Sunan Abi Dawud، حدیث 2650
روایتشده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از أبو داود تا عَمْرٍو
- 1مُسَدَّدٌآن را به أبو داود روایت کرد
- 2سُفْيَانُ
- 3عَمْرٍو
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، حَدَّثَهُ حَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ، - وَكَانَ كَاتِبًا لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ - قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا فَانْطَلَقْنَا تَتَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا هَلُمِّي الْكِتَابَ . فَقَالَتْ مَا عِنْدِي مِنْ كِتَابٍ . فَقُلْتُ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ . فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا فَأَتَيْنَا بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا هَذَا يَا حَاطِبُ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ فَإِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا وَإِنَّ قُرَيْشًا لَهُمْ بِهَا قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ بِمَكَّةَ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ قَرَابَتِي بِهَا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كَانَ بِي مِنْ كُفْرٍ وَلاَ ارْتِدَادٍ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَكُمْ " . فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ " .
مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از عمرو، که حسن بن محمد بن علی برایش نقل کرده بود، و عبیدالله بن ابی رافع — که نویسندهٔ علی بن ابیطالب بود — به او خبر داده بود، گفت: شنیدم که علی علیهالسلام میفرمود: رسول خدا ﷺ من، زبیر و مقداد را فرستاد و فرمود:
«حرکت کنید تا به روضة خاخ برسید، زیرا در آنجا زنی است که بر شتری سوار است و نامهای همراه دارد؛ پس آن را از او بگیرید.» ما با اسبانمان به تاخت رفتیم تا به آن روضه رسیدیم و زن را یافتیم. گفتیم: «نامه را بیاور!» گفت: «من نامهای ندارم.» گفتم: «یا نامه را بیرون میآوری یا لباست را از تنت درمیآوریم!» پس نامه را از میان موهای بافتهاش بیرون آورد. آن را نزد پیامبر ﷺ بردیم و دیدیم که از طرف حاطب بن ابی بلتعه به گروهی از مشرکان نوشته شده و در آن برخی از امور رسول خدا ﷺ را به آنان اطلاع داده بود. پیامبر ﷺ پرسید: «ای حاطب، این چیست؟» عرض کرد: «ای رسول خدا، در حق من شتاب مکن. من مردی بودم که به قریش پیوسته (و همپیمان آنان) بودم، اما از خودشان نبودم. در حالی که مهاجران قریش با خویشاوندانشان رابطه دارند و بدین وسیله خانوادههایشان را در مکه حفظ میکنند. چون من چنین امتیازی نداشتم، خواستم با انجام کاری برای آنان، دستاویزی پیدا کنم تا آنان نیز خویشاوندان مرا حفظ کنند. به خدا سوگند ای رسول خدا، کار من از روی کفر یا ارتداد نبود.» رسول خدا ﷺ فرمود: «او راست گفت.» عمر گفت: «اجازه بده گردن این منافق را بزنم!» اما رسول خدا ﷺ فرمود: «او در جنگ بدر شرکت کرده است، و چه میدانی، شاید خداوند به اهل بدر نظر رحمت افکنده و فرموده باشد: هر چه میخواهید بکنید، من شما را بخشیدم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
لغزش حاطب با توجه به نیت و خدمات پیشین او ارزیابی شد.
حاطب بن ابیبلتعه هنگام تدارک فتح مکه، اطلاعاتی برای برخی مشرکان مکه فرستاد. پیامبر ﷺ نامه را رهگیری کرد و از حاطب درباره انگیزهاش پرسید؛ او میخواست برای خانوادهاش در مکه حمایت فراهم کند و انکار کرد که از روی کفر یا ارتداد دست به این کار زده باشد.
کسی که با قبیله پیوند داشت، اما خود از آن قبیله نبود.
یارانی که در نبرد بدر شرکت کردند.
کسی که کفر را پشت اظهار ظاهری ایمان پنهان میکند.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که لغزشی جدی را نباید بدون بررسی نیت، کفر یا ارتداد دانست. پیامبر ﷺ سخنان حاطب را شنید و تأیید کرد که راست میگوید؛ واکنش تند عمر بن خطاب نیز پذیرفته نشد. همچنین روشن میشود که خدمات صادقانه پیشین، مانند شرکت در بدر، در ارزیابی فرد اهمیت دارد. این روایت مجوزی کلی برای افشای اطلاعات محرمانه نیست: سخن از آمرزش اهل بدر است و نباید آن را از زمینه ویژهاش جدا کرد.
- پیش از محکومکردن کسی بهخاطر لغزشی جدی، ابتدا درباره واقعیتها و انگیزه او پرسوجو کنید.
- از اطلاعات محرمانه محافظت کنید و اگر خانوادهتان در خطر است، از راههای معتبر و قانونی کمک بگیرید.
- کارهای نیک پیشین افراد را به رسمیت بشناسید، اما از آنها برای توجیه رفتار زیانبار استفاده نکنید.
این روایت از علی نیز نامه حاطب را شرح میدهد و زمینه گفتوگوی او با پیامبر ﷺ را تأیید میکند.
Sunan Abi Dawud · #2652 (Sahih)این روایت گزارشی موازی از نامه و توضیحی را دربر دارد که حاطب به پیامبر ﷺ داد.
Sahih al-Bukhari · #1870 (Sahih)این روایت صحیح با جایگاه ویژه شرکتکنندگان بدر که در داستان آمده است ارتباط دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.