Sunan an-Nasa'i, 3936. hadis
Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Rivayet
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ طَارِقٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ لاَ بَأْسَ بِإِجَارَةِ الأَرْضِ الْبَيْضَاءِ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ. وَقَالَ إِذَا دَفَعَ رَجُلٌ إِلَى رَجُلٍ مَالاً قِرَاضًا فَأَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ عَلَيْهِ بِذَلِكَ كِتَابًا كَتَبَ هَذَا كِتَابٌ كَتَبَهُ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ طَوْعًا مِنْهُ فِي صِحَّةٍ مِنْهُ وَجَوَازِ أَمْرِهِ لِفُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ أَنَّكَ دَفَعْتَ إِلَىَّ مُسْتَهَلَّ شَهْرِ كَذَا مِنْ سَنَةِ كَذَا عَشْرَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وُضْحًا جِيَادًا وَزْنَ سَبْعَةٍ قِرَاضًا عَلَى تَقْوَى اللَّهِ فِي السِّرِّ وَالْعَلاَنِيَةِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ عَلَى أَنْ أَشْتَرِيَ بِهَا مَا شِئْتُ مِنْهَا كُلَّ مَا أَرَى أَنْ أَشْتَرِيَهُ وَأَنْ أُصَرِّفَهَا وَمَا شِئْتُ مِنْهَا فِيمَا أَرَى أَنْ أُصَرِّفَهَا فِيهِ مِنْ صُنُوفِ التِّجَارَاتِ وَأَخْرُجَ بِمَا شِئْتُ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُ وَأَبِيعَ مَا أَرَى أَنْ أَبِيعَهُ مِمَّا أَشْتَرِيهِ بِنَقْدٍ رَأَيْتُ أَمْ بِنَسِيئَةٍ وَبِعَيْنٍ رَأَيْتُ أَمْ بِعَرْضٍ عَلَى أَنْ أَعْمَلَ فِي جَمِيعِ ذَلِكَ كُلِّهِ بِرَأْيِي وَأُوَكِّلَ فِي ذَلِكَ مَنْ رَأَيْتُ وَكُلُّ مَا رَزَقَ اللَّهُ فِي ذَلِكَ مِنْ فَضْلٍ وَرِبْحٍ بَعْدَ رَأْسِ الْمَالِ الَّذِي دَفَعْتَهُ الْمَذْكُورِ إِلَىَّ الْمُسَمَّى مَبْلَغُهُ فِي هَذَا الْكِتَابِ فَهُوَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ نِصْفَيْنِ لَكَ مِنْهُ النِّصْفُ بِحَظِّ رَأْسِ مَالِكَ وَلِيَ فِيهِ النِّصْفُ تَامًّا بِعَمَلِي فِيهِ وَمَا كَانَ فِيهِ مِنْ وَضِيعَةٍ فَعَلَى رَأْسِ الْمَالِ فَقَبَضْتُ مِنْكَ هَذِهِ الْعَشَرَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ الْوُضْحَ الْجِيَادَ مُسْتَهَلَّ شَهْرِ كَذَا فِي سَنَةِ كَذَا وَصَارَتْ لَكَ فِي يَدِي قِرَاضًا عَلَى الشُّرُوطِ الْمُشْتَرَطَةِ فِي هَذَا الْكِتَابِ أَقَرَّ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُطْلِقَ لَهُ أَنْ يَشْتَرِيَ وَيَبِيعَ بِالنَّسِيئَةِ كَتَبَ وَقَدْ نَهَيْتَنِي أَنْ أَشْتَرِيَ وَأَبِيعَ بِالنَّسِيئَةِ.
