Sahih Muslim, 6359. hadis
Abu Dharr al-Ghifari rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Dharr al-Ghifari tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ لَهُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلاَ جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ . فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا - قَالَ - وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِثَلاَثِ سِنِينَ . قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ . قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ . فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي . فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَىَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلاً بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ . قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ . وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ . قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ . قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ . قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلاً مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَىَّ فَقَالَ الصَّابِئَ . فَمَالَ عَلَىَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلِّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَىَّ - قَالَ - فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ - قَالَ - فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلاَثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلاَّ مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ - قَالَ - فَبَيْنَا أَهْلُ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ - قَالَ - فَأَتَتَا عَلَىَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الأُخْرَى - قَالَ - فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا - قَالَ - فَأَتَتَا عَلَىَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لاَ أَكْنِي . فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلاَنِ وَتَقُولاَنِ لَوْ كَانَ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا . قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ " مَا لَكُمَا " . قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ " مَا قَالَ لَكُمَا " . قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلأُ الْفَمَ . وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ . فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلُ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الإِسْلاَمِ - قَالَ - فَقُلْتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ " وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . ثُمَّ قَالَ " مَنْ أَنْتَ " . قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ - قَالَ - فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنِ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ . فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ " مَتَى كُنْتَ هَا هُنَا " . قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَا هُنَا مُنْذُ ثَلاَثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ " فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ " . قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلاَّ مَاءُ زَمْزَمَ . فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ " إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ " . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ . فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لاَ أُرَاهَا إِلاَّ يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ " . فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ . قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ . فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ . فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ إِيمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ . وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا . فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمُ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ . فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ " .
Abdullah b. Samit rivayet ettiğine göre Ebu Zer şöyle demiştir: Haram ayları helal sayan kavmimiz Gıfar’dan yola çıktık. Ben, kardeşim Üneys ve annemiz dayımızın yanına indik. Dayımız bize ikramda bulundu ve iyi davrandı. Ancak kavmi onu kıskandı ve ona:
“Sen evinden uzaklaştığında Üneys senin ailene ihanet ediyor” dediler. Dayımız gelip kendisine söylenenleri bize aktardı. Ben de ona: “Yaptığın iyiliği bozdun, artık seninle bir arada bulunamayız” dedim. Develerimizi hazırlayıp yükledik. Dayımız elbisesine bürünüp ağlamaya başladı. Yola devam ettik ve Mekke yakınlarına konakladık. Üneys, develerimiz ve onların bir misli üzerine kumar oynadı. Bir kâhine gittiler, kâhin Üneys’i kazanan ilan etti ve Üneys develerimizle birlikte bir mislini daha getirdi. Ebu Zer dedi ki: “Ey yeğenim, ben Resûlullah ﷺ ile tanışmadan üç yıl önce namaz kılıyordum.” Sordum: “Kim için namaz kılıyordun?” Dedi ki: “Allah için.” Sordum: “Hangi yöne dönüyordun?” Dedi ki: “Rabbimin beni yönelttiği tarafa dönüyordum. Gecenin sonuna kadar gece namazı kılıyor, sonra güneş doğuncaya kadar sanki bir örtü gibi secdeye kapanıyordum.” Üneys dedi ki: “Mekke’de bir işim var, sen burada kal.” Üneys Mekke’ye gitti, gecikti ve döndüğünde ona ne yaptığını sordum. Dedi ki: “Mekke’de senin dininde olan ve Allah’ın kendisini gönderdiğini iddia eden bir adamla