جهاد · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2507

روایت‌شده توسط Zayd ibn Thabit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جهاد
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Zayd ibn Thabit

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ ‏:‏ كُنْتُ إِلَى جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَغَشِيَتْهُ السَّكِينَةُ فَوَقَعَتْ فَخِذُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى فَخِذِي، فَمَا وَجَدْتُ ثِقَلَ شَىْءٍ أَثْقَلَ مِنْ فَخِذِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ اكْتُبْ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبْتُ فِي كَتِفٍ ‏:‏ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ، فَقَامَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ - وَكَانَ رَجُلاً أَعْمَى - لَمَّا سَمِعَ فَضِيلَةَ الْمُجَاهِدِينَ فَقَالَ ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ لاَ يَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَلَمَّا قَضَى كَلاَمَهُ غَشِيَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السَّكِينَةُ فَوَقَعَتْ فَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي وَوَجَدْتُ مِنْ ثِقَلِهَا فِي الْمَرَّةِ الثَّانِيَةِ كَمَا وَجَدْتُ فِي الْمَرَّةِ الأُولَى ثُمَّ سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ اقْرَأْ يَا زَيْدُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَرَأْتُ ‏{‏ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ‏}‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ ‏}‏ الآيَةَ كُلَّهَا ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ ‏:‏ فَأَنْزَلَهَا اللَّهُ وَحْدَهَا فَأَلْحَقْتُهَا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مُلْحَقِهَا عِنْدَ صَدْعٍ فِي كَتِفٍ ‏.‏

ترجمه

سعید بن منصور برای ما حدیث کرد، عبدالرحمن بن ابی‌الزناد از پدرش، او از خارجه بن زید و او از زید بن ثابت روایت کردند که گفت: در کنار رسول الله ﷺ نشسته بودم که سکینه (آرامش وحی) بر ایشان فرا رسید و ران رسول الله ﷺ بر روی ران من افتاد. هیچ سنگینی‌ای را سنگین‌تر از ران رسول الله ﷺ نیافتم. سپس آن حالت از ایشان برطرف شد و فرمودند:

«بنویس.» پس من بر روی استخوان شانه‌ای نوشتم: «مؤمنانی که نشسته‌اند با مجاهدان در راه خدا برابر نیستند...» تا پایان آیه. آنگاه ابن ام مکتوم — که مردی نابینا بود — چون فضیلت مجاهدان را شنید، برخاست و عرض کرد: «یا رسول الله! تکلیف مؤمنانی که توان جهاد ندارند چیست؟» چون سخنش به پایان رسید، بار دیگر سکینه بر رسول الله ﷺ فرا رسید و ران ایشان بر ران من افتاد و در این بار دوم همان سنگینی بار اول را احساس کردم. سپس آن حالت از رسول الله ﷺ برطرف شد و فرمودند: «ای زید! بخوان.» من خواندم: {مؤمنانی که نشسته‌اند...} آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: {به جز کسانی که دارای عذر هستند}، یعنی تمام آیه. زید گفت: خداوند این بخش را جداگانه نازل کرد و من آن را الحاق نمودم. قسم به ذاتی که جانم در دست اوست، گویی اکنون محل الحاق آن را در شکاف استخوان شانه می‌بینم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

Allah ناتوانی مؤمنان از جنگیدن را استثنا کرد.

پیشینه و سبب بیان

سبب نزول در روایت آمده است: ابن ام مکتوم که نابینا بود، پرسید تکلیف مؤمنانی که توان جنگیدن ندارند چیست. پس از آن، استثنای «مگر کسانی که عذری دارند» نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
سکینه

آرامش الهی که هنگام نزول وحی بر پیامبر ﷺ فرود می‌آمد.

استخوان کتف

استخوانی که گاهی در آن روزگار متن را روی آن می‌نوشتند.

عذر

محدودیت جسمی یا دلیل موجه دیگری که مانع شرکت فرد می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که قرآن هنگام نزول وحی با دقت نوشته می‌شد و واژگان آیه به فرمان خدا تکمیل می‌شد. آیه میان کسانی که توان شرکت در جنگ دارند و کسانی که به دلیل عذری موجه نمی‌توانند شرکت کنند تفاوت می‌گذارد؛ افراد گروه دوم از نظر سرزنش با شرکت‌کنندگان یکسان نیستند. مذاهب فقهی احکام جهاد را با توجه به مجموع قرآن و روایات بررسی می‌کنند، نه فقط بر پایه این گزارش.

درس‌هایی برای امروز
  1. تلاش افراد را بدون در نظر گرفتن سلامت و شرایطشان ارزیابی نکنید.
  2. اگر به نظر می‌رسد متنی دینی با افراد دارای معلولیت ناعادلانه برخورد می‌کند، برای روشن‌شدن معنا پرس‌وجو کنید.
  3. دانش مهم را با دقت ثبت کنید و استثناها را روشن و دقیق منتقل کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.