Sunan Abi Dawud، حدیث 2254
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از أبو داود تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍآن را به أبو داود روایت کرد
- 2ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
- 3هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ
- 4عِكْرِمَةُ
- 5ابْنِ عَبَّاسٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا رَجُلاً عَلَى امْرَأَتِهِ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ نَبِيًّا إِنِّي لَصَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ فِي أَمْرِي مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ } فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ { مِنَ الصَّادِقِينَ } فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَجَاءَا فَقَامَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا مِنْ تَائِبٍ " . ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْخَامِسَةِ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ وَقَالُوا لَهَا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا سَتَرْجِعُ فَقَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ . فَمَضَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ " . فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ ابْنِ بَشَّارٍ حَدِيثُ هِلاَلٍ .
محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، ابن ابی عدی برای ما حدیث کرد، هشام بن حسان به ما خبر داد، عکرمه برایم حدیث کرد، از ابن عباس که هلال بن امیه در حضور رسول الله ﷺ همسرش را متهم به زنا با شریک بن سحماء کرد. پیامبر ﷺ فرمودند:
«دلیل بیاور وگرنه حد بر پشتت جاری خواهد شد.» او گفت: «ای رسول خدا! آیا وقتی یکی از ما مردی را با همسرش ببیند، باید برود و دلیل جستجو کند؟» اما پیامبر ﷺ تنها فرمودند: «دلیل بیاور وگرنه حد بر پشتت جاری میشود.» سپس هلال گفت: «سوگند به آنکه تو را به حق مبعوث کرد، من راست میگویم و خداوند قطعاً در باره کار من چیزی نازل خواهد کرد که پشتم را از حد رهایی بخشد.» پس این آیه نازل شد: {و کسانی که همسرانشان را متهم کنند و شاهدانی جز خودشان نداشته باشند}. ایشان خواندند تا به {از راستگویان} رسیدند. سپس پیامبر ﷺ بازگشتند و آن دو را طلبیدند و آنان آمدند. هلال بن امیه برخاست و شهادت داد و پیامبر ﷺ میفرمودند: «خداوند میداند که یکی از شما دو نفر دروغگو است؛ آیا کسی از شما توبه میکند؟» سپس زن برخاست و شهادت داد. هنگامی که به پنجمین شهادت رسید که اگر شوهرش از راستگویان باشد لعنت خدا بر او باد، مردم به او گفتند: «این شهادت تعیینکننده است.» ابن عباس میگوید: «او درنگ کرد و عقب کشید تا جایی که گمان کردیم از گفتهاش برگردد، اما گفت: 'من امروز قومم را رسوا نمیکنم.'» و شهادت را تمام کرد. آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند: «به او بنگرید، اگر فرزندی آورد که چشمانش سرمهکشیده، باسنش فراخ و ساقهایش فربه باشد، آن فرزند متعلق به شریک بن سحماء است.» و او دقیقاً چنین فرزندی به دنیا آورد. سپس پیامبر ﷺ فرمودند: «اگر آنچه در کتاب خدا گذشته بود نبود، من با او برخورد سختی میکردم.» ابوداود میگوید: «این حدیث را تنها مردم مدینه به صورت اختصاصی روایت کردهاند. حدیث ابن بشار، حدیث هلال است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
در اتهام زنا میان همسران، رویه ویژهٔ لِعان بهکار میرود.
هلال بن امیه همسرش را نزد پیامبر ﷺ به زنا با شریک بن سحماء متهم کرد. هنگامی که از او دلیل خواسته شد، آیات مربوط به لِعان نازل شد (سورهٔ نور، ۲۴:۶–۹).
رویهای مقرر که در آن، وقتی مرد شاهد دیگری ندارد، زن و شوهر با سوگندهای متقابل اتهام و انکار را بیان میکنند.
در اینجا: سوگندهای مکرری که قرآن برای مرد و زن مقرر کرده است.
دعایی خطیر که در آن زن، اگر شوهرش راست گفته باشد، خشم خدا را بر خود فرامیخواند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که مردی که همسرش را بدون داشتن شاهدان لازم به زنا متهم میکند، حق ندارد خودسرانه اقدام کند؛ موضوع تابع احکام مقرر لِعان است. قرآن روند سوگندها را در سورهٔ نور، ۲۴:۶–۹ تعیین میکند. مذاهب فقهی پیامدها و شرایط دقیق حقوقی، از جمله جدایی همسران، را با جزئیاتی بررسی میکنند که میان مذاهب تفاوت دارد. ویژگیهای جسمانی کودک در این روایت، دلیلی برای کنار گذاشتن این روند یا حکم الهی به شمار نمیرود.
- هیچکس را بر پایهٔ گمان به زنا متهم نکنید؛ قواعد اثبات معتبر را رعایت کنید و به مراجع صلاحیتدار مراجعه کنید.
- با اختلاف جدی زناشویی خودسرانه برخورد نکنید: لِعان رویهای رسمی است، نه آیینی خصوصی.
- دربارهٔ اتهامها و اختلافات خانوادگی با احتیاط سخن بگویید و از آبروی عمومی افراد درگیر پاسداری کنید.
این روایت صحیح شرح میدهد که پیامبر ﷺ پس از روند سوگندها دربارهٔ آن زن و شوهر چه حکمی داد.
Sunan Abi Dawud · #2252 (Sahih)این روایت صحیح اطلاعات بیشتری دربارهٔ کودک در همان اختلاف مربوط به لِعان ارائه میکند.
Sahih al-Bukhari · #2671 (Sahih)این روایت صحیح همان ماجرا و نزول آیات مربوط به اتهامهای زناشویی را یادآوری میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.