Sahabelerin Faziletleri Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 6238. hadis

Sa'd ibn Abi Waqqas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Sahabelerin Faziletleri Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Sa'd ibn Abi Waqqas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ نَزَلَتْ فِيهِ آيَاتٌ مِنَ الْقُرْآنِ - قَالَ - حَلَفَتْ أُمُّ سَعْدٍ أَنْ لاَ تُكَلِّمَهُ أَبَدًا حَتَّى يَكْفُرَ بِدِينِهِ وَلاَ تَأْكُلَ وَلاَ تَشْرَبَ ‏.‏ قَالَتْ زَعَمْتَ أَنَّ اللَّهَ وَصَّاكَ بِوَالِدَيْكَ وَأَنَا أُمُّكَ وَأَنَا آمُرُكَ بِهَذَا ‏.‏ قَالَ مَكَثَتْ ثَلاَثًا حَتَّى غُشِيَ عَلَيْهَا مِنَ الْجَهْدِ فَقَامَ ابْنٌ لَهَا يُقَالُ لَهُ عُمَارَةُ فَسَقَاهَا فَجَعَلَتْ تَدْعُو عَلَى سَعْدٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْقُرْآنِ هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏ وَوَصَّيْنَا الإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا‏}‏ ‏{‏ وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي‏}‏ وَفِيهَا ‏{‏ وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا‏}‏ قَالَ وَأَصَابَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَنِيمَةً عَظِيمَةً فَإِذَا فِيهَا سَيْفٌ فَأَخَذْتُهُ فَأَتَيْتُ بِهِ الرَّسُولَ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ نَفِّلْنِي هَذَا السَّيْفَ فَأَنَا مَنْ قَدْ عَلِمْتَ حَالَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ رُدُّهُ مِنْ حَيْثُ أَخَذْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى إِذَا أَرَدْتُ أَنْ أُلْقِيَهُ فِي الْقَبَضِ لاَمَتْنِي نَفْسِي فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ أَعْطِنِيهِ ‏.‏ قَالَ فَشَدَّ لِي صَوْتَهُ ‏"‏ رُدُّهُ مِنْ حَيْثُ أَخَذْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ‏}‏ قَالَ وَمَرِضْتُ فَأَرْسَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَانِي فَقُلْتُ دَعْنِي أَقْسِمْ مَالِي حَيْثُ شِئْتُ ‏.‏ قَالَ فَأَبَى ‏.‏ قُلْتُ فَالنِّصْفَ ‏.‏ قَالَ فَأَبَى ‏.‏ قُلْتُ فَالثُّلُثَ ‏.‏ قَالَ فَسَكَتَ فَكَانَ بَعْدُ الثُّلُثُ جَائِزًا ‏.‏ قَالَ وَأَتَيْتُ عَلَى نَفَرٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرِينَ فَقَالُوا تَعَالَ نُطْعِمْكَ وَنَسْقِيكَ خَمْرًا ‏.‏ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ تُحَرَّمَ الْخَمْرُ - قَالَ - فَأَتَيْتُهُمْ فِي حَشٍّ - وَالْحَشُّ الْبُسْتَانُ - فَإِذَا رَأْسُ جَزُورٍ مَشْوِيٌّ عِنْدَهُمْ وَزِقٌّ مِنْ خَمْرٍ - قَالَ - فَأَكَلْتُ وَشَرِبْتُ مَعَهُمْ - قَالَ - فَذُكِرَتِ الأَنْصَارُ وَالْمُهَاجِرُونَ عِنْدَهُمْ فَقُلْتُ الْمُهَاجِرُونَ خَيْرٌ مِنَ الأَنْصَارِ - قَالَ - فَأَخَذَ رَجُلٌ أَحَدَ لَحْيَىِ الرَّأْسِ فَضَرَبَنِي بِهِ فَجَرَحَ بِأَنْفِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيَّ - يَعْنِي نَفْسَهُ - شَأْنَ الْخَمْرِ ‏{‏ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنْصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ‏}‏

