ben sizin Rabbinizim' buyurur. Onlar da 'Senden Allah'a sığınırız; burası bizim yerimizdir, Rabbimiz gelinceye kadar bekleyeceğiz. Rabbimiz geldiğinde O'nu tanıyacağız' derler. Bunun üzerine Allah Teala onlara tanıdıkları surette gelir ve 'Ben sizin Rabbinizim' buyurur. Onlar da 'Sen bizim Rabbimizsin' derler ve O'nu takip ederler. Cehennemin ortasına Sırat kurulur ve ben ile ümmetim onu ilk geçenler oluruz. O gün resullerden başkası konuşmaz ve resullerin duası şudur: 'Allahümme sellim, sellim (Allah'ım selamet ver, selamet ver).' Cehennemde Sa'dan dikenleri gibi kancalar vardır. Resûlullah ﷺ buyurdu: 'Sa'dan'ı gördünüz mü?' Dediler ki: 'Evet, ey Allah'ın Resûlü.' Buyurdu: 'İşte o kancalar Sa'dan dikenleri gibidir, ancak büyüklüklerini Allah'tan başka kimse bilmez. İnsanları amellerine göre yakalarlar. Kimi amelinden dolayı kurtulur, kimi de cezalandırılır ve nihayet kurtuluşa erer. Allah kulları arasındaki hükmü bitirdiğinde ve rahmetiyle cehennemden dilediği kimseleri çıkarmak istediğinde, meleklere emreder; onlar da Allah'ın rahmet etmek istediği ve 'La ilahe illallah' diyen, Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmayan kimseleri cehennemden çıkarırlar. Onları cehennemde secde izlerinden tanırlar. Çünkü ateş, Ademoğlunun secde izi hariç her tarafını yer. Allah ateşe secde izini yemeyi haram kılmıştır. Böylece yanmış olarak cehennemden çıkarılırlar ve üzerlerine hayat suyu dökülür; sel yatağındaki tohumun bitmesi gibi biterler. Sonra Allah Teala kulları arasındaki hükmü tamamlar ve yüzü cehenneme dönük olan bir adam kalır; o, cennete girenlerin sonuncusudur. Der ki: 'Ey Rabbim! Yüzümü cehennemden çevir, çünkü kokusu beni zehirledi ve alevi beni yaktı.' Allah'ın dilemesi kadar dua eder. Sonra Allah Tebareke ve Teala buyurur: 'Eğer bunu yaparsam, bundan başka bir şey isteyecek misin?' O da 'Senden başka bir şey istemeyeceğim' der ve Rabbine dilediği kadar söz verir ve ahitleşir. Allah onun yüzünü cehennemden çevirir. Cennete yönelip onu görünce, Allah'ın dilediği kadar susar. Sonra 'Ey Rabbim! Beni cennetin kapısına yaklaştır' der. Allah ona buyurur: 'Sana verdiğimden başka bir şey istemeyeceğine dair söz verip ahitleşmedin mi? Ey Ademoğlu, ne kadar vefasızsın!' O da 'Ey Rabbim!' der ve Allah'a dua etmeye devam eder. Nihayet Allah ona buyurur: 'Eğer bunu sana verirsem, başka bir şey isteyecek misin?' O da 'Hayır, izzetine yemin ederim ki istemeyeceğim' der ve Rabbine dilediği kadar söz verir. Allah onu cennetin kapısına getirir. Kapıda durduğunda cennet ona açılır ve oradaki hayrı ve sevinci görür. Allah'ın dilediği kadar susar. Sonra 'Ey Rabbim! Beni cennete sok' der. Allah Tebareke ve Teala ona buyurur: 'Sana verilenlerden başka bir şey istemeyeceğine dair söz verip ahitleşmedin mi? Ey Ademoğlu, ne kadar vefasızsın!' O da 'Ey Rabbim! Beni yaratıklarının en bedbahtı kılma' der. Allah Tebareke ve Teala gülünceye kadar dua etmeye devam eder. Allah ona güldüğünde 'Cennete gir' buyurur. Girince Allah ona 'Dile' buyurur. Rabbinden ister ve diler; hatta Allah ona şunu ve bunu hatırlatır. Nihayet arzuları tükenince Allah Teala buyurur: 'Bu senindir ve onun bir misli daha senindir.' Ata b. Yezid dedi ki: Ebu Said el-Hudrî, Ebu Hureyre'nin yanındaydı ve hadithinin hiçbir kısmını reddetmedi. Ancak Ebu Hureyre, Allah'ın o adama 'Ve onun bir misli daha senindir' dediğini rivayet edince, Ebu Said dedi ki: 'On misli daha, ey Ebu Hureyre!' Ebu Hureyre dedi ki: 'Ben sadece O'nun şu sözünü ezberledim: Bu senindir ve onun bir misli daha.' Ebu Said dedi ki: 'Şahitlik ederim ki Resûlullah ﷺ'dan şu sözü ezberledim: Bu senindir ve on misli daha.' Ebu Hureyre dedi ki: 'O adam, cennete girenlerin sonuncusudur.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Müminler Allah’ı görecek ve O’nun rahmetiyle cennete girecektir.
Rivayete göre cehennemin üzerine kurulan ve insanların kıyamet günü üzerinden geçtiği köprü.
Namazdaki secde sırasında yere değen uzuvlar.
Cehennemden kurtarılanların iyileşip yağmurdan sonra bir tohum gibi yeniden büyümesini sağlayan su.
Klasik Sünni âlimler, Allah’ı görme tasvirini vahiyde bildirildiği şekliyle kabul eder; Allah’ı yarattıklarına benzetmez ve bunun nasıl gerçekleştiğini belirlemeye kalkışmazlar. Ay ve güneşe yapılan benzetme, görmenin açıklığını ve kesinliğini anlatır; Allah ile yaratılmışlar arasında bir benzerlik kurmaz. Rivayet ayrıca Allah’a iman etmenin ve şirkten kaçınmanın kişinin hesaba çekilmeyeceği anlamına gelmediğini öğretir: Allah dilediğine azap eder, dilediğini ise rahmetiyle kurtarır. Bu nedenle âlimler hem amellerin ciddiyetini hem de Allah’ın rahmetine dair umudu vurgular.
- Allah’a samimiyetle kulluk etmeye bağlı kalın ve O’nun yanında başka şeylere tapmaktan kaçının.
- İyi amellerinizin sizi rehavete sürüklemesine izin vermeyin: cehennemden kurtuluş nihayetinde Allah’ın rahmetine bağlıdır.
- Kıyamet günü esenlik için Allah’a dua edin; namazı dikkat ve ihlasla kılın.
Bu sahih rivayet ahiret temasıyla bağlantılıdır ve müminlerin Allah’ı nasıl göreceğini de anlatır.
Sahih Muslim · #452 (Sahih)Müminlerin Rablerini tanıyıp O’nu izlemesini anlatan bölümü açıklar.
Sahih Muslim · #453 (Sahih)Bu rivayet diriliş ve hesap çevresindeki olaylara ilişkin benzer bir anlatım sunar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.