karşılaştım.” Sordum: “İnsanlar onun hakkında ne diyor?” Dedi ki: “Şair, kâhin veya sihirbaz olduğunu söylüyorlar.” Kendisi de şairlerden biri olan Üneys ekledi: “Ben kâhinlerin sözlerini duydum, ama onun sözleri onlarınkine benzemiyor. Sözlerini şiir ölçülerine vurdum, hiçbir şairin dili buna uymuyor. Vallahi o doğrudur, onlar ise yalancıdır.” Dedim ki: “Sen burada kal, ben gidip bakayım.” Mekke’ye vardım ve onlardan sıradan bir adama: “Sabi dediğiniz kişi nerede?” diye sordum. Beni işaret ederek: “İşte Sabi!” dedi. Bunun üzerine vadi halkı üzerime çamur ve kemik fırlattılar, baygın halde yere yığıldım. Kendime geldiğimde sanki kırmızı bir put gibiydim. Zemzem’e geldim, kanlarımı yıkadım ve suyundan içtim. Ey yeğenim, orada otuz gece gündüz kaldım, Zemzem suyundan başka yiyeceğim yoktu. Karnımın katmanları oluşacak kadar semizleştim ve midemde açlık hissetmedim. Mekke halkının aydınlık bir gecede uyuduğu, Beyt’i tavaf eden kimsenin olmadığı, sadece İsaf ve Naile’ye tapan iki kadının bulunduğu bir sırada, kadınlar tavaf sırasında yanıma geldiler. Onlara: “Biriniz diğerinizle evlenin” dedim, ancak onlar dualarından vazgeçmediler. Tekrar yanıma geldiklerinde onlara açıkça hakaret ettim. Kadınlar feryat ederek: “Keşke kavmimizden biri burada olsaydı!” diyerek uzaklaştılar. Resûlullah ﷺ ve Ebu Bekir aşağı inerken onlarla karşılaştılar. Resûlullah ﷺ: “Size ne oldu?” diye sordu. Kadınlar: “Kabe ile perdeleri arasında Sabi var” dediler. Resûlullah ﷺ: “Size ne dedi?” diye sordu. Onlar: “Ağza alınmayacak bir söz söyledi” dediler. Resûlullah ﷺ geldi, Hacer-i Esved’i selamladı, arkadaşıyla birlikte Beyt’i tavaf etti ve namaz kıldı. Namazını bitirdiğinde, ona İslam selamıyla selam veren ilk kişi bendim. “Es-selamu aleyke ya Resûlallah” dedim. O da: “Aleyke’s-selamu ve rahmetullah” buyurdu. Sonra: “Sen kimsin?” diye sordu. “Gıfar’danım” dedim. Elini alnına koydu; içimden ‘Gıfar’a nispet edilmemi hoş görmedi galiba’ diye geçirdim. Elini tutmak istedim ama onu benden daha iyi tanıyan arkadaşı beni engelledi. Başını kaldırıp: “Ne zamandır buradasın?” diye sordu. “Otuz gece gündüzdür” dedim. “Seni kim doyurdu?” diye sordu. “Zemzem suyundan başka yiyeceğim olmadı. Karnımın katmanları oluşacak kadar semizleştim ve açlık hissetmiyorum” dedim. Buyurdu ki: “O mübarektir, o doyurucu bir gıdadır.” Ebu Bekir: “Ya Resûlallah, bu gece onu benim ağırlamama izin ver” dedi. Resûlullah ﷺ ve Ebu Bekir hareket etti, ben de onlarla gittim. Ebu Bekir bir kapı açtı ve bize Taif üzümü ikram etti; orada yediğim ilk yemek buydu. Bir süre orada kaldım, sonra Resûlullah ﷺ’e geldim. Buyurdu ki: “Bana hurmalık bir araz gösterildi, sanırım orası Yesrib’dir. Kavmine benim adıma tebliğ eder misin? Umulur ki Allah seni vesile kılarak onlara fayda sağlar ve seni mükâfatlandırır.” Üneys’e vardım, ne yaptığımı sordu. “İslam’a girdim ve tasdik ettim” dedim. O da: “Senin dininden yüz çevirmem; ben de Müslüman oldum ve tasdik ettim” dedi. Annemize gittik, o da: “Sizin dininizden yüz çevirmem; ben de Müslüman oldum ve tasdik ettim” dedi. Yüklerimizi alıp kavmimiz Gıfar’a vardık. Yarısı Müslüman oldu; efendileri İma b. Rahada el-Gıfari onlara imamlık yapıyordu. Diğer yarısı: “Resûlullah ﷺ Medine’ye gelince biz de Müslüman olacağız” dedi. Resûlullah ﷺ Medine’ye gelince kalan yarısı da Müslüman oldu. Eslem kabilesi gelip: “Ya Resûlallah, biz kardeşlerimiziz, onların Müslüman olduğu şekilde biz de Müslüman oluyoruz” dediler ve Müslüman oldular. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ buyurdu: “Gıfar’ı Allah bağışlasın, Eslem’i Allah selamete çıkarsın.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ebû Zer İslam’ı kabul etti, sebat gösterdi ve kavmini İslam’a davet etti.
Arap geleneğine göre savaşmanın yasak olduğu dört ay; bazı kabileler bu yasağı çiğnerdi.
Gaybı bildiğini veya geleceği öngörebildiğini iddia eden kişi.
Ebû Zer’in orada kaldığı sırada suyundan içtiğini anlattığı Mekke’deki kuyu.
Âlimler, Ebû Zer’in kıssasında onun hakikati erken yaşta arayışını, zulüm karşısındaki sebatını ve ailesini ve kavmini İslam’a davet etme çabasını görürler. Peygamber’in ﷺ Zemzem hakkındaki sözü, onun özel bereketini doğrular; bu, genel bir tıbbi veya beslenme kuralı değildir. Rivayet ayrıca insanların imana aşamalı olarak gelebileceğini gösterir: Gıfâr’dan bazıları, Peygamber ﷺ Medine’ye varıncaya kadar bekledi. Gıfâr ve Eslem’in övülmesi, bu kabileler için bağışlanma ve korunma duasıdır.
- Bir mesajı dikkatle araştır; yargını hakaretlerin veya söylentilerin belirlemesine izin verme.
- Muhalefetle karşılaştığında inancına bağlı kal ve güvenilir kişilerden destek ara.
- Ailenle ve toplumunla iyiliği paylaş: Ebû Zer kardeşini, annesini ve kavmini İslam’a davet etti.
Bu rivayet Ebû Zer’in kıssasıyla bağlantılıdır ve onun Peygamber ﷺ ile karşılaşmasının ve İslam’ın ilk dönemlerinin paralel bir anlatımını sunar.
Sahih Muslim · #6361 (Sahih)Bu ilgili rivayet, Ebû Zer’in kıssasının devamını içerir ve onun iman hayatının ilk dönemlerinin bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Sahih Muslim · #6357 (Sahih)Sahih olan bu rivayet, Sahih Müslim’de bu anlatıma yakın bir yerde bulunur ve sahabelerin faziletleri hakkında ek bağlam sunar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.