Sahih Muslim, 93. hadis
Umar ibn al-Khattab rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Umar ibn al-Khattab tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلاً الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ - وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ - وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَأَنَّ الأَمْرَ أُنُفٌ . قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ . قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ . قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ . قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا . قَالَ " أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ " . قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي " يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ " .
Ebû Hayseme Züheyr b. Harb bana rivayet etti: Vekî‘ bize Kehmes’ten, o Abdullah b. Büreyde’den, o da Yahyâ b. Ya‘mer’den rivayet etti. Ubeydullah b. Muâz el-Anberî de bize rivayet etti –ki bu hadis onun rivayetidir–: Babam bize rivayet etti, Kehmes bize İbn Büreyde’den, o da Yahyâ b. Ya‘mer’den rivayet etti. Yahyâ şöyle dedi: Basra’da kader hakkında ilk konuşan kişi Ma‘bed el-Cühenî idi. Ben ve Humeyd b. Abdurrahman el-Himyerî hac veya umre için yola çıktık ve dedik ki: ‘Resûlullah ﷺ’in ashabından birine rast gelirsek, bu insanların kader hakkında söylediklerini ona sorarız.’ Derken Mescid’e girerken Abdullah b. Ömer b. el-Hattab ile karşılaştık. Arkadaşımla birlikte onun iki yanına geçtik; birimiz sağında, diğerimiz solunda durdu. Arkadaşımın sözü bana bırakacağını düşünerek şöyle dedim: ‘Ey Ebû Abdurrahman! Bizim taraflarda Kur’an okuyan ve ilim tahsil eden bazı kimseler türedi’ –ve onların durumundan bahsetti– ‘ve onlar kaderin olmadığını, işlerin başıboş olduğunu iddia ediyorlar.’ Bunun üzerine Abdullah şöyle dedi: ‘Onlarla karşılaşırsan kendilerine söyle ki, ben onlardan beriyim, onlar da benden beridir. Abdullah b. Ömer’in yemin ettiği Zat’a andolsun ki, eğer onlardan birinin Uhud Dağı kadar altını olsa ve onu infak etse, kadere iman etmedikçe Allah bunu ondan kabul etmez.’ Sonra ekledi: ‘Babam Ömer b. el-Hattab bana şunu anlattı: Bir gün Resûlullah ﷺ’in yanında otururken yanımıza elbiseleri bembeyaz, saçları simsiyah olan bir adam geldi. Üzerinde yolculuk eseri yoktu ve bizden hiç kimse onu tanımıyordu. Nihayet Peygamber ﷺ’in yanına oturdu, dizlerini O’nun dizlerine dayadı, ellerini uyluklarına koydu ve dedi ki:
"Ey Muhammed! Bana İslam’ı haber ver." Resûlullah ﷺ buyurdular: "İslam; Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resûlü olduğuna şehadet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yetiyorsa Beyt’i haccetmendir." Adam: "Doğru söyledin," dedi. Biz, hem sorup hem de tasdik etmesine hayret ettik. Adam tekrar sordu: "Bana imanı haber ver." Resûlullah ﷺ buyurdular: "Allah’a, meleklerine, kitaplarına, resûllerine, ahiret gününe ve kaderin hayır ve şerrine iman etmendir." Adam: "Doğru söyledin," dedi. Yine sordu: "Bana ihsanı haber ver." Buyurdular: "Allah’ı görüyormuşsun gibi O’na kulluk etmendir. Her ne kadar sen O’nu görmüyorsan da O seni mutlaka görmektedir." Adam: "Bana kıyameti haber ver," dedi. Buyurdular: "Kendisine sorulan, sorandan daha bilgili değildir." Adam: "Öyleyse alametlerini haber ver," dedi. Buyurdular: "Cariyenin efendisinden çocuk doğurması ve yalınayak, çıplak, fakir çobanların bina yapmada birbirleriyle yarışmalarıdır." Sonra adam gitti. Ben uzunca bir süre bekledikten sonra Resûlullah ﷺ bana hitaben: "Ey Ömer! Bu soranın kim olduğunu biliyor musun?" diye sordular. Ben: "Allah ve Resûlü daha iyi bilir," dedim. Buyurdular: "O Cebrail’di; size dininizi öğretmek için gelmişti."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hadis, İslam'ı, imanı, ihsanı ve kadere imanı bir araya getirir.
Yahya ibn Ya'mar, Basra'da kader hakkında bir tartışma çıktığını anlatır. Bunun üzerine Humaid ibn Abd al-Rahman ile birlikte Peygamber ﷺ’in bir sahabîsini bulup İbn Ömer’e bu konuyu sordular. İbn Ömer, dini öğretmek üzere gelen Cebrail hakkındaki Ömer rivayetiyle cevap verdi.
Allah’ın takdiri: İyi ve kötü, meydana gelen her şeye dair Allah’ın bilgisi ve hükmü.
Allah’ı görüyormuşçasına içten bir dikkatle kulluk etmek; O’nun seni gördüğünü bilmektir.
Kıyamet Günü; kesin vaktini yalnızca Allah bilir.
Klasik âlimler Cebrail hadisini İslam, iman ve ihsanı bir araya getiren temel bir metin olarak görür: dışa yansıyan ameller, içten bağlılık ve samimi ibadet. İmanın altı esası kadere imanı da kapsar; İbn Ömer bunun tali bir konu olmadığını vurgular. Âlimler, kadere imanın insanların seçimlerinden sorumlu olmadığı anlamına gelmediğini açıklar. Beş şart, gücü yetenler için hac da dâhil olmak üzere başlıca zahirî yükümlülükleri ortaya koyar. Dört Sünnî fıkıh mezhebi bu esasları kabul eder; hadis ayrıca soru-cevap yoluyla öğretmeye örnektir.
- İmanın esaslarını ve İslam’ın beş şartını öğren; bunları günlük ibadetlerine ve seçimlerine yansıt.
- Namazını ve davranışlarını bilinçle yerine getir; başkaları görmese bile Allah’ın seni gördüğünü hatırla.
- İmanla ilgili soruları dikkatle ele al ve yetkin âlimlerden güvenilir bilgi edin.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.