Ali b. Hucr bize haber verdi ve dedi ki: Şerîk bize Târık'tan, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet etti; Saîd şöyle demiştir:
"Ekilmemiş arazinin altın ve gümüş karşılığında kiralanmasında bir sakınca yoktur." Yine şöyle demiştir: "Bir kimse başka bir kimseye mudârebe sermayesi verip de bununla ilgili bir senet yazmak isterse şöyle yazar: 'Bu, falan oğlu falanın kendi rızasıyla, sıhhati yerinde ve muamele ehliyeti tam olarak falan oğlu falana yazdığı bir senettir. Sen bana filan yılın filan ayının başında, ağırlığı yedi olan, saf ve kaliteli on bin dirhemi, gizlide ve açıkta Allah'a karşı takvalı olmayı ve emaneti korumayı şart koşarak mudârebe sermayesi olarak verdin. Bu sermayeyle uygun gördüğüm her türlü ticareti yapmak, dilediğim malları almak, sermayeyi dilediğim ticaret alanlarında değerlendirmek, istediğim yere seyahat etmek ve satın aldığım malları nakit veya vadeli, para veya mal karşılığında kendi görüşüme göre satmak konusunda yetkiliyim. Uygun gördüğüm kimseleri bu işte vekil tayin edebilirim. Bu senette belirtilen ve bana teslim ettiğin anaparanın dışında, Allah'ın bu ticaretten nasip ettiği her türlü kâr ve kazanç, aramızda yarı yarıya paylaşılacaktır: Yarısı anaparana isabet eden pay olarak senin, yarısı da emeğimin karşılığı olarak tamamen benimdir. Zarar ise anaparaya aittir.' Sonra şöyle derim: 'Filan yılın filan ayının başında, saf ve kaliteli bu on bin dirhemi senden teslim aldım ve bu senette belirtilen şartlar üzere mudârebe olarak elimde bulunmaktadır.' Falan ve falan bunu ikrar etmiştir. Eğer ona vadeli alım satım yapma yetkisi vermek isterse şöyle yazar: 'Bana vadeli alım satım yapmamı yasakladın.'"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Sa'id ibn al-Musayyab, arazi kiralama ve mudârabe kurallarını açıklıyor.
Bir tarafın sermaye sağladığı, diğer tarafın emeği ve ticari yönetimi üstlendiği; kârın anlaşmaya göre paylaşıldığı sözleşme.
Henüz ekilmemiş veya dikilmemiş arazi.
Ticaret sermayesindeki azalma; anlatılan anlaşmada bu azalma sermayeye yüklenir.
Metin, Sa'id ibn al-Musayyab’ın görüşünü aktarır: Arazi altın veya gümüş karşılığında kiralanabilir; mudârabe sözleşmesi ise tüccarın yetkilerini, kâr paylaşımını ve zararın nasıl karşılanacağını belirleyebilir. Mudârabenin kesin şartları hukuk mezhepleri arasında farklılık gösterir; mezhepler kâr payının bir oran olarak kararlaştırılmasını ve işletmecinin emanet edilen sermayeyi özenle kullanmasını vurgular. Bu zayıf ve eksik rivayet, tek başına bağlayıcı bir hükmün bağımsız delili değildir. Arazi kiraları konusunda Sahih Muslim’deki sahih rivayet de dikkate alınmalıdır.
- Mudârabe sözleşmesinde konulan sermaye miktarını, yöneticinin yetkilerini ve kârın nasıl paylaşılacağını yazılı olarak belirleyin.
- Vadeli ticarete izin verilip verilmediğini ve vekil tayin etme yetkisinin kimde olduğunu açıkça kararlaştırın.
- Emanet edilen sermayeyi özenle kullanın ve dinî hükümleri yalnızca zayıf bir rivayete dayandırmayın.
Sahih Muslim’de tarım arazisiyle ilgili bir Peygamber rivayeti bulunur; sıhhat derecesi güçlü olduğundan arazi kiralarını değerlendirirken başvurulan temel kaynaklardandır.
Sunan an-Nasa'i · #3934 (Sahih Isnaad Maqtu)Bu rivayet, İbrahim ve Sa'id ibn Jubair’in işlenmemiş araziyi kiraya vermekte sakınca görmediğini aktarır; bu da ilk dönem âlimlerinin bir görüşüdür.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.