نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1008

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ - الظُّهْرَ أَوِ الْعَصْرَ قَالَ - فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ قَامَ إِلَى خَشَبَةٍ فِي مُقَدَّمِ الْمَسْجِدِ فَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَيْهَا إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى يُعْرَفُ فِي وَجْهِهِ الْغَضَبُ ثُمَّ خَرَجَ سَرَعَانُ النَّاسِ وَهُمْ يَقُولُونَ قَصُرَتِ الصَّلاَةُ قَصُرَتِ الصَّلاَةُ وَفِي النَّاسِ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَهَابَاهُ أَنْ يُكَلِّمَاهُ فَقَامَ رَجُلٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَمِّيهِ ذَا الْيَدَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ أَمْ قَصُرَتِ الصَّلاَةُ قَالَ ‏"‏ لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تَقْصُرِ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْقَوْمِ فَقَالَ ‏"‏ أَصَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَوْمَئُوا أَىْ نَعَمْ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَقَامِهِ فَصَلَّى الرَّكْعَتَيْنِ الْبَاقِيَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ وَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ وَكَبَّرَ ثُمَّ كَبَّرَ وَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ وَكَبَّرَ ‏.‏ قَالَ فَقِيلَ لِمُحَمَّدٍ سَلَّمَ فِي السَّهْوِ فَقَالَ لَمْ أَحْفَظْهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَكِنْ نُبِّئْتُ أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ قَالَ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عبید به ما حدیث کرد، حماد بن زید به ما حدیث کرد، از ایوب، از محمد، از ابوهُریره که گفت: رسول الله ﷺ یکی از دو نماز عصر — ظهر یا عصر — را با ما خواند. دو رکعت با ما نماز گزارد و سپس سلام داد. آنگاه به سمت چوبی که در جلوی مسجد قرار داشت رفت و دستانش را روی آن نهاد، دستی بر دست دیگر، و خشم در چهره‌اش نمایان بود. سپس مردم شتابان بیرون رفتند و می‌گفتند:

«نماز کوتاه شد! نماز کوتاه شد!» در میان مردم ابوبکر و عمر نیز بودند، اما هیبت آن را داشتند که با ایشان سخن بگویند. پس مردی برخاست که رسول الله ﷺ او را «ذوالیدین» می‌نامید و عرض کرد: «ای رسول خدا! آیا فراموش کرده‌اید یا نماز کوتاه شده است؟» فرمود: «نه فراموش کرده‌ام و نه نماز کوتاه شده است.» آن مرد گفت: «بلکه فراموش کرده‌اید، ای رسول خدا!» سپس رسول الله ﷺ رو به جمعیت کردند و پرسیدند: «آیا ذوالیدین راست گفت؟» آنان با اشاره تأیید کردند که بله. آنگاه رسول الله ﷺ به جایگاه خود بازگشتند و دو رکعت باقی‌مانده را گزاردند و سلام دادند. سپس تکبیر گفتند و سجده‌ای کردند مانند سجده معمولی خود یا طولانی‌تر از آن. سپس سر برداشتند و تکبیر گفتند. دوباره تکبیر گفتند و سجده‌ای کردند مانند سجده معمولی یا طولانی‌تر. سپس سر برداشتند و تکبیر گفتند. از راوی، محمد، پرسیده شد: آیا در سجده سهو سلام دادند؟ پاسخ داد: این را از ابوهُریره حفظ نکرده‌ام، ولی به من خبر داده شده که عمران بن حصین گفته است: «سپس سلام داد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اگر رکعت‌هایی از نماز فراموش شود، امام نماز را کامل می‌کند و سجدهٔ سهو به‌جا می‌آورد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ در نماز ظهر پس از دو رکعت سلام دادند. هنگامی که ذوالیدین این موضوع را یادآوری کرد و نمازگزاران حاضر آن را تأیید کردند، پیامبر ﷺ رکعت‌های باقی‌مانده را کامل کردند و سجدهٔ سهو به‌جا آوردند.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

یک واحد نماز که شامل قیام، رکوع و سجده است.

سجدهٔ سهو

سجده‌هایی که به‌سبب اشتباه یا فراموشی در نماز انجام می‌شوند.

تکبیر

گفتنِ «الله اکبر»؛ الله بزرگ‌تر است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که امام پس از اشتباه، به یادآوری‌های قابل‌اعتماد نمازگزاران گوش می‌دهد و اگر روشن شود رکعت‌هایی باقی مانده است، نماز را کامل می‌کند. روایت از دو سجدهٔ سهو یاد می‌کند؛ فقیهان بر پایهٔ چندین متن بررسی کرده‌اند که این سجده‌ها پیش از سلام انجام می‌شوند یا پس از آن. مذاهب فقهی دربارهٔ تعیین این زمان و نیز دربارهٔ انواع گوناگون اشتباه اختلاف‌نظر دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر هنگام نماز جماعت متوجه اشتباهی آشکار شدید، آن را با احترام و در زمان مناسب به امام یادآوری کنید.
  2. پس از وقفه، با آرامش بررسی کنید چند رکعت خوانده شده است و هنگام کامل‌کردن نماز، از راهنمایی امام پیروی کنید.
  3. احکام سجدهٔ سهو را بر اساس مذهب فقهی خود بیاموزید، زیرا عالمان دربارهٔ چگونگی دقیق انجام آن اختلاف‌نظر دارند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.