جهاد · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2719

روایت‌شده توسط Awf ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جهاد
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Awf ibn Malik

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ فِي غَزْوَةِ مُؤْتَةَ فَرَافَقَنِي مَدَدِيٌّ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ لَيْسَ مَعَهُ غَيْرُ سَيْفِهِ فَنَحَرَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ جَزُورًا فَسَأَلَهُ الْمَدَدِيُّ طَائِفَةً مِنْ جِلْدِهِ فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُ فَاتَّخَذَهُ كَهَيْئَةِ الدَّرَقِ وَمَضَيْنَا فَلَقِينَا جُمُوعَ الرُّومِ وَفِيهِمْ رَجُلٌ عَلَى فَرَسٍ لَهُ أَشْقَرَ عَلَيْهِ سَرْجٌ مُذْهَبٌ وَسِلاَحٌ مُذْهَبٌ فَجَعَلَ الرُّومِيُّ يُغْرِي بِالْمُسْلِمِينَ فَقَعَدَ لَهُ الْمَدَدِيُّ خَلْفَ صَخْرَةٍ فَمَرَّ بِهِ الرُّومِيُّ فَعَرْقَبَ فَرَسَهُ فَخَرَّ وَعَلاَهُ فَقَتَلَهُ وَحَازَ فَرَسَهُ وَسِلاَحَهُ فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِلْمُسْلِمِينَ بَعَثَ إِلَيْهِ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَأَخَذَ مِنَ السَّلَبِ قَالَ عَوْفٌ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا خَالِدُ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالسَّلَبِ لِلْقَاتِلِ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي اسْتَكْثَرْتُهُ ‏.‏ قُلْتُ لَتَرُدَّنَّهُ عَلَيْهِ أَوْ لأُعَرِّفَنَّكَهَا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَنْ يَرُدَّ عَلَيْهِ قَالَ عَوْفٌ فَاجْتَمَعْنَا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَصَصْتُ عَلَيْهِ قِصَّةَ الْمَدَدِيِّ وَمَا فَعَلَ خَالِدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا خَالِدُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ ‏"‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَكْثَرْتُهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا خَالِدُ رُدَّ عَلَيْهِ مَا أَخَذْتَ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَوْفٌ فَقُلْتُ لَهُ دُونَكَ يَا خَالِدُ أَلَمْ أَفِ لَكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَمَا ذَلِكَ ‏"‏ فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا خَالِدُ لاَ تَرُدَّ عَلَيْهِ هَلْ أَنْتُمْ تَارِكُونَ لِي أُمَرَائِي لَكُمْ صِفْوَةُ أَمْرِهِمْ وَعَلَيْهِمْ كَدَرُهُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

احمد بن محمد بن حنبل برای ما حدیث کرد و گفت: ولید بن مسلم برای ما حدیث کرد و گفت: صفوان بن عمرو برایم حدیث کرد، از عبدالرحمن بن جبیر بن نفیر، از پدرش، از عوف بن مالک اشجعی که گفت: در غزوه مؤته همراه با زید بن حارثه خارج شدم. مردی یمنی که برای تقویت سپاه آمده بود با من همراه شد و جز شمشیرش چیزی نداشت. یکی از مسلمانان شتری را ذبح کرد و آن مرد یمنی تکه‌ای از پوست آن را خواست و او نیز به وی داد. سپس آن را به شکل سپر درست کرد. پیش رفتیم تا به سپاه روم رسیدیم. در میان آنان مردی بود بر اسبی سرخ‌رنگ با زین و سلاحی زرین سوار بود. آن مرد رومی به مسلمانان حمله‌ور شد. مرد یمنی پشت سنگی کمین کرد و چون رومی از کنارش گذشت، پای اسبش را پی کرد و اسب فرو افتاد. آنگاه بر او چیره شد و او را کشت و اسب و سلاحش را گرفت. چون خداوند عزوجل مسلمانان را پیروز گردانید، خالد بن ولید کسی نزد او فرستاد و آن غنیمت را گرفت. عوف گفت: نزد خالد رفتم و گفتم:

«ای خالد! آیا نمی‌دانی که رسول الله ﷺ حکم کرده است که غنیمت متعلق به قاتل است؟» گفت: «آری، ولی آن را بسیار زیاد دانستم.» گفتم: «یا آن را به او پس می‌دهی یا ماجرا را نزد رسول الله ﷺ بازگو خواهم کرد.» اما او از بازگرداندن امتناع ورزید. عوف گفت: سپس نزد رسول الله ﷺ گرد آمدیم و من داستان آن مرد یمنی و کار خالد را شرح دادم. رسول الله ﷺ فرمودند: «ای خالد! چه چیز تو را وادار به این کار کرد؟» عرض کرد: «ای رسول الله! آن را بسیار زیاد پنداشتم.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ای خالد! آنچه از او گرفته‌ای به وی بازگردان.» عوف گفت: به خالد گفتم: «این هم ای خالد! آیا به وعده‌ام وفا نکردم؟» رسول الله ﷺ پرسیدند: «ماجرا چیست؟» و من ایشان را خبر دادم. آنگاه رسول الله ﷺ خشمگین شدند و فرمودند: «ای خالد! آن را به او پس مده. آیا شما امیران مرا به حال خود رها خواهید کرد؟ شما فقط بخش خوب امورشان را برای خود برمی‌دارید و سختی‌هایش را بر دوش آنان می‌گذارید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

یک فرمانده غنائم را عادلانه سامان می‌دهد و بار مسئولیت‌های خود را بر دوش می‌کشد.

پیشینه و سبب بیان

بر اساس روایت، این ماجرا در جریان نبرد مؤته رخ داد: یک نیروی کمکی یمنی جنگجویی رومی را کشت و سپس خالد بن ولید غنیمت او را گرفت.

توضیح واژه‌های دشوار
سَلَب

تجهیزات و اموال شخصی‌ای که دشمنِ کشته‌شده همراه خود داشته است.

نیروی کمکی

سربازی که بعداً برای تقویت نیروها به سپاه می‌پیوندد.

فرمانده

رهبری که اختیار هدایت یک گروه را دارد.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که غنیمتِ دشمنِ کشته‌شده، مطابق شرایط و مقررات حقوق جنگ در اسلام، به رزمنده‌ای تعلق دارد که او را کشته است. فرمانده اختیار دارد منافع سپاه را تأمین کند و باید عادلانه رفتار کند؛ این‌که شخصاً سهمی را بیش از اندازه بداند، دلیل موجهی برای محروم‌کردن کسی از آن نیست. سخن پایانی همچنین تأکید می‌کند که فرماندهان مسئولیت‌های سنگینی بر دوش دارند و نباید تنها بر پایه امتیازهایشان درباره آنان داوری کرد. دانشمندان این روایت را مجوزی برای ستم یا برداشتن مسئولیت نمی‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از آن‌که پاداش، دارایی یا حق کسی را از او دریغ کنید، احکام مربوط را بدانید.
  2. درباره رهبران منصفانه داوری کنید: مسئولیت‌های سنگینشان را به رسمیت بشناسید و در عین حال بابت خطاهای مشخص پاسخ‌گو بدانید.
  3. اختلاف‌های مربوط به حقوق را با دلیل و از طریق مرجعی صلاحیت‌دار و عادل حل کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.