Çeviri

Ebû Bekir b. Ebî Şeybe ve Züheyr b. Harb bize rivayet ettiler; dediler ki: Hasan b. Mûsâ bize rivayet etti; Züheyr bize rivayet etti; Simâk b. Harb bize rivayet etti; Mus'ab b. Sa'd babasından rivayetle şöyle dedi: Onun hakkında Kur'an'dan âyetler nazil olmuştur. Dedi ki: Sa'd'ın annesi, o dininden dönünceye kadar kendisiyle asla konuşmayacağına, yemeyeceğine ve içmeyeceğine dair yemin etti. Ve şöyle dedi: 'Sen Allah'ın sana anne-babana iyilik yapmanı emrettiğini iddia ediyorsun; ben senin annenim ve sana bunu emrediyorum.' Sa'd dedi ki: 'Annem bu halde üç gün kaldı, ta ki açlıktan bayılana kadar. Bunun üzerine Umâre adındaki oğlu kalkıp ona su içirdi, o da Sa'd'a beddua etmeye başladı.' Bunun üzerine Allah Azze ve Celle Kur'an'da şu âyeti indirdi: {Biz insana ana-babasına iyi davranmasını emrettik} ve {Eğer onlar seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme}, ayrıca aynı bağlamda: {Onlarla dünyada güzel geçin} buyruldu. Sa'd devamla dedi ki: 'Resûlullah ﷺ büyük bir ganimet elde etti, içinde bir kılıç vardı. Ben onu alıp Resûlullah ﷺ'a getirdim ve:

"Bu kılıcı bana nafile olarak ver, benim durumumu biliyorsun" dedim. O ise: "Onu aldığın yere geri koy" buyurdu. Gittim, tam onu depoya atacakken nefsim beni kınadı. Geri dönüp: "Bana ver" dedim. O sesini yükselterek: "Onu aldığın yere geri koy!" buyurdu. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle: {Sana ganimetleri soruyorlar} âyetini indirdi. Yine dedi ki: 'Hastalandım ve Nebî ﷺ'e haber gönderdim. Yanıma geldi, ben de: "Malımı dilediğim gibi dağıtmama izin ver" dedim. Kabul etmedi. "Yarısını?" dedim, kabul etmedi. "Üçte birini?" dedim, sustu. Böylece malın üçte birinin vasiyet edilmesi caiz kılındı.' Devamla dedi ki: 'Ensar ve Muhacirlerden bir topluluğa uğradım. Bana: "Gel, sana yemek yedirelim ve şarap içirelim" dediler. Bu, şarap haram kılınmadan önceydi. Bir bahçede (haşş) yanlarına gittim; yanında kızartılmış deve başı ve bir tulum şarap vardı. Onlarla birlikte yiyip içtim. Ensar ve Muhacirler anılınca ben: "Muhacirler Ensar'dan daha hayırlıdır" dedim. Bunun üzerine bir adam deve başının çene kemiğinden bir parça alıp benim burnuma vurdu ve burnum yaralandı. Resûlullah ﷺ'a gelip durumu anlattım. Allah Azze ve Celle benim hakkımda, yani şarap meselesinde şu âyeti indirdi: {Şarap, kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak şeytan işi birer pisliktir}.'

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Sa'd Allah'a itaatini sürdürürken annesine de iyi davrandı.

Arka plan ve bağlam

Sa'd'ın annesi onu imanından vazgeçmesi için baskı altına aldı. Ankebut Suresi 29:8 ve Lokman Suresi 31:15 ayetleri, inanca aykırı konularda annesine itaat etmemesini, ancak dünya hayatında ona iyi davranmayı öğretti.

Kavramlar ve açıklamalar
Enfal

Savaş ganimeti; dağıtımı Enfal Suresi'nde ele alınır.

Ensar ve Muhacirler

Ensar, Medine'deki yardımcılardı; Muhacirler ise Mekke'den Medine'ye göç eden Müslümanlardı.

Üçte bir

Peygamber ﷺ kendisine yol gösterdikten sonra Sa'd'ın vasiyet edebileceği malın en yüksek oranı.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler, Sa'd hakkındaki ayetlerden, anne babanın kişiyi küfre veya günaha çağırması hâlinde onlara itaat etmenin gerekmediği; ancak saygı ve iyi muamelenin zorunlu olmaya devam ettiği sonucunu çıkarırlar. Vasiyeti hakkındaki bölüm, mirasçı olmayanlara yapılacak vasiyetin mirasçıların rızası olmadıkça malın üçte birini aşamayacağı kuralına dayanak oluşturur. Ganimetle ilgili rivayet, hiç kimsenin kendiliğinden pay alamayacağını vurgular. Âlimler, bu olayda şarap içilmesinin haram kılınmadan önce gerçekleştiğini belirtir; daha sonra indirilen Kur'an ayetleri şarabı haram kılmıştır.

Günümüz için dersler
  1. Anne babana iyilikte itaat et; ancak seni günaha veya küfre çağırırlarsa saygılı bir biçimde reddet.
  2. İsteklerini yerine getiremesen bile anne babana özen ve nezaketle davranmayı sürdür.
  3. Mal ve vasiyet kurallarına uy; sana tahsis edilmemiş bir payı alma.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.