الزكاة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1629

روایت‌شده توسط Sahl ibn al-Hanzaliyyah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الزكاة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn al-Hanzaliyyah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مِسْكِينٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُهَاجِرِ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي كَبْشَةَ السَّلُولِيِّ، حَدَّثَنَا سَهْلُ ابْنُ الْحَنْظَلِيَّةِ، قَالَ قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنٍ وَالأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ فَسَأَلاَهُ فَأَمَرَ لَهُمَا بِمَا سَأَلاَ وَأَمَرَ مُعَاوِيَةَ فَكَتَبَ لَهُمَا بِمَا سَأَلاَ فَأَمَّا الأَقْرَعُ فَأَخَذَ كِتَابَهُ فَلَفَّهُ فِي عِمَامَتِهِ وَانْطَلَقَ وَأَمَّا عُيَيْنَةُ فَأَخَذَ كِتَابَهُ وَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَكَانَهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَرَانِي حَامِلاً إِلَى قَوْمِي كِتَابًا لاَ أَدْرِي مَا فِيهِ كَصَحِيفَةِ الْمُتَلَمِّسِ ‏.‏ فَأَخْبَرَ مُعَاوِيَةُ بِقَوْلِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ سَأَلَ وَعِنْدَهُ مَا يُغْنِيهِ فَإِنَّمَا يَسْتَكْثِرُ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ النُّفَيْلِيُّ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ ‏"‏ مِنْ جَمْرِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا يُغْنِيهِ وَقَالَ النُّفَيْلِيُّ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ وَمَا الْغِنَى الَّذِي لاَ تَنْبَغِي مَعَهُ الْمَسْأَلَةُ قَالَ ‏"‏ قَدْرُ مَا يُغَدِّيهِ وَيُعَشِّيهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ النُّفَيْلِيُّ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ ‏"‏ أَنْ يَكُونَ لَهُ شِبَعُ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ أَوْ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ حَدَّثَنَا بِهِ مُخْتَصِرًا عَلَى هَذِهِ الأَلْفَاظِ الَّتِي ذُكِرَتْ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد نفیلی به ما حدیث کرد، مسکین به ما حدیث کرد، محمد بن مهاجر از ربیعه بن یزید، او از ابوکبشه سلولی و او از سهل بن حنظلیه روایت کرد که گفت: عیینة بن حصن و اقرع بن حابس نزد رسول الله ﷺ آمدند و از ایشان چیزی درخواست کردند. پیامبر ﷺ دستور دادند تا آنچه خواسته بودند به آنان داده شود و به معاویه فرمان دادند تا برایشان بنویسد. اقرع نامه‌اش را گرفت، آن را در دستارش پیچید و رفت. اما عیینة نامه‌اش را گرفت و نزد پیامبر ﷺ در جایگاهش آمد و گفت:

«ای محمد! آیا مرا می‌بینی که نامه‌ای را به سوی قومم می‌برم در حالی که نمی‌دانم درون آن چیست، درست مانند صحیفه متلمس؟» معاویه این سخن او را به رسول الله ﷺ اطلاع داد. رسول الله ﷺ فرمودند: «هر کس سوال کند (گدایی کند) در حالی که بی‌نیازی دارد، همانا تنها آتش جهنم را برای خود افزون می‌سازد.» (نفیلی در جای دیگر گفته است: «از اخگرهای جهنم»). پرسیدند: «ای رسول خدا! بی‌نیازی چیست؟» (نفیلی در جای دیگر گفته است: «آن بی‌نیازی که سوال کردن با آن شایسته نیست چیست؟») فرمودند: «به اندازه‌ای که صبحانه و شامش را تأمین کند.» (نفیلی در جای دیگر گفته است: «اینکه خوراک یک شبانه‌روز یا یک روز و شب سیرکننده داشته باشد.») و راوی این حدیث را با همین الفاظ ذکر شده به صورت مختصر برای ما نقل کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که هزینهٔ ضروری زندگی روزانه‌اش را دارد، نباید برای کمک دست نیاز دراز کند.

پیشینه و سبب بیان

سهل بن حنظلیه روایت می‌کند که دو مرد از پیامبر ﷺ چیزی خواستند و ایشان درخواستشان را پذیرفتند. پس از سخنی از عُیَینه بن حِصن، پیامبر ﷺ دربارهٔ درخواست کمک با وجود برخورداری از امکانات کافی هشدار دادند.

توضیح واژه‌های دشوار
آنچه برایش کفایت می‌کند

امکاناتی که نیازهای ضروری روزانه را تأمین کند؛ در روایت از خوراک صبح و شب یا داشتن مقدار کافی برای یک شبانه‌روز یاد شده است.

اخگرهای سوزان جهنم

هشداری شدید دربارهٔ پیامدهای وخیم درخواست کمک بدون نیاز.

نوشتهٔ مُتَلَمِّس

اشاره به داستانی مشهور دربارهٔ نوشته‌ای که محتوایش خطرناک از آب درآمد؛ عُیَینه نمی‌خواست بی‌آنکه بداند نوشته چیست، آن را با خود ببرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که درخواست کمک بدون نیاز واقعی به‌شدت نکوهیده است و خوداتکایی و حفظ کرامت را تشویق می‌کند. معیار یادشده بیانگر نیازهای پایه است، نه حد ثابتی از دارایی برای همهٔ زمان‌ها و شرایط. مذاهب فقهی درخواست کمک و دریافت زکات را بر اساس نیاز، دارایی و احکام مربوط به دریافت‌کننده بررسی می‌کنند؛ این روایت در این زمینه هشداری است در برابر درخواست بدون ضرورت.

درس‌هایی برای امروز
  1. وقتی نیازهای ضروری زندگی‌ات تأمین شده است، درخواست کمک مالی نکن.
  2. به نیازمندان واقعی یاری برسان و با آنان با احترام رفتار کن.
  3. نیازت را صادقانه بسنج و هرگاه امکان دارد، راه‌هایی برای تأمین معاش خودت بجوی.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.